Դրիբլինգ
Դրիբլինգ (անգլ.՝ Dribbling), սպորտում մեկ խաղացողի կողմից գնդակով մանևրելն է տվյալ ուղղությամբ շարժվելիս՝ փորձելով կանխելու պաշտպանների փորձերը՝ խլելու գնդակը: Հաջողված դրիբլինգը թույլ է տալիս առանց կանոնները խախտելու անցնել պաշտպանների կողքով և ստեղծել գոլային հնարավորություն։
Ֆուտբոլ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ֆուտբոլում դրիբլը գնդակի տիրապետման ամենադժվար հմտություններից է և հարձակման ամենաօգտակար շարժումներից մեկը: Տիպիկ խաղի ժամանակ խաղացողները փորձում են գնդակը մղել դեպի իրենց հակառակորդի դարպասը՝ գնդակի անհատական հսկողության միջոցով, օրինակ՝ դրիբլինգի միջոցով (տեխնիկական մանևրների կիրառում): Մրցակցի կողքով անցնելու համար դրիբլինգը կարող է ներառել մանիպուլյատիվ հնարքներ և խաբսերի լայն տեսականի. Ռոնալդինյոն հաճախ օգտագործում էր մշակված հմտություններ և երևույթներ (էլաստիկոն), որպեսզի հաղթի պաշտպաններին[1]:
Դրիբլինգը հաճախ կարող է հատկապես խաղադաշտի երրորդ մասում կամ եզրերում, որտեղ տեղի են ունենում ամենից շատ հարձակումներն: Դրիբլինգը տարածություն է ստեղծում նեղ իրավիճակներում, երբ դրիբլինգը նշանավորվում է (խստորեն պահպանվում է պաշտպանի կողմից), և դրիբլինգը կարող է կամ գոլ խփել կամ ստեղծել գոլային պահեր հաջող դրիբլից հետո: Այնուամենայնիվ, եթե դրիբլինգը վատ յուրացվի և օգտագործվի, կարող է հանգեցնել տիրույթի կորստի նույնիկ այն դեպքում, երբ պաշտպանը կանգնեցնում է գնդակը: Որոշ խաղացողներ նախընտրում են արագությամբ և ֆիզիկական պատրաստվածությամբ շրջանցել խաղացողներին, օրինակ՝ եզրային Գարեթ Բեյլը[2][3][4][5]: Որոշ խաղացողներ ուղիղ գնում են հակառակորդների վրա և փորձում են ուղղակիորեն անցնել նրանց կողքով` «nutmeg»-ով (գնդակը հարվածելով նրանց ոտքերի մեջտեղով), օրինակ՝ Լուիս Սուարեսը,[6] մինչդեռ մյուսները կարող են օգտագործել խաբսեր, կառավարում, ճարպկություն և արագացում, որպեսզի խուսափեն հարվածներից, օրինակ՝ Լիոնել Մեսսին[7][8]։
Հմուտ դրիբլինգ անողին հաճախ դժվար է զրկել գնդակից. անհաջող գործողությունները (որոնք չեն հասնում գնդակին) կարող են հանգեցնել տուգանային հարվածի և խախտողի նկատողության՝ տուգանային քարտի տեսքով: Ֆուտբոլի աշխարհի 2018 թվականի գավաթի ժամանակ բելգիացի փլեյմեյքեր Էդեն Ազարը, որը հայտնի է նրանով, որ դժվար է նրանից խնդակ խլել: Աշխարհի գավաթի ռեկորդ սահմանեց 1966 թվականից ի վեր աշխարհի գավաթի ցանկացած խաղում կատարած հաջող դրիբլինգի համար՝ Բրազիլիայի դեմ տասը դրիբլինգի 100% հաջողությամբ[10]:
Դրիբլինգի մասին վաղ հիշատակումները գալիս են Անգլիայում միջնադարյան ֆուտբոլային խաղերի պատմություններից: Օրինակ, Ջեֆրի Չոսերը ակնարկում էր գնդակի նման հմտությունների մասին տասնչորսերորդ դարում` Անգլիայում: Քենթերբերիի հեքիաթներում (գրվել է 1380-ից որոշ ժամանակ անց) նա օգտագործում է հետևյալ տողը. «ոտքի տակ գլորվում է, ինչպես գնդակը»[11]: Նմանապես, 15-րդ դարի վերջում հայտնվում է ֆուտբոլային խաղի վերաբերյալ լատիներեն պատմություն, որը խաղացվել է Անգլիայի Նոթինգհեմշիր նահանգի Քոսթոն քաղաքում: Այն ներառված է Անգլիայի Հենրիխ VI թագավորի հրաշքների ձեռագրերի հավաքածուում։ Թեև ճշգրիտ ամսաթիվը անորոշ է, այն, անշուշտ, գալիս է 1481-1500 թվականներին: Սա բացառապես «խփող խաղի» առաջին պատմությունն է և դրիբլինգի առաջին նկարագրությունը. «Խաղը, որում նրանք հանդիպել էին ընդհանուր հանգստի համար, ոմանք անվանում են ֆուտբոլային խաղ: Դա այն խաղն է, որտեղ երիտասարդները գյուղական սպորտում հսկայական գնդակ են մղում ոչ թե օդ նետելով, այլ հարվածելով և հմտորեն գլորելով այն գետնի երկայնքով, և դա ոչ թե ձեռքերով, այլ ոտքերով... ոտքով հարվածելով հակառակ ուղղությամբ»[12]: Հայտնի է, որ դրիբլինգի հմտությունները անգլիական հանրակրթական դպրոցներում XIX դարի բազմաթիվ ֆուտբոլային խաղերի առանցքային մասն էին կազմում, որոնցից ամենավաղ հիշատակումը գնդակի փոխանցմանն էր՝ 1863 թվականի ֆուտբոլի կանոններով[13][14]:
Բասկետբոլ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բասկետբոլում դրիբլինգը միաժամանակ մի ձեռքով անընդհատ գնդակի հարվածն է հատակին: Դա միակ օրինական միջոցն է, որով խաղացողը կարող է պահպանել գնդակը քայլելիս կամ վազելիս:
Ջեյմս Նեյսմիթի օրիգինալ կանոնները ոչինչ չէին ասում դրիբլինգի մասին, պարզապես նշում էին, որ գնդակը փոխանցելը այն առաջ մղելու օրինական միջոցն է: Շուտով խաղացողները մշակեցին «իրենց վրա անցնելու» ռազմավարությունը, որը Նեյսմիթն ինքը և՛ հավանություն էր տալիս, և՛ հիանում իր հնարամտության համար, և որը վերածվեց դրիբլի, ինչպես հայտնի է այսօր: Առաջին հայտնի թիմը, որը դրիբլ է արել, Եյլի համալսարանն էր` 1897 թվականին:[15]
Դրիբլը թույլ է տալիս շատ ավելի արագ առաջխաղացում և այդպիսով ավելի շատ գոլ խփելու հնարավորություններ: Այն նաև հնարավորություն է ընձեռում հակառակորդ թիմի խորամանկ խաղացողին «գողանալ» գնդակը միջին ցատկում: Երբ խաղացողը դադարում է դրիբլինգով գնդակը պահել, նա սովորաբար կամ պետք է փոխանցի այն մեկ այլ խաղացողի, կամ կատարի հարված:Եթե խաղացողը դրիբլինգ է անում, այնուհետև պահում է գնդակը որևէ կերպ (կամ բռնելով այն ձեռքերով կամ թևերով, կամ «ափի մեջ դնելով» այն, այսինքն՝ դրիբլինգի ժամանակ շատ պահելով դեպի ներքևի կողմը), ապա շարունակում է դրիբլինգը, մրցավարը դադարեցնում է խաղը, ազդանշան է տալիս կամ «կրկնակի դրիբլինգ» կամ «կրում» և գնդակը շրջում է մյուս թիմին: «Կրկնակի դրիբլ» կարող է նաև կոչվել, եթե խաղացողը փորձում է միաժամանակ երկու ձեռքով դրիբլ անել:
Դրիբլինգը պետք է կատարվի մատների բարձիկներով, իսկ մատները պետք է թուլացվեն և տարածվեն: Դաստակը պետք է մղի բասկետբոլի գնդակը, իսկ նախաբազուկը պետք է շարժվի վեր ու վար: Հմուտ գնդակ վարողները գնդակը ցածր են հարվածում գետնին` նվազեցնելով գնդակը խլելու համար պաշտպանի ներս մտնելու վտանգը: Հմուտ դրիբլիստները կարող են դրիբլինգ կատարել իրենց մեջքի հետևում, ոտքերի միջև և փոխել դրիբլի արագությունը՝ դժվարացնելով խաղացողի պաշտպանվելը և բացելով փոխանցման, հարվածելու կամ գնդակով վարելու տարբերակներ: NBA-ում Սթիվեն Քարին «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսից» և Կայրի Իրվինգը, ով ներկայումս խաղում է «Դալաս Մավերիկսում», սովորաբար համարվում են լավագույն գնդակ վարողները, և այնպիսի խաղացողներ, ինչպիսիք են Թրեյ Յանգը «Ատլանտա Հոքսից» և Ջամալ Մարեյը `«Դենվեր Նագեթսից», նույնպես իրենց դրոշմն են թողել առաջնությունում որպես հիանալի դրիբլիստներ:
Բասկետբոլի մարզիչների ազգային ասոցիացիան (NABC) հիմնադրվել է 1927 թվականին՝ ընդդիմանալու դրիբլինգը սպորտից վերացնելու քայլին:[16]
Ջրագնդակ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ջրագնդակում դրիբլինգը գնդակը առաջ լողալու ժամանակ տեղափոխելու տեխնիկան է։ Գնդակը շարժվում է խաղացողից առաջ՝ ձեռքի հարվածների հետևանքով առաջացած արթնացումով և հաճախ ուղեկցվում է քթի կամ ճակատի միջոցով երբեմն-երբեմն հրումներով: Քանի որ գնդակի հետ շփումը նվազագույն է, դա առավելություն է ստեղծում գնդակն առաջ տանող խաղացողի համար:Պաշտպանը չի կարող կապ հաստատել, քանի դեռ հարձակվողը չի դիպչում գնդակին: Օգտագործելով ձեռքի կարճ և արագ հարվածներ բարձր արմունկներով, դրիբլինգ խաղացողը հաճախ կարողանում է պաշտպանել գնդակը հակառակորդ թիմի փորձերից, հատկապես հետևից հետապնդողներից կամ հարևանությամբ մոտեցողներից: Պաշտպանության այս ագրեսիվ տեխնիկան ապահովում է ցանկացած հաղթահարման փորձ՝ հաջող թե ոչ, ռիսկի պոտենցիալ վնասվածք, քանի որ արմունկի անհանգիստ շարժումը համարվում է օրինական ՖԻՆԱ-ի կողմից, և այդ պատճառով պաշտպանվող խաղացողը պետք է խուսափի շփվել դրիբլիստից գնդակը խլելու իր փորձերում:
Հարակից հմտություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Պահանջը, որ խաղացողը կատարի մասնագետի հմտություն, որպեսզի իրեն թույլ տրվի գնդակով վազել, անհրաժեշտ է շատ մարզաձևերում: Այս հմտությունների ներդրումը թույլ չի տալիս խաղացողներին վերցնել գնդակը ձեռքը և անառարկելի վազել դաշտի երկարությամբ: Այս կերպ դրիբլինգը կապված է.
- Կելտական ֆուտբոլում «սոլո»-ն՝ վազելիս գնդակը ոտքով ինչ-որ մեկին փոխանցելն է
- Կելտական ֆուտբոլի «հոփը»-ը՝ անդրադարձնելով գնդակը գետնից դեպի իրեն
- ավստրալական ֆուտբոլում կա հնարք, որով էլիպսաձև գնդակը խփելով գետնին և վազելիս հետ բռնում
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Ronaldo de Assis Moreira». fcbarcelona.cat. FC Barcelona. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 9-ին.
- ↑ «Gareth Bale: why Inter are going to bid £40m for Tottenham star». guardian.co.uk. Guardian News and Media. 2011 թ․ հունվարի 27. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 27-ին.
- ↑ «Gareth Bale far from done at Madrid». Football España. 2014 թ․ հոկտեմբերի 7. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 4-ին.
- ↑ Mark Fleming (2010 թ․ նոյեմբերի 4). «Strength, skill, stamina, speed. How do you stop Gareth Bale?». The Independent. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 4-ին.
- ↑ David Cartlidge (2016 թ․ դեկտեմբերի 2). «FourFourTwo's Best 100 Football Players in the World 2016: No.6 – Gareth Bale». FourFourTwo. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 4-ին.
- ↑ «WATCH: Luis Suarez nutmeg David Luiz twice in Barcelona's win at PSG». Sky Sports. 2015 թ․ ապրիլի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 27-ին.
- ↑ Fabio Monti (2010 թ․ ապրիլի 8). «Controllo, corsa, tocco di palla Perché nel calcio piccolo è bello». corriere.it (իտալերեն). Il Corriere della Sera. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 9-ին.
- ↑ Guillem Balague (2013 թ․ դեկտեմբերի 2). «Lionel Messi's improbable progression from struggling youngster to world super star». telegraph.co.uk. The Telegraph. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 9-ին.
- ↑ «Hall of Fame: Garrincha». ifhof.com. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 7-ին.
- ↑ «World Cup Stats Insider: Brazil's Achilles heel, terrific individual performances behind Belgium's win». Fox Sports. 2018 թ․ հուլիսի 9.
- ↑ Chaucer, Geoffrey. «The Knight's Tale». Canterbury Tales. Project Gutenberg.
- ↑ Coulton, George Gordon (1949). Medieval Panorama. Cambridge University Press. էջ 83.
- ↑ «History of Football - The Global Growth». FIFA.com. 1994. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
- ↑ «The History of the FA». The Football Association. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
- ↑ “The Evolution Of Professional Basketball” Արխիվացված 2020-11-12 Wayback Machine. Digital Archives
- ↑ «What is the NABC and what does it do?». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ ապրիլի 15-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 31-ին.