Դավիթ (Միքելանջելո)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դավիթ
Michelangelos David.jpg
Միքելանջելո, 1501-1504
մարմար
5170սմ
Ֆլորենցիա
Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիա

«Դավիթ», Միքելանջելոյի մարմարյա ստեղծագործությունը, գտնվում է Ֆլորենցիայում։ Առաջին անգամ հանձնվել է հասարակության դատին Ֆլորենցիայի Սենյորայի հրապարակում 1504 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ Դրանից հետո հինգմետրանոց արձանը Ֆլորենցիայի հանրապետությունում ընկալվեց որպես խորհրդանիշ և ոչ միայն Վերածննդի գագաթնակետը, այլև մարդկային հանճարի գագաթնակետը: Ներկայումս արձանը գտնվում է Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայում (Ֆլորենցիա):

Արձանը ներկայացնում է մերկ Դավիթին՝ կենտրոնացած Գոլիաֆի հետ կայանալիք մարտի վրա: Այդ թեմայում կայացել է պատկերագրական նորույթ, քանի որ Անդրեա դել Վերոկկիոն, Դոնատելլոն և Միքելանջելոյի այլ նախորդներ նախընտրել էին Դավիթին պատկերել հսկային հաղթելուց հետո հրճվանքի պահին:

Երիտասարդը պատրաստվում էր ուժով իրեն գերազանցող թշնամու դեմ մարտին: Նա հանգիստ է և կենտրոնացած, բայց նրա մկանները լարված են: Հոնքերը սպառնալիորեն կիտած են, նրանցում զգացվում է սարսափեցնող ինչ-որ բան: Ձախ ուսին նա գցել է պարսատիկ, որի ներքևի ծայրը բռնել է աջ ձեռքով: Հերոսի ազատ դիրքը Կոնտրապոստի դասական օրինակ է՝ արդեն պատրաստում է մահաբեր շարժումը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին Կտակարանի արքայի արձանի կառուցման մասին առաջին անգամ ասվել է 15-րդ դարի կեսին, երբ բրդի առևտրականների գիլդիան (որին Ֆլորենցիայի ժողովուրդը հանձնարարել էր Սանտա Մարիա դել Ֆիորե տաճարի զարդերի հսկողությունը), հանդես եկավ առաջարկով՝ տաճարը շրջապատել տասներկու հինկտակարանային անձանց խոշոր ծավալաչափի արձաններով:

1464 թվականին պատրաստ էր միայն երկու անդրի, որից մեկն արել էր Դոնատելլոն, իսկ մյուսը՝ նրա ենթավարպետ Ագոստինո Դի Դուչչոն: Դավիթի արձանի համար Ֆլորենցիա բերվեց մարմարի հսկա մեծաբեկոր Կարարայից: Դոնատելլոյի մահից հետո, 1466 թվականին, Ագոստինոն, հազիվ սկսած լինելով ֆիգուրի ոտքերի տաշումը՝ հեռացավ այդ նախագծի աշխատանքից: Շուտով լուծարվեց նաև համաձայնագիրը նրան փոխարինելու եկած Անտոնիո Ռոսսելինիոյի հետ:

«Դավիթի» Հայացքը

16-րդ դարի սկզբին մարմարի թողնված բեկորը, որին ֆլորենտացիները անվանեցին «Հսկա», իրենից ներկայացնում էր խղճուկ տեսարան: Ամեն տասնամյակի հետ այն անողոքաբար հալվում էր տեղումների կործանարար ազդեցությունից: Վերջապես տաճարի խնամակալները, խորհրդակցելով Լեոնարդո դա Վինչիի և քանդակագործության այլ գիտակների հետ, արձանը ճանաչեցին պիտանի ավարտին հասցնելու համար:

Որոշ վարանումներից հետո «Դավիթի» ավարտման աշխատանքը հանձնարարավեց իր պատվախնդրությամբ հայտնի 26-ամյա քանդակագործ Միքելանջելո Բուոնարոտտիին: Նրա հետ համաձայնագիրը կնքվեց 1501 թվականի օգոստոսի 16-ին, իսկ արդեն սեպտեմբերի 13-ին երիտասարդն անցավ աշխատանքի: Միքելանջելոյի անտիպ բեկորից իդեալական մարդկային մարմնի ստացման պայքարը տևեց երկու տարի:

1504 թվականի հունվարի 25-ին, երբ «Դավիթի» վրա աշխատանքը մոտենում էր ավարտին, եկան այն գնահատելու ֆլորենտացի առաջավոր նկարիչներ: Նրանցից միայն քչերը, Սանդրո Բոտիչելլիի գլխավորությամբ, առաջվա նման պնդում էին արձանի տաճարի մոտ տեղադրելուն: Մնացած խորհրդականների համար, որոնց մեջ էին նաև Ջուլիանո դա Սանգալոն, Պյերո դի Կոզիմոն և Լոնարդո դա Վինչին, գերակշռեցին արձանի կրոնական նշանակությունը: Բնության ուժերի բացասական ազդեցությունից պաշտպանելու նպատակով առաջարկվեց արձանը տեղափոխել այնտեղ, որտեղ նստում էր քաղաքային խորհուրդը՝ Լանցիի սյունասրահ:

Արձանի փոխադրումը Վեքյոյի պալատ տևեց չորս օր: Այնտեղ «Դավիթը» փոխարինեց Դոնատելլոյի երկմետրանոց Յուդիֆն ու Օլոֆերն բրոնզե խմբին: Իր նախատիպի նման Միքելանջելոյի ստեղծագործությունն ընդունվեց որպես ֆլորենցիայի ժողովրդի բռնապետի դեմ ազատության համար հերոսական պայքարի ակնառու կերպար:

1873 թվականին տեղումների և քամիների վնասակար ազդեցությունից խուսափելու նպատակով արձանը տեղափոխվեց Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայի սրահներից մեկը: Նրա տեղը Սինորիայի հրապարակում 1910 թվականին զբաղեցրեց պատճեն: 2003-2004 թվականներին Միքելանջելոյի բնօրինակը վերականգնողների կողմից մաքրվեց երկար տարիների աղտոտումներից:

Պատճեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Դավիթի» կերպարի չարաշահումները ժամանակակից մշակույթում համարվում է կիտչի հայտանիշ

Հազիվ թե աշխարհում գտնվի արձան, որը կարողանա համեմատվել «Դավիթի» հետ պատճենների ու խալտուրաների թվով: Համեմատաբար առավել հաջողված պատճենները կանգնեցված են.

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անատոմիայի մասնագետները ուշադրություն են դարձնում այն բանին, որ գեղարվեստական արտահայտման ավելի բարձր հաջողության հասնելու նպատակով քանդակագործը գնացել է մարդկային մարմնի համաչափության աղավաղման, որն առավել նկատելի է արձանի վերևի մասում: Գիտնականներից մեկը հաշվարկել է, որ աջ թիակի և ողնաշարի միջև բացակայում է մեկ մկան[1]:
  • Վերածնության մյուս հինկտակարանային անձանց նման «Դավիթը» թլպատված չէ, ինչը հեռանում է հուդայական ավանդույթներից[2]: 20-րդ դարում Երուսաղեմի իշխանությունները հրաժարվեցին ֆլորենտացիներից ընդունել արձանի ծեփապատճեն, քանի որ այն պատկերում է Հրեա ազգի հերոսին 16-րդ դարի իտալացու կերպարով:
  • 1991 թվականին արձանի վրա մուրճով հարձակվել է մի վանդալ, որը, նախքան պահակների բռնելը, հասցրել էր պոկել մարմարի մի քանի կտոր ձախ ոտքի մատներից:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Anton Gill. Il Gigante: Michelangelo, Florence, and the David, 1492—1504. St. Martin’s Press, 2003. ISBN 0-312-31442-6.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ученый не досчитался одной мышцы в спине Давида
  2. Isaac Kalimi, Peter J. Haas. Biblical Interpretation in Judaism And Christianity. ISBN 978-0-567-02682-8. Page 198.