Եվրատոմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Եվրատոմ
Տեսակ կազմակերպություն
Հաջորդող Եվրոպական Միություն
Հիմնադրված 1957
Գլխադասային գրասենյակ Բրյուսել
Կայք euratom.org
2009 EU uranium sources.png

Եվրատոմ (Ատոմային Էներգիայի եվրոպական համագործակցություն), միջազգային պետական-մոնոպոլիստական կազմակերպություն։ Ստեղծել են Եվրոպական տնտեսական համագործակցության ինն երկիր՝ Ֆրանսիա, ԳՖՀ, Իտալիա, Բելգիա, Նիդերլանդներ, Լյուքսեմբուրգ, Մեծ Բրիտանիա, Դանիա, Իռլանդիա։

Եվրատոմի հիմնադիր պայմանագիրը կնքվել է 1957 թվականին, ուժի մեջ մտել 1958 թվականին հունվարի 1-ից։ Ըստ այդ պայմանագրի, Եվրատոմի խնդիրը ատոմային արդյունաբերության զարգացումն է, ընդ որում անդամ երկրների համատեղ հետազոտական աշխատանքները, տեխնիկական ինֆորմացիայի փոխանակումը, հումքի ընդհանուր բազայի ստեղծումը, ճեղքվող նյութերի օգտագործման նկատմամբ վերահսկողությունը։ 1975 թվականին եվրատոմի երկրներում գործում էր շուրջ 300 օբյեկտ, այդ թվում ուրանի 20 հանք և միջուկային վառելանյութի արտադրության 5 գործարան, տարրերի 14 ձեռնարկություն, մոտ 150 ռեակտոր։ 1975 թվականին ատոմային էլեկտրակայանների էներգետիկ հզորությունը կազմել է մոտ 17 միլիոն կվտ։

ԱՄՆ-ի հետ «տեխնոլոգիական» խզումը հաղթահարելու ուղիների, նոր սարքավորում, մասնավորապես՝ ռեակտորներ ձեռք բերելու և ընդհանրապես եվրատոմի ծրագիրն իրագործելու հարցում նրա մասնակիցների, ինչպես նաև եվրատոմի անդամ չհանդիսացող երկրների միջև առկան են լուրջ հակասություններ։ Համաշխարհային առաջադեմ հասարակայնությանը խիստ մտահոգում է եվրատոմի ասամային պոտենցիալը ռազմական, նպատակներով օգտագործելու միտումը։ Եվրատոմի բարձրագույն մարմինը խորհուրդն է, գործադիրը՝ հանձնաժողովը, որին առընթեր գործում են գիտատեխնիկական կոմիտեն և գործակալությունը։ Եվրատոմը ունի դատարան, տնտեսական և սոցիալական կոմիտե՝ օժտված կոնսուլտատիվ ֆունկցիաներով։ Եվրատոմի հիմնական մարմինները գտնվում ևն Բրյուսելում։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 528 CC-BY-SA-icon-80x15.png