Բելիզի կորալյան արգելախութ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բելիզի կորալյան արգելախութ
Belize Barrier Reef from space.png
Տեսակcay? և reef?
ԵրկիրFlag of Belize.svg Բելիզ
Երկարություն300 կիլոմետր
Մակերես96 300 հեկտար
Կազմված է
Մասն էMesoamerican Barrier Reef System?
Ջրլիցի ափինԿարիբյան ծով

Բելիզի արգելախութ, 280 կմ երկարությամբ կորալային խութերի շղթա։ Անցնում է Բելիզի ափերի երկայնքով՝ 13-24 կմ հեռավորության վրա[1]։ Մտնում է Մեսոամերիկյան արգելախութի մեջ, ձգվում 900 կմ երկարությամբ Յուկատան թերակղզու հյուսիսից մինչև Գվատեմալայի ափերը։ Բելիզի կորալային խութերի խումբը Ատլանտյան օվկիանոսում ամենամեծ արգելախութն է, Ավստրալական Մեծ արգելախութից հետո աշխարհում մեծությամբ երկրորդը։

Զբոսաշրջություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կորալային արգելախութը Բելիզի գլխավոր տեսարժան վայրն է, որտեղ այցելում են տարեկան մինչև 130 հազար զբոսաշրջիկ։ Առգելախութը կարևոր նշանակություն ունի նաև ձկնորսության համար[2]։ Արագելախութի և ցամաքի միջև ընկած հատվածը ավազոտ է, որոշ վայրերում կան կղզիներ՝ ծածկված խիտ մանգրովներով։ Կորալային խութերի տարածքում ջրային ջերմաստիճանը տատանվում է ողջ տարվա ընթացքում` ձմռանը 23-25 °C, իսկ ամռանը` 25-28 °C։

Արևելյան մասում, որտեղ կտրուկ ավելանում է ծովի խորությունը, գոյություն ունեն երեք առանձին օղակղզիներ՝ Տերնեֆ, Գլովերի խութը, Լայթհաուսը: Լայթհաուսում գործում են դայվինգի կենտրոններ: Այստեղ է գտնվում հանրահայտ Մեծ երկնագույն անցքը:

Կենսաբազմազանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1996 թվականից Բելիզի ափամերձ գոտու էկոհամակարգերը ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում՝ որպես աշխարհի ամենահարուստ էկոհամակարգերից մեկը: Այստեղ ներկայացված է խութերի էվոլյուցիոն զարգացման գործընթացը։ Տարածքում հանդիպում են ծովային կենդանիների հազվագյուտ տեսակներ, ինչպիսիք են ծովային կրիաներ, լամանտինները և Ամերիկյան կոկորդիլոսը։

Բացի այդ, խութերը փոքր տարածքով բնակեցված են.

  • 70 տեսակի կոշտ կորալներ
  • 36 տեսակի փափուկ կորալներ
  • 500 տեսակ ձկներ
  • հարյուրավոր անողնաշարավորների տեսակներ

Ըստ գիտնականների, խութերի միայն 10% -ն է բացահայտվել[3], 90%-ը դեռ ուսումնասիրման կարիք ունի:

Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսարանը՝ Ամբերգիս Կեյի թերակղզուց

Բելիզ արգելախութի տարածքը հսկվում է Belize Barrier Reef Reserve System-ի կողմից, ներառում է յոթ ծովային արգելանոցներ, 450 խութեր և երեք օղակղզիներ։

Պահպանվող տարածքների ընդհանուր մակերեսը հասնում է 960 կմ²: Դրանք ներառում են.

  • Գլեվերս-Ռիֆ ծովային արգելավայր
  • Մեծ երկնագույն անցք
  • Half Moon Caye բնական հուշարձան
  • Խոլ Չանի ծովային արգելավայր

Չնայած պաշտպանիչ միջոցառումներին, խութերի էկոհամակարգին անընդհատ սպառնում է անվերահսկելի զբոսաշրջության և ձկնորսության պատճառով աղտոտումը և ոչնչացումը։ Վտանգ են ներկայացնում նաև փոթորիկները, գլոբալ տաքացումը և ջրի ջերմաստիճանի բարձրացումը[4], որի վառ օրինակ է կորալների գունաթափումը։ 1998 թվականից ի վեր ըստ գիտնակաների, վնաս է հասցվել բելիզյան խութերի ավելի քան 40% -ին[2]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ներառված է Մասոամերիկական Խոչընդոտող առագաստները WWF — Mesoamerican Reef — The Atlantic Ocean’s largest coral reef ձգվում են Յուկատանի
  2. 2,0 2,1 BBC News — 12 June 2006
  3. «Belize Barrier Reef Case Study»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-06-05-ին։ Վերցված է 2009-01-10 
  4. BBC News — 4 May, 2000

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]