Բուրժի տաճար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բուրժի տաճար
ֆր.՝ Cathédrale Saint-Étienne de Bourges
Bourges - 002 - Low Res.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ catholic cathedral[1]
Երկիր Ֆրանսիա Ֆրանսիա
Տեղագրություն Բուրժ[1][2]
Հասցե place Étienne-Dolet
Դավանանք կաթոլիկություն
Թեմ Բուրժի թեմ
Ներկա վիճակ գործող
Ժառանգության կարգավիճակ դասակարգված պատմական հուշարձան[1] և Համաշխարհային ժառանգություն
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճ Գոթական ճարտարապետություն
Կառուցման սկիզբ 1192
Կառուցման ավարտ 1390
Հիմնադրված 1195
Երկարություն 122 մ
Նավի լայնություն 15 մ
Բուրժի տաճարը գտնվում է Ֆրանսիաում
Բուրժի տաճար
Կոորդինատներ: 47°4′55.992000099998″ հս․ լ. 2°23′57.012000099999″ ավ. ե. / 47.08222000002777463° հս․. լ. 2.39917000002777758° ավ. ե. / 47.08222000002777463; 2.39917000002777758

Բուրժի տաճար (ֆր.՝ Cathédrale Saint-Étienne de Bourges), Սուրբ Ստեփանոսին նվիրված գոթական տաճար Ֆրանսիայի Բուրժ քաղաքում: Եկեղեցին Բուրժի արքեպիսկոպոսության մայր տաճարն է: Տաճարի կառուցումը սկսվել է 12-րդ դարի սկզբին, օծումը կայացել է 1324 թվականի մայիսի 13-ին, սակայն տաճարի շինարարական աշխատանքները շարունակվել են ընդհուպ մինչև 16-րդ դարը: Իր առանձնահատուկ ճարտարապետության, տպավորիչ քանդակների և հոյակապ վիտրաժների համար տաճարն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցանկում: Տաճարը Ֆրանսիայի ազգային ժառանգության հուշարձան է[3]:

Տաճարի կառուցումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաճարը գտնվում է նախկին հռոմեական Ավարիկում քաղաքի հյուսիսարևմտյան մասում, ուր ապաստանել են առաջին քրիստոնյա գալլերը: Մինչ տաճարի կառուցումը նրա տեղում եղել է առնվազն երեք եկեղեցի, որոնք կառուցվել են 3-րդ, 4-րդ և 9-րդ դարերում: 11-րդ դարի առաջին մայր տաճարը կառուցվել է ռոմանական ոճով. նրա հետքերը պահպանվել են վերջին կառույցի կրիպտեում:

Շինարարության սկսման ճշգրիտ թվականը հայտնի չէ, սակայն այն պետք է որ լինի 1183-1195 թվականների միջակայքում, քանի որ տաճարի արևելյան կողմը անցնում է քաղաքային նախկին պատերի սահմանը, ինչի քանդումը թվագրվում է 1183 թվականին, իսկ 1195 թվականից հիշատակություն է պահպանվել, որ վկայում է ռոմանական տաճարի շինարարության ծախսերի մասին: Բուրժի տաճարի և նշանավոր Շարտրի տաճարի կառուցման ժամանակաշրջանները համընկնում են[4]: Տաճարի ճարտարապետների անունները չեն պահպանվել:

Կառույցի շինարարության փուլերի մասին կարելի է դատել հետևյալ տեղեկություններով. ստորին եկեղեցին կառուցվել է մոտ 1200 թվականին: Եկեղեցական դասի գոյության առաջին վկայությունը թվագրվում է 1214 թվականին: Վիտրաժների և խորանին հարակից կիսաշրջանաձև կամարակապ մասը պատրաստ են եղել 1215-1225 թվականներին, իսկ նավը ավարտին է հասցվել 1230 թվականին, ինչից հետո շինարարական աշխատանքների թափը նվազել է: Արևմտյան ճակատի մեծ մասի կառուցումն ավարտվել է 1270 թվականին, չնայած աշտարակների կառուցումը շարունակվել է հետագայում ևս: 1313 թվականին հարավային աշտարակում ճաքեր են առաջացել, որոնց դեմ պայքարելու համար 14-րդ դարի կեսերին որմնահեցեր են ամրացրել: Սակայն դա ևս թույլ չի տալիս աշտարակը որպես զանգակատուն օգտագործել: Բուրժի մայր տաճարի օծման պահին` 1324 թվականի մայիսի 13-ին, հյուսիսային աշտարակը դեռևս անավարտ էր. նրա շինարարությունն ավարտվում է միայն 15-րդ դարի վերջին, սակայն 1506 թվականին այն փլուզվում է` վնասելով ճակատի հյուսիսային մասը: Հյուսիսային նոր աշտարակը և պորտալը վերակառուցվել են 1542 թվականին և պարունակում են Վերածննդի դարաշրջանի տարրեր:

Ի տարբերություն գոթական այլ տաճարների` Բուրժի մայր տաճարը կառուցումից հետո համեմատաբար քիչ է տուժել պատերազմներից, հեղափոխություններից, որոնցից Ֆրանսիան զերծ չի եղել շուրջ հինգ հարյուր տարի:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուրժի տաճարի հատակագիծը

Տաճարն ունի իր տեսակի շինությունների համար հազվադեպ նախագիծ: Տրանսեպտը, որը քրիստոնեական եկեղեցիներում ավանդաբար խաչի տեսք ունի, Բուրժի տաճարում բացակայում է ընդհանրապես: Գլխավոր նավի լայնությունը 15 մ է, երկարությունը` 122 մ. բարձրությունը` 37 մ, իսկ կամարաշարի բարձրությունը` 20 մ: Եզրային երկու նավերը երկաստիճան ձև ունեն և շրջապատում են աբսիդը:

Արտաքին կողմի ամրության համար կիրառվել են արկբուտաններ, ինչը թույլ է տվել ընդարձակել պատուհանի բացվածքները. դրա հետևանքով ապահովվել է տաճարի լավ լուսավորվածությունը: Չնայած արկբուտանների օգտագործմանը, ինչը տաճարի ամրությունն ապահովող ճարտարապետական համեմատաբար նոր տարր էր, տաճարն ունի լայն պատեր:

Տրասեպտի բացակայությունը և նավի մեծ բարձրությունը առանձնահատուկ է դարձնում տաճարի ներքին ձևը` ստեղծելով անկրկնելի հեռապատկեր:

Արևմտյան ճակատը, որն ունի 40 մ լայնություն, ամենամեծերից մեկն է Ֆրանսիայի գոթական տաճարների թվում: Այն ունի հինգ պորտալ, որ համապատասխանում է մեկ գլխավոր և եզրային չորս նավերին: Բոլոր պորտալերը զարդարված են գեղեցիկ քանդակներով, իսկ նրանցից մեկը նվիրված է սուրբ Ստեփանոսի կյանքին: Հյուսիսային և հարավային պորտալների քանդակները վաղ ռոմանական ոճով են արված և թվագրվում են մոտ 1160 թվականին, պորտալների փայտե դռները պատրաստվել են 15-րդ դարում:

Մեր օրեր է հասել վիտրաժների մեծ մասը, որ Շարտրի տաճարի պես թվագրվում է 13-րդ դարի առաջին քառորդին: 25 վիտրաժներից պահպանվել են 22-ը. հատկապես հետաքրքրություն են ներկայացնում արևելյան մասի վիտրաժները[5]:

Ստորին եկեղեցին կամ կրիպտեն կառուցվել է մոտ 1200 թվականին և կրկնում է իրենից ներքև գտնվող դեամբուլատորիայի ձևը: Կրիպտեն աչքի է ընկնում իր կամարներով: Այնտեղ է գտնվում հերցոգ Ժակ Բերիացու գերեզմանը. աբսիդում ևս պահպանվել են հերցոգի և նրա կնոջ արձանները: Տաճարի նավում տեղակայված աստղագիտական ժամացույցը գոյություն ունի ավելի քան 500 տարի. նրա մասին առաջին հիշատակությունը վերաբերում է 1422 թվականին:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 base Mériméeministère de la Culture.
  2. ArchINFORM
  3. Dominique Seridji и другие Le guide du patrimonie en France. — Centre des monuments nationaux (MONUM), 2002. — С. 193. — ISBN 2-85822-760-8
  4. Bony, Jean (1985). French Gothic Architecture of the Twelfth and Thirteenth Centuries, p. 212. University of California Press. ISBN 0-520-05586-1.
  5. Louis Grodecki. A Stained Glass Atelier of the Thirteenth Century: A Study of Windows in the Cathedrals of Bourges, Chartres and Poitiers, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, Vol. 11, (1948), pp. 87-111

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]