Արտաշես Շահինյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան
հայ․՝ Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան
ArmenianStamps-404.jpg
Արտաշես Շահինյանին նվիրված ՀՀ փոստային նամականիշ
Ծնվել է 1906, դեկտեմբերի 19
Ծննդավայր Ալեքսանդրապոլ
Մահացել է 1978, մայիսի 14
Մահվան վայր Երևան
Քաղաքացիություն Հայաստան Հայաստան
Ազգություն հայ
Կրթություն Երևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճան ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս
Պարգևներ և
մրցանակներ
Երեխաներ Արամ Շահինյան
Artashes Shahinyan Վիքիպահեստում

Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան (1906, դեկտեմբերի 19, Ալեքսանդրապոլ - 1978, մայիսի 14, Երևան) ― հայ մաթեմատիկոս, ակադեմիկոս և մանկավարժ։ Համարվում է հայկական մաթեմատիկական գիտության դպրոցի հիմնադիրը։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1944), պրոֆեսոր (1944), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1947, թղթակից անդամ՝ 1945 թվականից)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961

Ֆիզիկոս Արամ Շահինյանի հայրն է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի1930 թվականին ավարտել է ԵՊՀ։ 1929-1978 թվականներին դասախոսել է ԵՊՀ-ում. 1938-1944-ին՝ երկրաչափության, 1944-1978-ին՝ մաթեմատիկական անալիզի և ֆունկցիաների տեսության ամբիոնների վարիչ, միաժամանակ, 1939-1942-ին՝ ֆիզմաթ ֆակուլտետի դեկան։ 1945-1955 թթ՝ ՀԽՍՀ ԳԱ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի բաժանմունքի, 1955-1959-ին՝ համանուն ինստիտուտի հիմնադիր-տնօրեն։ 1950-1963 թթ., միաժամանակ՝ ՀԽՍՀ ԳԱ ֆիզմաթ գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար։ 1967-1975 թթ եղել է ՀԽՍՀ ԳԽ պատագմավոր։

Արտաշես Շահինյանի հուշատախտակը Երևանի Բաղրամայան պողոտայում

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շահինյանի աշխատանքներով Հայաստանում սկիզբ են դրվել մաթեմատիկայի բնագավառի համակարգված գիտական հետազոտություններին։ Զբաղվել է մաթեմատիկական անալիզում ֆունկցիաների մոտավորության տեսությամբ, կոմպլեքս փոփոխական ֆունկցիաների տեսությամբ։ Աշխատանքները վերաբերում են կոմպլեքս տիրույթում մոտավորությունների տեսությանը, կոմպլեքս և իրական փոփոխականների ֆունկցիաների տեսության մի շարք նոր ուղղությունների։ Ֆունկցիաների տեսության բնագավառում Շահինյանի ներդրումները միջազգային ճանաչում են ստացել։

Արտաշես Շահինյանի կիսանդրին համանուն դպրոցի բակում

Շահինյանի անունով են կոչվել ԵՊՀ-ին կից իր նախաձեռնությամբ ստեղծված ֆիզմաթ թեքումով Արտաշես Շահինյանի անվան ֆիզմաթ դպրոց (1978 թվականից), փողոցներ Երևանում և Գյումրիում, 1999 թվականին Գյումրիում կանգնեցվել է հուշակոթող։ 1978 թվականին ԵՊՀ-ում սահմանվել Է Շահինյանի անվան կրթաթոշակ։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անալիտիկ ֆունկցիաների տեսություն, մաս 1, Ե., 1969։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան. Կենսամատենագիտություն, Ե., 2003։
  • Ակադեմիկոս Արտաշես Լիպարիտի Շահինյան. գիտնականը, հայրենասերը, ուսուցչապետը (կազմ.՝ Ա. Շահինյան), Ե., 2006։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]