Թույա (թագուհի)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թույա
Queen Tuya.jpg
Ծնվել էենթադր. մ. թ. ա. 1325
Մահացել էմ. թ. ա. 1258
Մահվան վայրԹեբե, Լուքսոր, Եգիպտոս
ՔաղաքացիությունՀին Եգիպտոս
ՄասնագիտությունՄեծ թագուհի
ԱմուսինՍեթի I
Զբաղեցրած պաշտոններDivine Adoratrice of Amun?
ԵրեխաներՌամզես II, Թիա (արքայադուստր), Nebchasetnebet?, Հենութմիրե և Tua?
Tuya Վիքիպահեստում

Թույա, նաև՝ Մութ-Թույա (մոտ Ք.ա. 325—1258 թվականներ) հին եգիպտական թագուհի և XIX դինաստիայի փարավոն Սեթ I-ի կինը (Hemet-nisut-weret): Նա կրել է նաև Ամոն աստծո տիկնոջ տիտղոսը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թույայի ծնողներն էին մարտակառք վարող Ռայան և նրա կինը՝ Ռույան: Նրանք հայտնի են Մեդնետ Աբու քարի վրա թողնված արձանագրությունից[1]:

Թույան Սեթի հետ ամուսնացել է մինչև նրա գահ բարձրանալը: Ամուսնու գահ բարձրանալով՝ Թույան ստացավ փարավոնի Մեծ տիկնոջ տիտղոսը, իսկ երեխաների ծնունդից հետո ստացավ Փարավոնի մայր և Աստվածայինի մայր տիտղոսները[2]:

Թույայի և Սեթի զավակներն ենч որդիներից Նեբհասեթնեբեթը (մահացել մանուկ հասակում), ապագա փարավոն Ռամզես II-ը և դուստրը՝ Թիան: Թիան ամուսնացավ հենց նույն Թիա անունը կրող գանձապահի հետ[3]: Երկար ժամանակ Հենթումիրան համարվում էր նրանց դուստրերից մեկը, բայց նա նաև Ռամզեսի մեծ տիկնոջ դուստրն էր համարվում[4]:

Տոհմածառ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճակատագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թույան իր որդու՝ Ռամզես II-ի գահակիցն էր, որն էլ մորը տվել էր Մութ-Թույա անունը, ինչն էլ նրան տալիս էր աստվածուհու կարգավիճակ: Դա նաև մատնանշում էր նրա որդու աստվածային ծագումը, ինչի մասին հավաստում են Մեդինետ Աբուի եգիպտական սալիկները:

Թույան դեռևս որդու գահակալման 21-րդ տարում, երբ վերջինս խեթերի հետ բարեկամության դաշինք կնքեց, ողջ էր: Եգիպտոսի իշխող դինաստիայի ներկայացուցիչների և խեթական թագավորության միջև բարեկամական նամակագրություն կար: Թույան նաև գրում էր նամակներ, բայց հավանական է, որ մահացավ մեկ տարի անց, քանի որ նրա դամբարանի գինու կարասները թվագրվում են փարավոնի կառավարման 22-րդ տարով[5]: Թագուհին թաղված է թագուհիների հովտում՝ QV80 դամբարանում [3]:

Հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռամեսուեմից հյուսիս Սեթ I-ը կրկնակի տաճար էր կառուցել Ամենհոտեպ I-ի և իր մոր՝ Յահմոս Նեֆերտարիի պատվին[6]: Ռամզես II-ը հրամայեց վերակառուցել տաճարը և նվիրել այն իր մորը՝ Թույային, և իր կնոջը՝ Նեֆերտարիին[7]: Դիտեր Առնոլդի կարծիքով խոսքը վերաբերում է մամմիսիին՝ եգիպտական ինչ-որ տաճարի մի հատվածի, որը հայտնի է նաև որպես Ծննդյան տուն[8]: Փոքրիկ տաճարից մնացել է միայն հիմքը, իսկ Ուշ շրջանում Ահորիս փարավոնն այն ավերեց[9]:

Պահպանվել են Թույա թագուհու որոշ կիսանդրիներ: Երկու ամենահայտնի ու մեծ քանդակները կանգնած են Աբու Սիմբել տաճարի արքայական կոթողների կողքին: Սեթ I-ի ժամանակներից մեզ է հասել Կուրնայից հայտնաբերված թագուհու կիսանդրին: Դիոդորոսը հայտնում է Ռամեսուեմում գտնվող Թույայի կիսանդրու մասին, իսկ մնացած քանդակներն այսօր գտնվում են Կահիրեի (JE 37484), Վատիկանի (№ 22678) և Լուվրի (E 27.132) թագարաններում[10]:

Զանգվածային մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թույա թագուհու կերպարը հայտվել է հիմնականում Մովսես մարգարեի հետ կապված պատմական ֆիլմերում:

  • 1956՝ ռեժիսոր Սեսիլ Դեմիլլի «Տասը պատվիրաններ» ֆիլմ. դերը կատարում է Իրեն Մարտինը:
  • 1998՝ «Եգիպտոսի արքայազն» մուլտֆիլմ, որտեղ Թույային հնչյունավորել է Հելեն Միրենը:
  • 2014՝ «Ելք, արքաներ և աստվածներ»роль, Թույայի դերում՝ Սիգուրնի Ուիվեր
  • 2015՝ Բրազիլական «Տասը պատվիրաններ» հեռուստանովելում, Թույայի դերում՝ Անջելինա Մունիս

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Aidan Dodson, Dyan Hilton The Complete Royal Families of Ancient Egypt. — London: Thames & Hudson, 2010. — С. 162. — 175 с. — ISBN 0-500-05128-3
  2. Gabriele Höber-Kamel Sethos I. – Erneuerer der Schöpfung(գերմ.) // Kemet. — Berlin: Kemet-Verlag, 2007. — № 2. — С. 5. — ISSN 0943-5972.
  3. 3,0 3,1 Joyce Tyldesley _Egypt's Greatest Pharaohs. — Penguin Books, 2000. — С. 116, 122.
  4. Schneider, Thomas Lexikon der Pharaonen. — Düsseldorf: Albatros, 2002. — С. 270. — 327 с. — ISBN 3491960533
  5. Nefertari. Gemahlin Ramses' II. — 2-е. — Mainz: Zabern, 1997. — С. 27. — ISBN 3-8053-1474-4
  6. Rainer Stadelmann Ramesseum / Wolfgang Helck. — Lexikon der Ägyptologie. — Wiesbaden: Harrassowitz, 1984. — С. 91–92. — ISBN 3-447-02489-5
  7. Bernhauer, Edith. Hathorsäulen und Hathorpfeiler : altägyptische Architekturelemente vom Neuen Reich bis zur Spätzeit. — Wiesbaden: Harrassowitz, 2005. — С. 79–80. — 132 с. — ISBN 3447052147
  8. Dieter Arnold Lexikon der ägyptischen Baukunst. — Düsseldorf: Albatros, 2000. — С. 212.
  9. Richard H. Wilkinson Die Welt der Tempel im Alten Ägypten. — Darmstadt: Theiss, 2005. — С. 186.
  10. Hourig Sourouzian Tuja. — Lexikon der Ägyptologie. — Wiesbaden: Harrassowitz, 1986. — Т. VI. — С. 796–797. — ISBN 3447014415