Հաշամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հաշամ
Aspius aspius Prague Vltava 1.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Թեփուկավորներ
Դաս Ձկներ
Ընտանիք Ծածանաձկներ
Լատիներեն անվանում
Aspius aspius
Հատուկ պահպանություն

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Հաշամ (լատ.՝ Aspius aspius), ծածանաձկների ընտանիքի ձուկ։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ-ում տարածված է կարմրաշուրթ հաշամ ենթատեսակը (Aspius aspius taeniatus)՝ Արաքս, Մեծամոր, Հրազդան, Արփա, Որոտան, Ախուրյան գետերում և դրանց ջրերով սնվող ջրանցքներում, ջրամբարներում։ Մանրաձկներն ապրում են փոքրիկ վտառներով, հասունները վարում են մենակյաց կենսաձև։

Ընդհանուր բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խոշոր ձուկ է։ Մարմինը կողքերից թեթևակի սեղմված է, երկարությունը՝ 40-50 (երբեմն՝ մինչև 100) սմ։ Բերանը մեծ է՝ դեպի վեր ուղղված թեք կտրվածքով, գտնվում է դնչի ծայրին։ Ստորին ծնոտը մի փոքր երկար է վերինից, ունի փոքրիկ ցցվածք, որը, բերանը փակելիս, մտնում է վերին ծնոտի վրա գտնվող փոսիկի մեջ։ Պոչային լողակը մկրատաձև է։ Թեփուկները մանր են, կողագծում՝ 67-90 հատ։ Մեջքային լողակում կա 11 ճառագայթ, հետնալողակում՝ 14-17։ Գլանային ատամները երկշարք են։ Խռիկային առէջները (6-11) կարճ, կոշտ ու սրածայր են։ Մեջքը մոխրագույն է՝ կապտավուն նրբերանգով։ Կողքերը և փորիկն արծաթափայլ են։ Մեջքային և պոչային լողակները մոխրագույն են՝ կարմրավուն հիմքով։ Փորային, կրծքային լողակները և հետնալողակը նարնջագույն են կամ դեղնամոխրագույն։ Աչքի ծիածանաթաղանթը արծաթագույն է կամ ոսկեգույն։ Սեռահասուն է դառնում 3-5 տարեկանում, երբ մարմնի երկարությունը՝ 45 սմ է, զանգվածը՝ 2,5 կգ։ Սեռական երկծնությունը թույլ է արտահայտված։ Արուներն էգերից փոքր են և ավելի երկար լողակներով։ Բազմացման շրջանում արուների գլխի վրա հայտնվում է մանր ալրագույն ցան։

Բազմացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազմանում է ապրիլին՝ ջրի 12-14 °C ջերմաստիճանում։ Բեղունությունը հասնում է 80 հազարից մինչև մի քանի հարյուր հազար ձկնկիթի, որը նարնջագույն է կամ դեղնանարնջագույն՝ 1,3 մմ տրամագծով։ Դնում է ջրակալների արագահոս տեղամասերի խճապատ հատակին։ Կենդանակեր տեսակ է, երիտասարդները սնվում են տարբեր անողնաշարավորներով՝ ջրի վրա թափվող միջատներով ու նրանց թրթուրներով, ջրալվերով, այլ ջրային անողնաշարավորներով, հասունները՝ մանր ձկներով, գորտերով, նաև մանր կաթնասուններով ու ջրլող թռչուններով։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արդյունավետ նշանակություն չունի փոքրաթվության պատճառով։ Սիրողական ձկնորսության օբյեկտ է։ Անհետացող ձկնատեսակ է. պաշարները նվազում են գերորսի և կենսամիջավայրի էկոլոգիական փոփոխությունների պատճառով։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png