Կենսաթոշակային հիմնադրամ

Կենսաթոշակային հիմնադրամ կամ Կենսաթոշակային ֆոնդ , հիմնադրամ, որը նախատեսված է ըստ տարիքի կամ հաշմանդամության թոշակների վճարման համար։ Կենսաթոշակային հիմնադրամները ստորաբաժանվում են պետական և ոչ պետական տեսակների՝ կախված կառավարող ընկերությունից։ Ֆոնդի մասնակիցները իրենց միջոցները տրամադրում են ֆոնդի կառավարչին, որը դրանք կառավարում է որպես մեկ միասնական պորտֆել՝ ներդնելով տարբեր ֆինանսական գործիքներում՝ ապահովելով շահույթ մասնակիցների համար։Կենսաթոշակային ֆոնդը իրավաբանական անձ չէ. այն որոշակի կանոններով կառավարվող ներդրումային սխեմա է, ֆոնդի մասնակիցների կողմից կատարվող կուտակային հատկացումների, դրանց հաշվին ձեռք բերված ակտիվների և կառավարման արդյունքում ստացված եկամուտների ամբողջություն։

Կենսաթոշակային հիմնադրամները հանդիսանում են հրապարակային և մասնավոր ընկերությունների կարևորագույն բաժնետերեր։ Նրանք հատկապես կարևոր են արժեթղթերի շուկաների համար, որտեղ գերակշռում են խոշոր ինստիտուցիոնալ ներդրողները։ Խոշորագույն 300 կենսաթոշակային հիմնադրամները ընդհանուր առմամբ տնօրինում են 6 տրիլիոն ԱՄՆ դոլարի ակտիվներ։ 2008 թվականին The Economistը հաղորդեց, որ Morgan Stanleyն գնահատում է կենսաթոշակային հիմնադրամներին պատկանող ակտիվների արժեքը 20 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար։ Աշխարհում խոշորագույն կենսաթոշակային հիմնադրամն է ճապոնական Government Pension Investment Fund (GPIF)-ը, որի ակտիվները հասնում են մինչև 1,5 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար։

Աշխարհի խոշորագույն կենսաթոշակային հիմնադրամները

Երկի	Հիմնադրամ	Ակտիվներ (միլիարդ ԱՄՆ դրոլար)	Գործումէ	Ծագումը	Միջինում մեկ քաղաքացու հաշվով
Ճապոնիա	Government Pension Investment Fund	935,5	2006	Ոչ հումքային	Տվյալներ չկան
Նորվեգիա	Government Pension Fund of Norway	391	1990	Նավթային	81 500
Նիդերլանդներ	Stichting Pensioenfonds ABP (ABP)	313 (€ 215)	1922	Ոչ հումքային	Տվյալներ չկան
Կանադա (Քվեբեք)	Caisse de dépôt et placement du Québec (Քվեբեքի կենսաթոշակային հիմնադրամ)	258	1965	Ոչ հումքային	Տվյալներ չկան
ԱՄՆ (Քալիֆորնիա)	California Public Employees' Retirement System (CalPERS)	218,2	Տվյալներ չկան	Ոչ հումքային	Տվյալներ չկան
Նիդերլանդներ	Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW, бывший PGGM)	123 (€ 85)	1969	Ոչ հումքային	Տվյալներ չկան
Կանադա	CPP Investment Board (Կանադայի կենսաթոշակային նախագիծ)	122,7	1997	Ոչ հումքային	183 300
Կանադա (Օնտարիո)	Ontario Teachers' Pension Plan	109	1990	Ոչ հումքային	Տվյալներ չկան
Իռլանդիա	National Pension Reserve Fund (NPRF)	30	2001	Ոչ հումքային	Տվյալներ չկան

Կենսաթոշակային ֆոնդի կանոններ

Կենսաթոշակային ամեն ֆոնդ ունի իր կանոնները, որ սահմանվում են ֆոնդի կառավարչի կողմից, բայց ուժի մեջ են մտնում միայն Կենտրոնական բանկի կողմից գրանցվելուց հետո։

Ֆոնդի կանոնները սահմանում են հետևյալը՝

Ինչպես է կառավարվելու տվյալ ֆոնդը,
Որտեղ են ներդրվելու միջոցները,
Ինչպես են գնահատվելու ակտիվները,
Ինչ վճարներ են գանձվելու և որքան։
Այլ էական պայմաններ։

Կենսաթոշակային հիմնադրամները Հայաստանում

Հայաստանում 2014 թվականի հունվարի 1-ից գործում է բազմաստիճան կենսաթոշակային համակարգ, որն ներառում է երկու բաղադրիչ՝

Բաշխողական կենսաթոշակային բաղադրիչ (Պետական կենսաթոշակ)
Կուտակային կենսաթոշակային բաղադրիչ (Կուտակային կենսաթոշակ)

Կուտակային կենսաթոշակային բաղադրիչը իր հերթին կազմված է պարտադիր և կամավոր մասերից։ Պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային բաղադրիչի կազմում Հայաստանում գործում են երկու ոչ պետական կենսաթոշակային հիմնադրամների կառավարիչ կազմակերպություններ.

Նրանցից յուրաքանչյուրն առաջարկում է 3 տեսակի կենսաթոշակային ֆոնդ, որոնցից կարող է ընտրել ՀՀ քաղաքացին՝ իր կենսաթոշակը կուտակելու նպատակով։Կենսաթոշակային բարեփոխումների մասին բնակչությանը իրազեկելու նպատակով ստեղծված է Հայաստանի միասնական սոցիալական պորտալ կայքը, որի միջոցով քաղաքացիները կարող են նաև կառավարել իրենց կուտակային կենսաթոշակային հաշիվները։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ