Ջեֆրի Չոսեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ջեֆրի Չոսեր
Geoffrey Chaucer (17th century).jpg
Geoffrey Chaucer - Illustration from Cassell's History of England - Century Edition - published circa 1902.jpg
Ծնվել է 1343[1]
Ծննդավայր Լոնդոն
Վախճանվել է հոկտեմբերի 25, 1400
Վախճանի վայր Լոնդոն
Մասնագիտություն լեզվաբան, բանաստեղծ, գրող, փիլիսոփա, քաղաքական գործիչ, թարգմանիչ և աստղագուշակ
Լեզու միջին անգլերեն[2]
Քաղաքացիություն Անգլիայի թագավորություն
Ժանրեր չափածո
Ամուսին Ֆիլիպա Ռոետ
Զավակներ Թոմաս Չոսեր և Էլիզաբեթ Չոսեր
Ջեֆրի Չոսեր Վիքիքաղվածքում
Geoffrey Chaucer Վիքիպահեստում

Ջեֆրի Չոսեր (անգլ.՝ Geoffrey Chaucer, 1343[1], Լոնդոն - հոկտեմբերի 25, 1400, Լոնդոն), անգլիացի բանաստեղծ։

Մասնակցել է 1337-1453 թթ. հարյուրամյա պատերազմին, 70-ական թվականներին կատարել է դիվանագիտական հանձնարարություններ Ֆրանսիայում և Իտալիայում։ Վարել է վարչական պաշտոններ։ «Անգլիական պոեզիայի հայր» (Ջ. Դրայդեն) Չոսերը, հակառակ ընդունված լատիներենի, գրել է անգլերենով։ Ստեղծագործության առաջին փուլում (կոչվում է «ֆրանսիական», մինչև 1369 թ.) Չոսերը կրել է ֆրանսիական ասպետական գրականության ազդեցությունը («Դքսուհու գիրքը», 1369, պոեմ)։ Իտալիա կատարած ուղևորությունից հետո ընկած երկրորդ փուլում («իտալական», մոտ 1380-1386) են ստեղծվել «Թռչունների պառլամենտը», «Տրոիլուս և Քրիզեիդ» պոեմները, «Հմայիչ կանանց առասպելը» պատմվածքների ժողովածուն և այլն։ Համաանգլիական գրական լեզվով առաջին հուշարձաններից են 1380-ականների վերջերին սկսված և անավարտ մնացած «Քենթրբերյան պատմվածքներ» բանաստեղծությունների ու նովելների ժողովածուն, որ հատկանշում են Չոսերի ստեղծագործության երրորդ փուլը («անգլիական»)։ Այս գիրքը, որ ամփոփում է քսանից ավելի չափածո պատմվածք և նույնքան կապող ինտերմեդիաներ, ներկայացնում է իր ժամանակի Անգլիան[3]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չոսերը որպես պանդուխտ

Ջեֆրի Չոսերը ծնվել է 1343 թ.-ին Լոնդոնում՝ հարուստ գինու վաճառականի ընտանիքում:Հայրը հանդիսացել է թագավորական պալատի գինու մատակարարը: Տաս տարեկանում Չոսերը հայտնվում է ֆրանսերենի և ֆրանսիական մշակույթի մթնոլորտում, որովհետև ընկնում է պալատ և դառնում պալատական մանկլավիկ, նաև զինակիր, երկու անգամ մասնակցում է Ֆրանսիա կատարված արշավանքներին, դրանցից մեկի ժամանակ գերի է ընկնում Ռեյմս քաղաքի մոտ, ազատվում է փրկագնով և նորից վերադառնում Անգլիա: Անգլիայում աշխատում է որպես մաքսատան վերակացու, նշանակվում Թեմզայի կամուրջների, ջրատար խողովակների, ջրանցքների հսկիչ, կատարում է դիվանագիտական հանձնարարություններ: Նրա կյանքում եղել են վերելքներ և վայրէջքներ: Կյանքի վերջում ապրել է աղքատության մեջ: Ամբողջ կյանքում նրա հետ է եղել միջնադարի հեղինակ Բոցիայի «Սփոփանք փիլիսոփայությամբ» գիրքը: Վաղճանվել է 1400 թ.-ին: Թաղված է Վետմինստերյան աբբայությունում: Չոսերի շիրիմով սկիզբ է դրվում պոետների համար ստեղծված անկյունին:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Chaucer Hoccleve.png

Ստեղծագործության վաղ շրջանում Չոսերը հավատարիմ է մնում միջնադարյան գրականության ավանդույթներին և գրում է «Փառքի տունը», «Թռչնային պառլամենտ», «Հերցոգուհու գիրքը», որոնք գրված են տեսիլքի ժանրով: Դրանք հիմնականում արձագանքում էին պալատական կյանքի իրադարձություններին: Չոսերի առաջին շրջանի լավագույն ստեղծագործությունը, որը նա անվանում է ողբերգություն՝ «Տրոյիլ և Քրիզեիդան» է: Սրա թեման Չոսերը վերցրել է Բոկաչոյի «Ֆիլոստրատոյից»: Գործող անձերը ռեալ, մարդկային բնավորություններ են:

Քենտերբերյան պատմություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Քենտերբերյան պատմություններ» գրքի առաջին էջը

Չոսերի լավագույն ստեղծագործությունը նրա «Քենտերբերյան պատմություններն» են: Այս ստեղծագործության տոնը առույգ է և նրա համար նախաբան է Չոսերի «Թռչնային պառլամենտից» վերցրված այն տողերը, որտեղ հեղինակը գրում է, թե այս ստեղծագործության միջոցով ընթերցողը կմտնի մի կախարդական այգի, որտեղ կապաքինվեն սրտի վերքերը, որտեղ նա կառույգանա, կուրախանա և հաճույք կստանա: «Քենտերբերյան պատմությունների» հաղթանակող կողմը ծիծաղն է, որի աստիճանները տարբեր են՝ նուրբ կատակից մինչև սուր խայթոցներ: Չոսերը Բոկաչոյից է վերցրել գրական շրջանակի ձևը, որն օգտագործում է յուրովի: Եթե Բոկաչոյի «Դեկամերոնի» մեջ ընդհանուր ֆոնը մռայլ է, ապա Չոսերի տեղծագործության ֆոնը զվարթ է: «Քենտերբերյան պատմություններն» ունի նախերգանք, որի մեջ պատմվում է, թե ինչպես գարնանային մի օր ուխտավորները հավաքվել էին Լոնդոնի մոտ գտնվող «Տաբարդ» հյուրանոցում, որպեսզի մեկնեն Քենտերբերի՝ խոնարհվելու սուրբ Թոմաս Բեկետի գերեզմանին: Հյուրանոցի տերը՝ Հարրի Բեյլին խորհուրդ է տալիս գնալիս և վերադառնալիս պատմել երկուական պատմություն: Հավաքվում են 24 մարդ, այդ թվում և հեղինակը:Չոսերի գիրքը մնացել է անավարտ: Այն պարունակում է 24 պատմություն, որոնք գրված են չափածոյով: Չոսերի հերոսները պատմում են այնպիսի պատմություններ, որոնք համապատասխան են իրենց մարդկային նկարագրին: Չոսերի նովելներն իրար հետ կապված են ինտերմեդիաներով՝ միջանկյալ պատմություններով: Հեղինակի պատմությունների համար հիմք են հանդիսացել հեքիաթներ, ավանդույթներ, զրույցներ: Նա թեմաներ է վերցրել հռոմեական, արևելյան ժողովածուներից: «Քենտերբերյան պատմություններում» կան պարոդիաներ, բարոյախոսական զրույցներ: Մի շարք պատմությունների հիմքում ֆաբլիոների թափառող սյուժեներն են, որոնք հեղինակի կողմից հասցված են ռեալիստական նովելի աստիճանի: Չոսերի ստեղծագործությունն ամբողջ իրական կյանքն է:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #118520245 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb118963584 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. Ռընե Ուելլեք, Օսթին Ուորրեն (2008). Գրականության տեսություն. Երևան: Սարգիս Խաչենց. էջ էջ 472. 
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են