Էտնա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էթնա
Տեսակստրատոհրաբուխ, տեսարժան վայր և decipoint?
Երկիր Իտալիա
Վարչատարածքային միավորMetropolitan City of Catania?, Կաստիլիոնե դի Սիցիլիա, Սանտ Ալֆիո, Ձաֆերանա Էտնեա, Նիկոլոզի, Բելպասո, Բիանկավիլլա, Ադրանո, Բրոնտե, Մալետո և Ռանդացո
Աշխարհագրական
տեղադրություն
Սիցիլիա
Բարձրությունը ծովի մակարդակից3357 մետր[1][2]
Հարաբերական
բարձրություն
3357 մետր[3]
Մակերես19 237 հեկտար
Պահպանման տարածքEtna Park?
Նյութtrachybasalt?, tephrite?, basanite?, trachyandesite?, Mugearite?, բազալտ և picrobasalt?
Ձևավորումմ․թ․ա․ 300 հազարամյակ
Վերջին ժայթքումդեկտեմբերի 26, 2013
Սմիթսոնիան կոդ211060
Էտնա (Սիցիլիա)##
Էտնա (Սիցիլիա)

Էթնա (իտալ.՝ Etna), գործող հրաբուխ Իտալիայում՝ Սիցիլիա կղզու արևելքում։ Գործող ամենաբարձր հրաբուխներից մեկն է Եվրոպայում[4]. ԱՄՆ-ի բնագիտության ազգային ինստիտուտի տվյալներով 2018 թվականին նրա բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմել է 3295 մետր (բարձրությունը ժայթքումից ժայթքում փոփոխվում է, նվազում)։ Զբաղեցնում է 1.190 քառակուսի կիլոմետր տարածք և ադ ցուցանիշով ավելի քան երկուսուկես անգամ գերազանցում է իր մերձակա «մրցակցին»՝ իտալական երկրորդ խոշոր հրաբխին՝ Վեզուվին[5]։

Միավորված ազգերի կազմակերպությունը Էթնան է ընտրել որպես «Տասնամյակի հրաբուխ»[6]։ 2013 թվականի հունիսին էլ Էթնան ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցանկում[7]։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումն առաջացել է հին հունարեն այտոս «բոց» բառից։ Տեղացիներն անվանում են Mongibello, որը կազմված է լատիներեն mons «լեռ» և արաբերեն ջեբել «լեռ» բառերից։ Արաբական աղբյուրներում հիշատակվում է Ջեբելալնար (բառացի՝ «կրակի լեռ») անունով[8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.lasiciliaweb.it/2021/08/10/letna-ha-una-nuova-vetta-sud-est-a-3-357-metri/
  2. https://www.ct.ingv.it/index.php/formazione-e-divulgazione/news/303-l-etna-si-supera-nuovo-record-di-altezza-a-3357-metri
  3. peakbagger.com
  4. «Etna & Aeolian Islands 2012 – Cambridge Volcanology». www.volcano.group.cam.ac.uk.
  5. «Mount Etna» (անգլերեն). 2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2010-ին.
  6. «Decade Volcanoes». United States Geological Survey.
  7. Mount Etna Becomes a World Heritage Site, Italy Magazine, 4 May 2013
  8. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան. Երևան: «Լույս».

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էտնա» հոդվածին։
Վիքիճամփորդն ունի Mount Etnaին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 88