Թոմաս Ստարզլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox med.png
Թոմաս Ստարզլ
ֆր.՝ Thomas Earl Starzl
Թոմաս Ստարզլ.jpg
Ի ծնեֆր.՝ Thomas Earl Starzl
Ծնվել էմարտի 11, 1926(1926-03-11)[1][2]
ԾննդավայրԼե Մարս, Այովա, ԱՄՆ
Մահացել էմարտի 4, 2017(2017-03-04)[3][1][2] (90 տարեկան)
Մահվան վայրՓիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ԿրթությունՀյուսիսարևմտյան համալսարան, Feinberg School of Medicine?, Westminster College? և Օստինի Տեխասի համալսարան
Մասնագիտությունբժիշկ, վիրաբույժ և գիտնական
ԱշխատավայրՓիթսբուրգի համալսարան և Կոլորադոյի համալսարան
ԱնդամակցությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն և Ազգային բժշկական ակադեմիա
Ծնողներհայր՝ Ռոման Ֆրեդերիկ Ստարզլ
ՊարգևներԲժշկության ոլորտում Ֆեյսալ թագավորի անվան միջազգային մրցանակ, Ազգային գիտական մեդալ, կլինիկական բժշկական հետազոտությունների ոլորտում Լասկե-Դեբեյկի մրցանակ, honorary doctorate of the University of Rennes I? և Prince Mahidol Award?
Կայքstiresearch.health.pitt.edu

Թոմաս Ստարզլ (անգլ.՝ Thomas Earl Starzl, մարտի 11, 1926(1926-03-11)[1][2], Լե Մարս, Այովա, ԱՄՆ - մարտի 4, 2017(2017-03-04)[3][1][2], Փիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի վիրաբույժ-փոխպատվաստող, գիտնական, ժամանակակից փոխպատվաստման հիմնադիր։ Առաջինն է կատարել մարդու լյարդի փոխպատվաստումը, մշակել է իմունաճնշիչ թերապիայի մեթոդները, դոնորից օրգանների՝ բազմաօրգանային վերցման մեթոդիկան։ Հայտնի է որպես «ժամանակակից փոխպատվաստման հայր»[4]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թոմաս Ստարլզը ծնվել է 1926 թվականի մարտի 11-ին Այովայի Լե Մարս քաղաքում՝ թերթի խմբագիր, ֆանտաստ գրող Ռոման Ֆրեդերիկ Ստարլզլի ընտանիքում։ Մանուկ հասակում երազում էր քահանա դառնալ, սակայն կաթնագեղձի քաղցկեղից մոր մահվանից հետո որոշում է բժիշկ դառնալ։ Ընդունվում է Միսսուրիի Վեսթմինսթերյան քոլեջ, որտեղ ստանում է կենսաբանության բակալավրի աստիճան։ Այնուհետև ավարտում է Չիկագոյի Նորթվեսթերն համալսարանի բժշկական դպրոցը, որտեղ 1950 թվականին ստանում է անատոմիայի մագիստրոսի, իսկ 1952 թվականին՝ նյարդաֆիզիոլոգիայի մագիստրոսի և գիտությունների թեկնածուի աստիճան։

Կոլորադոյի համալսարանում, այնուհետև Փիթսբուրգի համալսարանում (1962-1981) զբաղվել է փորձարարական և կլինիկական փոխպատվաստման հարցերով։ Հեղինակ կամ համահեղինակ է ավելի քան 2130 գիտական աշխատությունների, 4 գրքերի, ժողովածուներում 292 գլուխների, որի շնորհիվ նա համարվում է աշխարհի արդյունավետ գիտնականներից մեկը։ Կլինիկական բժշկության ոլորտում աշխարհի ամանաշատ մեջբերվող գիտնականներից մեկն է։

Հիմնական ձեռքբերումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մարդու լյարդի առաջին փոխպատվաստումը 1963 թվականին, մարդու լյարդի առաջին հաջող փոխպատվաստումը 1967 թվականին[5]
  • 1982 թվականին ցիկլոսպորինի և 1991 թվականին տակրոլիմուսի կլինիկական կիրառման մշակումը
  • Դոնորական օրգանների վերցման, պահպանման և փոխպատվաստման տեխնիկական հնարքների մշակումը
  • Բնածին նյութափոխանակային հիվանդությունների գենային թերապիայի սկզբունքների մշակումը
  • Հետվիրահատական բարդությունների առաջացման վրա իմունաճնշիչ թերապիայի ազդեցության ուսումնասիրումը
  • Վեցամյա աղջկան լյարդի և սրտի առաջին միաժամանակյա փոխպատվաստում[6]
  • Իմունային հանդուրժողականության համար գենետիկական խիմերիզմի գաղափարը

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամուսնացել է Բարբարա Ջուն Բրազերսի հետ, ում հետ ունեցել է 3 երեխա՝ Թիմոթին, Ռեբեկան և Թոմասը։ 22 տարվա ընտանեկան համատեղ կյանքից հետո զույգը 1980 թվականին ամուսնալուծվում է։ Մեկ տարի անց Ստարլզն ամուսնանում է իր գործընկերուհու՝ Ջոյ Քոնգերի հետ։ Վերջին տարիներին միայնակ էր։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թոմաս Ստարլզի փողոցը Փիթսբուրգի համալսարանի կամպուսում
  • Լասկերի մրցանակ (2012)
  • Gustav O. Lienhard Award (2009, National Institute of Medicine)[7]
  • ԱՄՆ ազգային գիտական մեդալ (2004)
  • Physician of the Year Award for Lifetime Achievement (2009)[8]
  • Ջոն Սքոթի մեդալ (2004)[9]
  • David M. Hume Memorial Award (National Kidney Foundation)
  • Brookdale Award in Medicine (American Medical Association)
  • Bigelow Medal (Boston Surgical Society)
  • City of Medicine Award
  • Distinguished Service Award (1991, American Liver Foundation)
  • Ուիլյամ Բոմոնթի մրցանակ (1991)
  • Peter Medawar Prize (The Transplant Society)
  • Jacobson Innovation Award (American College of Surgeons)
  • Lannelongue International Medal (1998, Academie Nationale De Chirurgie)
  • Ֆեյսալ արքայի միջազգային մրցանակ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Парижская медицинская академия — 1820.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Энциклопедия Брокгауз (գերմ.)
  3. 3,0 3,1 3,2 Thomas Starzl, father of organ transplantation, dies at 90
  4. Cronin Mike (2010-01-29)։ «Starzl, Tribune-Review reporters claim Carnegie Science Awards»։ Pittsburgh Tribune-Review։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-01-30-ին։ Վերցված է 2011-05-21 
  5. Milestones in Organ Transplantation National Kidney Foundation
  6. New York Times. February 20, 1990. New Liver for Stormie Jones. Retrieved on July 2, 2007.
  7. Roth Mark (2009-10-12)։ «Starzl receives national award»։ Pittsburgh Post-Gazette (Pittsburgh, PA)։ Վերցված է 2009-10-12 
  8. Associated Press, Transplant pioneer Starzl to receive award, 2009-03-18, Pittsburgh Post-Gazette, accessdate=2009-03-18(չաշխատող հղում)
  9. Anderson Maria W. (2004-11-25)։ «2004 John Scott Awards - Thomas Starzl and Barry Trost recognized in awards that aim to reward contributions to mankind»։ The Scientist (Philadelphia, PA)։ Վերցված է 2009-11-16 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]