Եվրոպական խորհուրդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Council of the European Union.svg
Council of the European Union.svg
Տեսակ Եվրոպական միության հաստատություն
Հիմնադրված 1974 թվական
Շտաբակայան Europa building
Կայք european-council.europa.eu
European Council Վիքիպահեստում

Եվրոպական խորհուրդ, ներկայացնում է Եվրոպական Միության 28 անդամ-երկրների կամ կառավարությունների ղեկավարների վեհաժողովը, որի ղեկավարը նախագահն է: Նիստերը գումարվում են տարեկան չորս անգամ, որոնցից երկուսը՝ հուլիսին, երկուսը՝ դեկտեմբերին՝ Նախարարների խորհրդի յուրաքանչյուր հերթափոխվող նախագահության վերջում: Վեհաժողովների նպատակը ԵՄ քաղաքականության կարևոր ուղղությունների սահմանումն է արտաքին քաղաքականության բնագավառում: 2009 թվականին, երբ Լիսաբոնի պայմանագիրը մտավ ուժի մեջ, Եվրոպական հանձնաժողովը Եվրոպական խորհրդի փոխարեն հաշվետու դարձավ խորհրդարանին:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1959-61 թթ. Ֆրանսիայի նախագահ Շառլ դը Գոլը ցանկանում էր կրկին կիրառել Եվրոպական տնտեսական համայնքի վերազգային կառավարման ձևը՝ կառուցվածքն ավելի շատ ներխորհրդարանական ձևի ձևափոխելով: Առաջարկը շատ քիչ երկրների հավանությանն արժանացավ:

1961 թվականի գագաթաժողովներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1961 թվականի փետրվարի 10-ից 11-ը Համայնքների 6 անդամ-երկրների մասնակցությամբ գագաթաժողով գումարվեց, որի նպատակն էր ավելի ամուր քաղաքական համագործակցության մեթոդի կիրառման հստակեցումը: Ֆրանսիայի առաջարկը դրվեց քվեարկության: Իտալացիներն առաջարկեցին Ֆուշեի կոմիտե ստեղծել, որը պետք է անդամ–երկրների ու կառավարությունների ղեկավարների միջև կայանալիք հանդիպումների համար առաջարկություններ նախապատրաստեր: Երկրորդ գագաթաժողովը գումարվեց նույն տարվա հուլիսի 19-ին Բոնում: Ըստ արդյունքների՝ անդամ-երկրների ու կառավարությունների ղեկավարները որոշեցին քաղաքական միություն հիմնել և այդ նպատակով պարբերաբար ժողովներ գումարել՝ մտքերի փոխանակման ու իրենց քաղաքականությունների կոորդինացման նպատակով: Այս գագաթաժողովից հետո հիմնվեց Ֆուշեի կոմիտեն:

Բելգիայի վարչապետ Վիլֆրիդ Մարտենսի ու Գերմանիայի կանցլեր Հելմուտ Քոլի համատեղ նախագահությամբ Եվրոպական խորհրդի ժողով, 1987 թվականի հունիս:

Ֆուշեի կոմիտեի նախագծեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1961 թվականի նոյեմբերի 2-ին ներկայացվեց առաջին նախագիծը, ըստ որի՝ անդամ-երկրների կամ կառավարությունների ղեկավարներին առաջարկվեց քաղաքական միություն ստեղծել, որի շնորհիվ արտաքին քաղաքականության, անվտանգության, մշակութային, գիտական, ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների ու հիմնարարար ազատությունների վերաբերյալ կհամագործակցեին միմյանց հետ: Խորհուրդը պետք է տարեկան 4 անգամ նիստ գումարեր, իսկ լրացուցիչ նիստ պետք է գումարվեր մեկ անդամ-պետության պահանջով: Որոշումները պետք է ընդունվեին միաձայն: 1962 թվականի հունվարի 18-ին ներկայացվեց երկրորդ նախագիծը, որը ներառում էր միջկառավարական քաղաքական միության նախագծում եվրոպական ինտեգրացման տնտեսական տեսանկյունները:
Բելգիան, Իտալիան, Լյուքսեմբուրգն ու Հոլանդիան մերժեցին այս առաջարկները՝ պատճառաբանելով, որ դրանք կվատթարացնեին Համայնքների անդրազգային բնույթը: 2 օր անց Ֆրանսիայի հինգ գործընկերներն առաջարկեցին նոր պայմանագրի նախագիծ, ըստ որի՝ Խորհուրդը պետք է ձևավորվեր անդամ-երկրների ներկայացուցիչներից, իսկ որոշումները պետք է ընդունվեին միաձայնությամբ:

1969 թվականի Հաագայի և 1972 թվականի Փարիզի գագաթաժողովներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1969 թվականի հուլիսին Ֆրանսիայի արտգործնախարար Մորիս Շումանն համաժողով կազմակերպելու առաջարկով հանդես եկավ, որի ընթացքում անդամ-երկրների կամ կառավարությունների ղեկավարները պետք է քննարկեին Համայնքների ընդլայմանը վերաբերող խորացումը: Դեռևս նույն տարվա փետրվարի 12-ին Հանձնաժողովի հրապարակած հուշագրում սահմանվում էր, որ դեկտեմբերի 1-ին և 2-ին Հաագայում Նախարարների խորհուրդը պետք է աշխատեր տնտեսական ու դրամական միության նախագծի ուղղությամբ: 1972 թվականի հոկտեմբերի 19-ից 21-ը Եվրոպական խորհրդարանի նախաձեռնությամբ և Ֆրանսիայի նախագահ Ժորժ Պոմպիդուի աջակցությամբ Փարիզում գագաթաժողով գումարվեց:

1973 թվականի Կոպենհագենի գագաթաժողով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1973 թվականի նոյեմբերի 2-ին Դանիայի վարչապետ Անկեր Յորգենսենը, Ֆրանսիայի նախագահ Ժ. Պոմպիդուից նամակ ստանալուց հետո, գագաթաժողով հրավիրեց: Արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի հանդիպման ընթացքում համաձայնեցվեց, որ անհրաժեշտ քաղաքական ազդակ տրվի՝ համայնքային կառույցերին խրթին հարցերի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար: Միակ որոշումն այն էր, որ անդամ-երկրների կամ կառավարությունների ղեկավարները պետք է ավելի հաճախ հանդիպեին:

Եվրոպական խորհրդի հռչակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1974 թվականին Եվրոպական խորհրդի նիստերին նոր անդամ-երկրների ու կառավարությունների ղեկավարներ մասնակցեցին, մասնավորապես՝ Վալերի Ժիսկար-դ՛Էստենն ու Հելմուտ Շմիդտը: Վերջիններս համարում էին, որ եվրոպական խորացված միավորումը կարիք ուներ ֆինանսական, դրամային, էներգետիկ ու տնտեսական ոլորտներում ամուր քաղաքական հանձնառության: 1974 թվականի դեկտեմբերի 9-ից 10-ը տևած Փարիզյան գագաթաժողովի արդյուքներից մեկն էլ անդամ-երկրների ղեկավարների հանդիպումները հաճախակի դարձնելն էր: Տարածած պաշտոնական հաղորդագրության մեջ ասվում էր, որ եվրոպացի ղեկավարները ցանկանում էին սահմանափակել փորձագետների ազդեցությունը որոշումների ընդունման ընթացակարգում՝ գլոբալ նպատակներ սահմանելով և եվրոպական հաստատություններին բավականաչափ մանևրելու հնարավորություններ տալով: Այս գագաթաժողովով ձևավորվեց Եվրոպական խորհուրդը:

Լիսաբոնյան պայմանագրից ի վեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիսաբոնյան պայմանագրով Եվրոպական խորհրդին իրապես տրվեց Եվրոպական միության հաստատության կարգավիճակ: Մինչև 2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ը՝ Եվրոպական խորհրդի նախագահությունը ստանձնում էր յուրաքանչյուր անդամ-պետության գործադիր մարմինը` Եվրոպական Միության խորհրդի հետ համատեղ և վեցամսյա հերթափոխվող նախագահությամբ (յուրաքանչյուր տարվա հունվարի 1-ին և հուլիսի 1-ին): Սակայն, Լիսաբոնյան պայմանագրով սահմանվեց Եվրոպական խորհրդի նախագահության հստակ կարգ: Առաջին նախագահը դարձավ Հերման Վան Ռոմպեյը՝ 2010 թվականի հունվարի 1-ին:

Եվրոպական խորհրդի առաջին նախագահ Հերման Վան Ռոմպեյը

Կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիսաբոնյան պայմանագրով սահմանվեց, որ Եվրոպական խորհուրդը կազմված է առանց վերանշանակման իրավունքի 2.5-ամյա ժամկետով ընտրվող նախագահից ու Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահից: Միաժամանակ, Եվրոպական միության արտաքին գործերի ու անվտանգության հարցերով բարձր ներկայացուցիչն էլ է մասնակցում նրանց աշխատանքներին: Նախարարներն ու Եվրոպական հանձնաժողովի անդամները կարող են հրավիրվել մասնակցելու յուրահատուկ թեմաների վերաբերյալ հանդիպումներին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]