Էզրաս Հասրաթյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էզրաս Հասրաթյան
Էզրաս Հասրաթյան.jpg
Ծնվել է1903 մայիսի 31
Մեծք
Մահացել էապրիլի 24, 1981(1981-04-24) (տարիքը 77)
Մոսկվա
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
ՄասնագիտությունՖիզիոլոգիա
Հաստատություն(ներ)Ռուսաստանի ազգային հետազոտական բժշկական համալսարան
Գործունեության ոլորտնյարդաֆիզիոլոգիա
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԵրևանի համալսարան
Գիտական աստիճանբժշկական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր
Եղել է գիտական ղեկավարPavel Kadochnikov
ՊարգևներԼենինի շքանշան Կարմիր Աստղի շքանշան Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ և Pavlov Gold Medal
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Աշխատությունները Վիքիդարանում

Էզրաս Հասրաթյան (մայիսի 31, 1903, Մեծքում, (Խլաթի գավառ, Բիթլիսի վիլայեթ) - ապրիլի 24, 1981, Մոսկվա), հայ խորհրդային ֆիզիոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1938 թ.), պրոֆեսոր (1939 թ.)։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1939 թ.), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1947 թ.), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ 1929 թվականից։ Իվան Պավլովի աշակերտը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1926 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսական, 1930 թվականին՝ բժշկական ֆակուլտետները։ 1930-1938 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի (Լենինգրադ) ավագ գիտաշխատող, 1935-1941 թվականներին՝ Վ. Բեխտերևի անվան ուղեղի ինստիտուտի կենտրոնական նյարդային համակարգության բաժնի վարիչ, միաժամանակ՝ մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 1941-1943 թվականներին՝ Տաշքենդի բժշկական ինստիտուտի դասախոս, 1944-1950 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ նյարդային համակարգության կոմպենսատոր հարմարանքների լաբորատորիայի վարիչ, 1950-1952 թվականներին՝ բարձրագույն նյարդային գործունեության ինստիտուտի տնօրեն, 1953-1960 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայի վարիչ, 1960 թվականից՝ բարձրագույն նյարդային գործունեության և նյարդաֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն և պայմանական ռեֆլեքսների լաբորատորիայի վարիչ, 1950-1960 թվականներին՝ միաժամանակ Մոսկվայի երկրորդ բժշկական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հասրաթյանի գիտական աշխատանքների հիմնական բնագավառը բարձրագույն նյարդային գործունեությունն է։ Հասրաթյանի նյարդային համակարգության պլաստիկության վերաբերյալ աշխատանքները համաշխարհային ճանաչում գտան։ Հասրաթյանը հիմնավորեց արգելակման պրոցեսի բուժիչ և պահպանող դերը, մշակեց նոր մեթոդ՝ վնասվածքային, այրվածքային, ջերմային շոկի կանխորոշման և բուժման համար։ Ստեղծագործաբար զարգացնելով պավլովյան ուսմունքը բարձրագույն նյարդային համակարգության ֆիզիոլոգիայի բնագավառում՝ Հասրաթյանը հարստացրեց այն մի շարք բացահայտումներով, որոնցից ամենակարևորներն են պայմանական ռեֆլեքսների համակարգայնության օրինաչափությունները, պայմանական կապերի երկկողմանի բնույթը, փոխարկումային պայմանական ռեֆլեքսների առկայությունը և ներքին արգելակման առաջացման մեխանիզմը, տեղակայումը պայմանական ռեֆլեկտորային աղեղի սահմաններում։ Հասրաթյանի կողմից առաջարկված հակաշոկային հեղուկները մեծ կիրառություն գտան Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։ Հասրաթյանը եղել է «Журнал высшей нервной деятельности им. акад. Павлова» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, արտասահմանյան բազմաթիվ գիտական հանդեսների խմբագրության անդամ, «Ինտերմոզգ» միջազգային գիտական կազմակերպության նախագահը[1][2]։

Ավելի քան 100 գիտական աշխատությունների հեղինակ է[3]։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լենինի շքանշան (2)
  • Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
  • Կարմիր աստղ շքանշան
  • Ի. Պավլովի անվան մրցանակ (1951 թ.)
  • Ի. Պ. Պավլովի անվան մեդալ (1963 թ.)
  • Պուրկինեի մեդալ (1975 թ.)
  • ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974 թ.)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ՀՀ ԳԱԱ, Էզրաս Հասրաթի Հասրաթյան
  2. Էզրաս Հասրաթյանի կենսագրությունը ԵՊՀ կայքում
  3. А. П. Айриян (1998)։ Армянские учёные-медики։ Ереван: Амарас։ էջ 24։ ISBN 99930-1-001-7 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 257 CC-BY-SA-icon-80x15.png