Գիմարայնշի պալատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Գիմարայնշի պալատ
պորտ.՝ Castelo de Guimarães
Castelo de Guimarães Castelo da Fundação.JPG
Տեսակ դղյակ
Տեղագրություն Գիմարայնշ
Վարչական միավոր Գիմարայնս
Երկիր Պորտուգալիա
Կոորդինատներ: 41°26′52.000000100802″ հս․ լ. 8°17′26.000000100157″ ամ. ե. / 41.44777777780577566° հս․. լ. 8.29055555558337609° ավ. ե. / 41.44777777780577566; 8.29055555558337609
Գիմարայնշի պալատը գտնվում է Պորտուգալիաում
Գիմարայնշի պալատ
Castelo de Guimarães Վիքիպահեստում

Գիմարայնշի պալատ (պորտ.՝ Castelo de Guimarães), միջնադարյան պալատ Պորտուգալիայի Գիմարայնշ քաղաքում: 2001 թվականին քաղաքի պատմական կենտրոնի հետ ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցանկում: Պալատն ունի ազգային հուշարձանի կարգավիճակ: 2007 թվականից մշակույթի նախարարության կողմից ընդգրկվել է Պորտուգալիայի յոթ հրաշալիքների ցանկում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածքը, որտեղ գտնվում է Գիմարայնշը, ռեկոնկիստայի արդյունքում արաբների կողմից նվաճվել է 9-րդ դարի վերջին: Գիմարայնշի (այդ ժամանակ այն կազմում էր ողջ Պորտուգալիան) առաջին իշխան է հռչակվում Դիոգու Ֆերնանդեշը: Նրա դուստրերից մեկը` Մումադոնա Դիաշը, որ ամուսնացել էր իշխան Էրմենեգիլդա Գոնսալվիշի հետ, այրիանում է 928 թվականին` դառնալով իշխանության ժառանգորդը, որը մոտ 950 թվականին բաժանվում է նրա վեց երեխաների միջև: Մումադոնան Վիմարանեշ գյուղում (հետագայում` Գիմարայնշ) հիմնում է մենաստան, որին 959 թվականի հունվարի 26-ին փոխանցում է մեծ հողատարածք և շարժական գույք:

Պորտուգալիայի հարավային կողմից մուսուլմանների և ծովի կողմից նորմանների հարձակումներից մենաստանն ապահովագրելու համար Մումադոնա Դիաշը պատվիրում է գյուղից վերև` Մոնտե Լարգու բլրի գագաթին, պալատ կառուցել[1]: Պահպանվել է այդ հրովարտակը, որ թվագրվում է 958 թվականի դեկտեմբերին: Պալատը նվիրված էր սուրբ Մամանտ Կեսարացուն, և ենթադրվում է, որ նրա կառուցվածքը բավական պարզ է եղել` ուղղանկյուն պատերով շրջապատված դոնժոն:

100 տարի անց Վիմարանեշը մտել է կաստիլացի արքա Ալֆոնսո VI Քաջի կողմից Պորտուգալիայի առաջին իշխան, Բուրգունդյան դինաստիայի հիմնադիր Հենրիխ Բուրգունդացուն նվիրած տարածքի մեջ: Հենրիխն ու իր կինը` Թերեզա Լեոնացին, գյուղն ու պալատը դարձնում են իրենց նստավայրը: Մումադոնայի ժամանակներից մնացած շինություններն ավերվել էին, և դրանց տեղում կառուցվել էր հսկայական շինություն` դոնժոնով և արևելյան ու արևմտյան դարպասներով: 1128 թվականին Հենրիխի ու Թերեզայի որդին` Աֆոնսու I-ը, Գիմարայնշի մոտ հաղթում է իր մոր զորքերին` ազատելով Պորտուգալիան Լեոնի և Կաստիլիայի ազդեցությունից և այն վերածելով ինքնուրույն թագավորության:

Հետագայում պալատը բազմիցս վերակառուցվել է: Այսպես, 13-րդ դարում` Աֆոնսու III -ի օրոք, էապես ընդարձակվում են պատերը` միացնելով պալատի ու քաղաքի պաշտպանական համակարգերը: Ֆերնանդու I-ի օրոք պատերն ամրացվում են, և հաջողվում է կանխել Էնրիկե II Կաստիլացու ներխուժումը: Հին պատը քանդում են մոտ 1420 թվականին:

Գլխավոր դարպասը հարակից երկու աշտարակների հետ: Կառուցվել է 13-րդ դարում ֆրանսիական ավանդույթներով:

1383-1385 թվականներին Գիմարայնշի ասկալդ Այրիշ Գոմեշ դա Սիլվան անցնում է Կաստիլիայի կողմը, և 1385 թվականին պալատը գրավում են Ժուան I-ի զորքերը[2]: Դրա արդյունքում քաղաքն ու պալատը առաջին անգամ հայտնվում են միևնույն ենթակայության տակ` միավորվելով Գիմարայնշ գյուղին: Քաղաքի շուրջ կառուցվում է մոտ 2 կմ տրամագծով պատ` ութ դարպասներով:

15-րդ դարում պալատը կորցնում է իր պաշտպանական նշանակությունը` օգտագործվելով նախ որպես բանտ, ապա, աստիճանաբար քանդվելով` գյուղատնտեսական նպատակներով: 18-րդ դարում աշտարակներից մեկը վերջնականապես քանդվում է, իսկ քարերն օգտագործվում են Սուրբ Միխայիլի տաճարի շինարարության համար: 19-րդ դարում քանդվում է ևս մեկ աշտարակ: 1853 թվականին Գիմարայնշը ձեռք է բերում քաղաքի կարգավիճակ, իսկ 1881 թվականի մարտի 19-ին Լուիշ I արքայի հրամանով հռչակվում է առաջին կարգի պատմական հուշարձան: Հետագայում պալատը հռչակվում է ազգային հուշարձան, կատարվում են վերականգնողական մի շարք աշխատանքներ: Ներկայումս պալատն ամբողջովին վերանորոգված է և բաց է այցելությունների համար:

Կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պալատն իր ձևով հիշեցնում է զինանշանային վահան: Պահպանվել են չորս աշտարակներն ու մի քանի դարպասներ: Արևմտյան կողմում` ներքին խրամի վրա, կա փայտե կամուրջ, որ տանում է դեպի դոնժոն:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Câmara Municipal, ed. (2013), Guimarães: City Guide (in Portuguese), Guimarães, Portugal: Câmara Municipal de Guimarães
  2. Sereno, Isabel; Dordio, Paulo; Gonçalves, Joaquim (2003), SIPA, ed., Castelo de Guimarães (IPA.00001060/PT010308340011) (in Portuguese), Lisbon, Portugal: SIPA – Sistema de Informação para o Património Arquitectónico, retrieved 16 March 2014

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]