Էլին Պելին (գրող)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլին Պելին
բուլղար․՝ Димитър Стоянов
Elin Pelin.jpg
Ծննդյան անունբուլղար․՝ Димитър Иванов Стоянов
Ծնվել էհուլիսի 8, 1877(1877-07-08)[1]
ԾննդավայրԲայլովո, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել էդեկտեմբերի 3, 1949(1949-12-03)[2][1] (72 տարեկանում)
Վախճանի վայրՍոֆիա, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետություն[2]
Գրական անունЕлин Пелин, Чичо Благолаж, Камен Шипков, Елчо, Пан, Пелинаш, Поручик, Мито, Чер Чемер, Иван Коприван, Горна Горчица, Катерина, Бокич և Слова
Մասնագիտությունգրող, մանկագիր, գրադարանավար, լրագրող և դասատու
Լեզուբուլղարերեն[1]
Ազգությունբուլղարացի
ՔաղաքացիությունԲուլղարիա
Ուշագրավ աշխատանքներThe Gerak Family?
Elin Pelin Signature.svg
Elin Pelin Վիքիպահեստում

Էլին Պելին (բուլղար․՝ Елин Пелин) Դմիտր Իվանով Ստոյանով (բուլղար․՝ Димитър Иванов Стоянов), 1877, հուլիսի 8, գյուղ Բայլովո, Բուլղարիա- 1949, դեկտեմբերի 3, Սոֆիա), բուլղարացի գրող, հայտնի է գյուղական թեմաներով ստեղծագործություններով։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Բուլղարիայի Բայլովո գյուղում։ Պատանեկան տարիքից սիրել է գրել և կարդալ։ 1895 թվականին դասավանդել է իր հայրենի գյուղի դպրոցում։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1901 թվականին։ 1903 թվականին տեղափոխվել է Սոֆիա, եղել համալսարանի գրադարանի գրադարանավար։ Հենց այս տարիներին նա իր համար ընտրեց «պելին» (օշինդր) կեղծանունը։ 1906-1907 թվականներին ապրել է Ֆրանսիայում` կատարելագործելով լեզվական հմտությունները։

1910-1916 թվականներին եղել է Ազգային գրադարանի հատուկ հավաքածուների տնօրեն, միաժամանակ եղել է տարբեր ամսագրերի խմբագիր, այդ թվում մանկական Veselushka ամսագրի խմբագիրը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է պատերազմական թղթակից։

Իր ստեղծագործություններում Պիլինն անդրադառնում է հին Բուլղարիայում տիրող գյուղական մթնոլորտին։ *Pizho and Penda

  • Yan Bibiyan
  • Earth (Zemya, 1922)
  • The Gerak Family (Geratsite, 1911)

1924-1944 թվականներին աշխատել է Իվան Վազովի անվան թանգարանում` միաժամանակ շարունակելով գրել, մասնավորապես մանուկների համար, և հրատարակել։ 1940 թվականին եղել է Բուլղարիայի գրողների միության նախագահ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նա կարողանում է դուրս սողոսկել Բուլղարիայի կոմունիստական կառավարության արգելված գրողների սև ցուցակից։ Ռեժիմը նրա ստեղծագործությունները համարել է ռեալիստիկ, Պելինին համարելով քննադատ գրող, սոցիալական ռեալիզմի ավետաբեր, գրող, ով գիտի՝ ինչպես ներկայացնել շահագործվող գյուղացիների կենսակերպն ու անհատական ապստամբությունները։

«Երկիր» և «Գերակ ընտանիք» ստեղծագործությունները ի թիվս այլ ստեղծագործությունների մի քանի անգամ էկրանավորվել են (1930, 1957, 1958).


Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլին Պելին քաղաքն անվանվել է ի պատիվ գրողի։

Հարավ Շեթլանդ կղզիների Սմիֆ կղզու Էլին Պելին կետն անվանվել է ի պատիվ գրողի։

Ամերիկայում կա մի գեղեցիկ վայր, որ կոչվում է Էլին Պելին վայր, որտեղ կարելի է զմայլվել գրողի հուշարձանով։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլին Պելինի հուշարձանը համանուն քաղաքում, Բուլղարիա
Էլին Պելինի գերեզմանը Սոֆիայի կենտրոնական գերեզմանատանը
  • „Разкази“, т. I (1904)
  • „Пепел от цигарите ми“ (1905—1910)
  • „От прозореца“ (1908)
  • „Златни люлки“ (1909)
  • „Разкази“, т. II (1911)
  • „Гераците“ (1911)
  • „Китка за юнака“ (1917)
  • „Пижо и Пендо“ (1917, 1918)
  • „Гори Тилилейски“ (1919)
  • „Петльо герест златоперест]]“ (1919)
  • „Сладкодумна баба“ (1919)
  • „Правдата и кривдата“ (1920)
  • „Избрани разкази“ (1922)
  • „Сборник от разкази“ (1923)
  • „Сватбата на Червенушко“ (1924)
  • „Цар Шишко“ (1925)
  • „Песнички“ (1927)
  • „Земя“ (1928, повест)
  • „Черни рози“ (1928)
  • „Поточета бистри“ (1931)
  • „Ян Бибиян. Невероятни приключения на едно хлапе“ (1933)
  • „Ян Бибиян на луната“ (1934)
  • „Аз, ти, той. Мили родни картинки“ (1936)
  • „Под манастирската лоза“ (1936)
  • „Дядовата ръкавичка“ (1937)
  • „Кумчо Вълчо и Кума Лиса“ (1939)
  • „Три баби“ (1940)
  • „Щурче-свирче. Весели стихчета за момичета и момчета“ (1940)
  • „Страшен вълк“ (1944)
  • „Антология“ (1945)
  • „Избрани разкази“ (1946)
  • „Мили родни картинки. Весели разкази“ (1946)
  • „Избрани разкази“ (1949)
  • „Приказки и басни“ (1949)

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Енциклопедия България. Т. 2., София, БАН, 1981 <http://slovo.bg/showbio.php3?ID=85>
  • проф. д-р Кръстьо Генов (1972)։ Литературен архив „Елин Пелин“ (том IV-ти)։ Издатество на БАН 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Елин Пелин // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]