Կառ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կառ
Onopordum bracteatum. Հասուն բույսի ընդհանուր տեսքը
Onopordum bracteatum
Հասուն բույսի ընդհանուր տեսքը
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Բարդածաղկավորներ
Ընտանիք Աստղածաղկազգիներ
Ցեղ Կառ
Լատիներեն անվանում
Onopordum
L., 1753
Տիպիկ ներկայացուցիչներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Կառ[1][2] կամ օնոպորդիում,[3] կաղջնակ, տափափուշ, (լատ.՝ Onopordum) աստղածաղկազգիների (բարդածաղկավորներ) ընտանիքի երկամյա, հազվադեպ՝ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Argynnis pandora LC0052-2.jpg
Argynnis pandora Կառ ծաղկի վրա

Դասի ներկայացուցիչները տարածված են Եվրոպայում, (հիմնականում Միջերկրածովյան տարածաշրջանում), Հյուսիսային Աֆրիկա, Կանարյան կղզիներ, Կովկասում, Արևմտյան և Կենտրոնական Ասիա։ Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է ճամփեզրերին, բնակավայրերին մոտ, քարքարոտ լանջերին, հաճախ աղբոտում է ցանքերը։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դասի գիտական անվանումը գալիս է հին հուն․՝ ὄνος - էշ և πορδή - հողմահան բառերից։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցողունի բարձր, մինչև 2մ է Տերևները փշոտ են, երկարավուն, նըստադիր։ Ծաղկաբույլը խոշոր, մեկական կամ ճյուղերի ծայրերին խմբերով զամբյուղ է, հազվադեպ՝ նստած տերևածոցերում, ծաղիկները՝ բազմաթիվ, խողովակավոր։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբերին։ Պտուղը կողավոր, կնճռոտ սերմիկ է։

Նշանակություն և կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարունակում է ալկալոիդներ, պոլիացետիլենային միացություններ, ֆենոլկարբոնային թթուներ, ճարպեր, աղաղանյութեր և այլն։ Որոշ տեսակների արմատների եփուկն օգտագործվում է ռևմատիզմի, թոքերի, ստամոքսի, իսկ վերգետնյա մասերինը՝ լեղապարկի, միզուղիների, քսուկը՝ մաշկ, հիվանդությունների, հյութը՝ թարախային վերքերի բուժման ժամանակ։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Eselsdistel (Onopordum acanthium)
Onopordum cynarocephalum

Հայտնի է մոտ 60, ՀՀ-ում՝ 4 տեսակ՝

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Флора европейской части СССР / Отв. ред. и ред. тома Н. Н. Цвелёв. — Л.: Наука. Ленинградское отделение, 1994. — Т. VII. — С. 249. — 317 с. — 920 экз. — ISBN 5-02-026726-0 УДК 582.683.2 (470.1/6)
  2. Маевский П. Ф. Флора средней полосы европейской части России. — 10-е исправленное и дополненное издание. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2006. — С. 521. — 600 с. — 5000 экз. — ISBN 5-87317-321-5
  3. По данным книги «Флора СССР» (см. раздел Литература).

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Тамамшян С. Г. Род 1601. Онопордум — Onopordum. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Е. Г. Бобров и С. К. Черепанов. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1963. — Т. XXVIII. — С. 228—240. — 653 с. — 2200 экз.
  • David J. Keil։ Onopordum. In։ Flora of North America Editorial Committee (Hrsg.)։ Flora of North America North of Mexico. Volume 19։ Magnoliophyta։ Asteridae, part 6։ Asteraceae, part 1 (Mutisieae–Anthemideae), Oxford University Press, New York/Oxford u. a. 2006, ISBN 0-19-530563-9, S. 87., online (engl.).
  • Werner Greuter։ Compositae (pro parte majore)։ Onopordum. In։ Werner Greuter, Eckhard von Raab-Straube (Hrsg.)։ Compositae. Euro+Med Plantbase - the information resource for Euro-Mediterranean plant diversity. Berlin 2006-2009, online.
  • Christina Flann (Hrsg.)։ Global Compositae Checklist։ Onopordum. Zugriff am 9. Februar 2012

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png