Լուդհիանա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Լուդհիանա
ա.-փենջ.` ਲੁਧਿਆਣਾ անգլ.՝ Ludhiana
Ludhiana Montage.jpg
Կոորդինատներ: 30°54′30″ հս․ լ. 75°50′55″ ավ. ե. / 30.90833° հս․. լ. 75.84861° ավ. ե. / 30.90833; 75.84861
Երկիր Հնդկաստան Հնդկաստան
Նահանգ Փենջաբ
Շրջան Լուդհիանա
Մակերես 310 կմ² կմ²
ԲԾՄ 260 մ
Կլիմայի տեսակ արևադարձային
Խոսվող լեզուներ փենջաբերեն
Բնակչություն 3 487 882 մարդ (2011)
Խտություն 11251 մարդ/կմ²
Ժամային գոտի UTC+5.30, ամառը UTC+6.3
Հեռախոսային կոդ +91-161
Փոստային ինդեքսներ 141001
Ավտոմոբիլային կոդ PB 10
Պաշտոնական կայք ludhiana.nic.in
##Լուդհիանա (Հնդկաստան)
Red pog.png

Լուդհիանա[1][2] (ա.-փենջ.` ਲੁਧਿਆਣਾ, անգլ.՝ Ludhiana), Հնդկաստանի Փենջաբի նահանգի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, որի բնակչությունը ըստ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների կազմել է 3 487 882 մարդ։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 310 կմ²: Այն գտնվում է Սաթլեզ գետի հին հունի տեղում. այսօր այն հոսում է 13 կմ դեպի հյուսիս։ Հյուսիսային Հնդկաստանի հզոր արդյունաբերական կենտրոնն է։

Լուդհիանան գտնվում է 100 կմ արևմուտք նահանգի մայրաքաղաք Չանդիգարից՝ հաշված № 95 մայրուղով։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը կազմում է 244 մետր։ Տեղաբնակները քաղաքի կենտրոնը բաժանում են Հին և Նոր քաղաքների (վերջինն հանդիսանում է բնակարանային և ծառայողական թաղամասերի ցանց, որը ձևավորվել է բրիտանական գաղութային շրջանում)։

Քաղաքի տարածքը արագընթաց կերպով ընդարձակվում է դեպի հյուսիս և արևմուտք, որտեղ մինչև 1785 թվականը հոսել է Սաթլեզ գետը։ Հողային կազմը հիմնականում բաղկացած է դեղին ավազահողերից ու գրանիտից, որոնք առաջացրել են ոչ մեծ թմբաշարեր, սարահարթեր ու խորխորատներ։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի կլիման արևադարձային է. խոնավ մերձարևադարձային օվկիանոսային։ Այստեղ արտահայտված են երեք եղանակներ՝ ձմեռ, ամառ և մուսոնային շրջան։ Ամառն ընդգրկում է ապրիլից մինչև հունիս ընկած ժամանակահատվածը։ Այն շոգ է (մինչև 40 °C մայիսին ու հունիսին) և շատ չոր։ Մուսոնների սեզոնը ընդգրկում է հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածը։ Բնութագրվում է ջերմաստիճանի անկումով, սակայն խոնավության զգալի բարձրացումով։ Տեղումների տարեկան քանակի մեծ մասը թափվում է այս սեզոնի ընթացքում։ Հոկտեմբերն ու նոյեմբերը բավականին չորային են, սակայն վերջինս մի փոքր ավելի ցուրտ է։ Դեկտեմբերից մինչև փետրվար եղանակը բարենպաստ է. տաք ցերեկներով և սառը գիշերներով։ Մարտին տեղի է ունենում կտրուկ անցում ձմեռայինից ամառային կլիմայի։

Լուդհիանայում կտրուկ արտահայտված է օդի աղտոտվածությունը, որն ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գերազանցում է թույլատրելի սահմանային ստանդարտը ավելի քան 6 անգամ[3][4]: Քաղաքի որոշ հատվածներ խիստ տուժում են նաև ջրի աղտոտվածությունից, հատկապես Բուդդա Դարեին հարող հատվածները[5]:

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները քաղաք
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 21,2 26,2 34,6 40,8 43,4 44,0 42,8 38,0 36,6 33,8 29,2 25,6 44
միջին առավելագույնը (°C) 14,9 4,5 22,0 30,6 35,8 35,6 30,9 28,9 29,4 28,0 22,4 16,7 26,0
միջին նվազագույնը (°C) 2,7 4,5 8,8 14,8 19,3 22,2 22,1 20,8 19,4 13,7 7,6 3,4 3
բացարձակ նվազագույնը (°C) -5,2 -3,1 -1,2 5,4 7,8 12,8 12,2 15,8 10,6 4,6 -3,2 -4,2 -5,2
տեղումների քանակը (մմ) 21 39 31 20 20 60 229 189 85 5 13 21 733
Աղբյուր՝ [1]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ 2011 թվականի բնակչության մարդահամարի տվյալների այն կազմել է 3 487 882 մարդ, որից տղամարդիկ՝ 1 866 203 իսկ կանայք՝ 1 621 679: Միջին տվյալներով 825 կնոջը բաժին է ընկնում 1000 տղամարդ[6]:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առևտրային կենտրոնը՝ Ֆերոզա Գանդի

Ըստ Համաշխարհային բանկի Լուդհիանան 2009 թվականի տվյալներով համարվել է բիզնեսի զարգացման և ընդլայնման համար բարեկեցիկ քաղաք[7]:

Քաղաքի հարստության մասն են կազմում ոչ մեծ արդյունաբերական գործարանները[8], որոնք արտադրում են ավտոպահեստամասեր, կենցաղային տեխնիկա, գուլպա-նասկեղեն, հագուստ։ Լուդհիանան համարվում է Ասիայում հեծանիվներ արտադրող խոշորագույն կենտրոնը։ Այստեղ տարեկան արտադրում են շուրջ 10 միլիոն հեծանիվներ։ Քաղաքում է արտադրվում նաև ամբողջ Հնդկաստանում ստեղծված տրակտորների պահեստամասերի 60 %-ը։ Արտադրության մեջ մեծ բաժին է զբաղեցնում նաև գերմանական ավտոմեքենաների ավտոպահեստամասերը, ինչպես օրինակ BMW և Mercedes-Benz: Այստեղ է տեղակայված Հնդկաստանի ամենամեծ կարի մեքենաներ արտադրող ընկերություններից մեկը։ Ձեռքի գործիքներն ու ճշգրիտ սարքերի արտադրությունը քաղաքում նույնպես էական տեղ ունի։ Համայն Հնդկաստանում հայտնի են այստեղ արտադրվող թեթև արդյունաբերական ապրանքները՝ բրդյա սվիտրեր և բամբակյա սպորտային վերնաշապիկներ։ Շատ հնդկական բրենդներ ձևավորվել ու գորշծում են Լուդհիանայում, որպիսիք են Octave, Monte Carlo, և Miss Grace & Duke:

Լուդհիանան համարվում է նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի կարևոր կենտրոն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Северная Индия // Малый атлас мира / сост. и подгот. к печати ПКО «Картография» в 1994 г.; гл. ред. Я. А. Топчиян; отв. ред. Л. Н. Колосова. — Испр. в 1997 г. — М., 1998. — С. 111. — 351 с. — 70 000 экз. — ISBN 5-85120-030-8, ISBN 5-7805-0234-X
  2. Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 205.
  3. Majeed, Shariq (մարտի 26, 2014)։ «Ludhiana worries over its PM»։ The Times of India։ Արխիվացված օրիգինալից մարտի 27, 2014-ին 
  4. Preet, Jatinder (հոկտեմբերի 16, 2011)։ «Ludhiana fourth most polluted city in the world»։ The Sunday Guardian (Delhi, India)։ Արխիվացված օրիգինալից ապրիլի 12, 2014-ին 
  5. «How air and water pollution plagues Indian cities»։ Hindustan Times։ դեկտեմբերի 1, 2013։ Արխիվացված օրիգինալից հունվարի 29, 2014-ին 
  6. «Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above»։ Provisional Population Totals, Census of India 2011։ Վերցված է հուլիսի 7, 2012 
  7. «Doing Business in India 2009»։ World Bank։ Վերցված է հունիսի 8, 2010 
  8. Entrepreneurship in India’s small-scale industries. Richard P. Taub, Doris L. Taub

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]