Աֆոնսու I

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աֆոնսու I
Afonso I o Grande
AfonsoI-P.jpg
Դրոշ
Պորտուգալիայի կոմս
1128 թ. հունիսի 24 - 1139 թ. հունիսի 26
Նախորդող Թերեզա Լեոնցի
Դրոշ
(1-րդ) Պորտուգալիայի արքա
1139 թ. հունիսի 26 - 1185 թ. դեկտեմբերի 6
Հաջորդող Սանշու I
 
Մասնագիտություն՝ գերիշխան
Ազգություն պորտուգալացի
Դավանանք Քրիստոնեություն
Ծննդյան օր 1185 թ.,դեկտեմբերի 6
Ծննդավայր Պորտուգալիա
Վախճանի օր դեկտեմբերի 6, 1185(1185-12-06)
Վախճանի վայր Կոիմբռա, Պորտուգալիա
Գերեզման Mosteiro de Santa Cruz ou Mosteiro de Santa Cruz de Coimbra e túmulos de Afonso I de Portugal
Թաղված Mosteiro de Santa Cruz ou Mosteiro de Santa Cruz de Coimbra e túmulos de Afonso I de Portugal
Դինաստիա Բուրգունդյան տոհմ
Քաղաքացիություն PortugueseFlag1185.svg Պորտուգալիա
Հայր Հենրիխ Բուրգունդցի
Մայր Թերեզա Լեոնցի
Ամուսին Մաթիլդա Սավոյցի
Զավակներ 1.Էնրիե
2. Մաֆալդա
3. Ուրրակա
4. Սանշու I
5. Թերեզա
6. Ժուան
7. Սանշա
8. Ոիրրակա Աֆոնսու
9. Ֆերնանդու Աֆոնսու
10. Պեդրու Աֆոնսու
11. Աֆոնսու
12. Թերեզա Աֆոնսու

Աֆոնսու I (պորտ.՝ Afonso I de Portugal, հուլիսի 25, 1109(1109-07-25), Գիմարայնս - դեկտեմբերի 6, 1185(1185-12-06)[1], Կոիմբրիա, Պորտուգալիա), հայտնի է նաև Աֆոնսու Էնրիկեշ (պորտ.՝ Afonso Henriques), Աֆոնսու Մեծ (պորտ.՝ Afonso o Grande) և Աֆոնսու Հիմնադիր (պորտ.՝ Afonso o Fundador) — Պորտուգալիայի թագավորության հիմնադիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աֆոնսուի և նրա մոր՝ Թերեզայի հարաբերությունները լավ չէին։ Երբ Աֆոնսուն ընդամենը տասնըմեկ տարեկան էր արքեպիսկոպոս Բրագին դարձրեց Աֆոնսուին իր մոր դեմ գործող ընդիմության առաջնորդ, սակայն անհաջողությունից հետո Թերեզա վռնդեց Բրագիին և Աֆոնսուին երկրից։ Երեք տարի անց Աֆոնսուն դարձավ ասպետ ղեկավարեց բանակը և փորձեց վերադարձնել իր հողերը[2]: Նա հաղթանակ տտարավ իր մոր ուժերի նկատմամբ Գիմերայշում, և վռնդեց վերջինիս երկրից։ Մորը հաղթելուց հետո նա իր ուշադրությունը սևեռեց մավռերի վրա, 1139 թ. հուլիսի 25-ին Օուրիկի ճակատամարտում կարևորագույն հաղթանակ տարավ, որից հետո նրա զինվորները նրան հռչակեցին Պորտուգալիայի արքա։ Հռոմի Պապի աջակցությունը շահելու նպատակով նա կառուցեց շատ եկեղեցիներ իրեն և իր թագավորությունը հայտարարեց, որպես Եկեղեցու ծառաներ խոստացավ վռնդել զավթիչ մուսուլմաններին Պիրենեյան թերակղզուց։ 1146 թ. մուսուլմաններից հետ վերցրեց Սանտարենը, իսկ 1147 թ. Լիսսաբոնը: 1179 թ. Եկեղեցուն շնորհեց շատ արտոնություններ, Ալեքսանդր III Հռոմի Պապը նրան հռչակեց Պորտուգալիայի արքա։ 1185 թ. դեկտեմբերի 6-ին Աֆոնսուն մահացավ Կոիմբռայում։ Վերջինս Պորտուգալիայում համարվում է, որպես անկախության հիմնադիր և ազգային հերոս։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Mattoso José (2007)։ D. Afonso Henriques (Portuguese)։ Portugal: Temas e Debates։ ISBN 9789727599110 
  • Diogo Freitas do Amaral, D. Afonso Henriques. Lisboa: Bertrand, 2000. ISBN 972-25-1157-2.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 The Peerage — ed. size: 717826
  2. Mattoso, José (2014). D. Afonso Henriques (in Portuguese) (2nd ed.). Lisbon: Temas e Debates. ISBN 978-972-759-911-0