Արաքս (գրող)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Արաքս (այլ կիրառումներ)
Արաքս
Ծննդյան անուն հայ․՝ Արաքս Մուրադի Ավետիսյան
Ծնվել է դեկտեմբերի 25, 1903({{padleft:1903|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})
Ծննդավայր Ղարաքիլիս
Վախճանվել է հունվարի 15, 1978({{padleft:1978|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}}) (74 տարեկանում)
Վախճանի վայր Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն արձակագիր, մանկագիր և խմբագիր
Լեզու հայերեն
Ազգություն հայ
Անդամակցություն ԽՍՀՄ Գրողների միություն
Աշխատավայր Գրական թերթ
Պարգևներ Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
Արաքս Վիքիդարանում

Արաքս (Արաքս Մուրադի Ավետիսյան, 1903, դեկտեմբերի 25 - 1978, հունիսի 15), հայ արձակագիր, մանկագիր, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1967), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Ղարաքիլիսա (այժմ՝ Վանաձոր) քաղաքում։ 1923 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Հովնանյան-Մարիամյան օրիորդաց ուսումնարանը, 1933 թվականին՝ Մոսկվայի կոմունիստական ժուռնալիստիկայի ինստիտուտը։ 35 տարի աշխատել է մամուլի բնագավառում։ 1934 - 1937 թվականներին եղել է «Հոկտեմբերիկ» մանկական ամսագրի խմբագիրը, 1939 - 1942 թվականներին՝ «Գրական թերթ»-ի խմբագրի տեղակալ, 1942-1945 թվականներին՝ Երևանի ռադիոկոմիտեի գրական բաժնի գլխավոր խմբագիր։ Նրա գործերից թարգմանվել և առանձին գրքերով լույս են տեսել ռուսերեն և ադրբեջաներեն։ Մահացել է Երևանում։[1]

Արաքսի երկերի մատենագրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երեք պատմվածք, Թիֆլիս, հրատ. Վապպ-ի հայկական բաժնի, 1926, 23 էջ։
  • Պատմվածքներ, Երևան, տպագրական տրեստի առաջին տպարան, 1926, 39 էջ։
  • «Էս ջուրն իրա ճամփով կգնա...» (վիպակ), Երևան, Պետհրատ, 1928, 123 էջ։
  • Ալվանը։ Նարգո (պատմվածքներ), Երևան, Պետհրատ, 1928, 125 էջ։
  • Զիմմի, Երևան, Պետհրատ, 1931, 154 էջ։
  • Կոմերիտուհու նամակները, Երևան, Պետհրատ, 1934, 92 էջ։
  • Հրաշալի սավառնակը, Երևան, Պետհրատ, 1937, 9 էջ։
  • Մանկական պատմվածքներ, Երևան, Պետհրատ, 1937, 48 էջ։
  • Ծաղկաձորցի Թաթիկը, Երևան, Պետհրատ, 1939, 55 էջ։
  • Լաուրիկի արկածները (մանկական պատմվածքներ և հեքիաթներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1941, 111 էջ։
  • Լիպո (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1942, 104 էջ։
  • Տափաստանի առյուծը, Երևան, Հայպետհրատ, 1942, 64 էջ։
  • Նռնակակիր աղջիկը (ժողովածու), Երևան, Հայպետհրատ, 1942, 52 էջ։
  • Ամենակրտսերը, Երևան, Հայպետհրատ, 1944, 66 էջ։
  • Ազատության հրթիռներ (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1945, 100 էջ։
  • Կարմիր ծաղիկներ (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1945, 44 էջ։
  • Հպարտ սեր (պատմվածքներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1947, 311 էջ։
  • Կարմիր դրոշ (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1949, 88 էջ։
  • Զվարթ ձայներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1951, 208 էջ։
  • Երկեր (վիպակներ, պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 476 էջ։
  • Բիբի, Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 76 էջ։
  • Պատանիներ (վիպակներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 222 էջ։
  • Փունջ։ Սովետահայ մանկական գրականություն (ժողովածուում տեղ են գտել նաև Արաքսի գործերը), Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 356 էջ։
  • Հիշողություններ Եղիշե Չարենցի մասին (ժողովածուում տեղ են գտել Արաքսի «Նա միշտ կենդանի է» հուշ-հոդվածը), Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 395 էջ։
  • Երկեր (վիպակներ, պատմվածքներ), Երևան, «Հայաստան», 620 էջ։
  • Ծաղկաձորցի Թաթիկը, Երևան, «Հայաստան», 1972, 68 էջ։
  • Զիմմի, Երևան, «Հայաստան», 1973, 484 էջ։
  • Արևածիններ (պատմվածքներ, վիպակներ, հեքիաթներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 444 էջ։
  • Փոթորկից հետո (նովելներ, պատմվածքներ, վիպակներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 572 էջ։

Արաքսի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Աննա Ուլյանով, Իլյիչի մանկական և դպրոցական տարիները (պատմվածք), Երևան, Հայպետհրատ, 1953, 43 էջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հայկ Խաչատրյան (1981)։ Գրական տեղեկատու։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 55