Հակադյուրինգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Անտի-Դյուրինգից)
Jump to navigation Jump to search
Հակադյուրինգ
Herr Eugen Dührings Umwälzung der Wissenschaft
Stamps of Germany (DDR) 1970, MiNr 1624.jpg
ՀեղինակՖրիդրիխ Էնգելս
Անվանվել էԵվգենի Դյուրինգ
Տեսակգիրք
Ժանրփիլիսոփայություն և քաղտնտեսություն
Թեմափիլիսոփայություն
Բնօրինակ լեզուգերմաներեն
Հրատարակման տարեթիվ1878

Գիտության բնագավառում Եվգենի Դյուրինգի իրականացրած հեղափոխությունը (գերմ.՝ Herrn Eugen Dührings Umwälzung der Wissenschaft, առավել հայտնի է որպես «Հակադյուրինգ»), գիրք, որը գրել է գերմանացի իմաստասեր Ֆրիդրիխ Էնգելսը:

Ստեղծագործության մասերը հրատարակվել են տարբեր պարբերականներում։ Հեղինակի կյանքի ընթացքում լույս է տեսել երեք անգամ՝ 1878, 1885 և 1894 թվականներին։ Առաջին ռուսերեն թարգմանությունը հրատարակվել է 1905 թվականին, իսկ 1907 թվականին արդեն անգլերեն տարբերակը։

Ձեռագրերը ընթերցել է Կառլ Մարքսը[1].: Խորհրդային Միությունում այն ընդունվել է որպես դիալեկտիկական մատերալիզմի հիմնարար աշխատություններից մեկը։

Այն բաղկացած է երեք մասից.

Մեկնաբանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լենինը բարձր է գնահատել Ֆրիդրիխ Էնգելսի աշխատությունը և մեկնաբանել է այն.

Aquote1.png Դյուրինգի դեմ Էնգելսն ամբողջ պայքարը անց է կացրել մատերիալիզմի հետևողական անցկացման լոզունգով: Նա մեղադրել է Դյուրինգին այն բանի համար, որ նա թաքնվում է արտահայտությունների հետևում՝ խեղաթյուրելով էությունը: Նա զիջումների է գնացել դեպի իդեալիզմ և միացել է նյութապաշտների հակառակորդների դասին: «Կամ մատերիալիզմին հետևել մինչև վերջ, կամ հետևել սուտ փիլիսոփայական իդեալիզմին»[2]. Aquote2.png

Ստեղծագործության երկրորդ մասում Էնգելսն ուսումնասիրել է քաղտնտեսությունը և նրա դրույթները։ Այստեղ նա փորձում է գտնել պատճառը թե ինչու է հասարակությունը բաժանված դասերի։

Երրորդ մասը նվիրված է սոցիալիզմին։ Ըստ այս մասի՝ ամբողջական հասարակության մեջ անխուսափելի է դասակարգային պայքարը։

Անտի-Դյուրինգի բաղկացությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Անտի-Դյուրինգը» բաղկացած է ներածությունից և երեք բաժնից՝ Փիլիսոփայություն, Քաղաքատնտեսություն, Սոցիալիզմ։ Ներածության մեջ Ֆ. էնգելսը տալիս է փիլիսոփայության զարգացման համառոտ ակնարկ և հիմնավորում մարքսիզմի առաջացման անխուսափելիությունը։

Առաջին բաժին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին բաժնում շարադրված են դիալեկտիկական և պատմական մատերիալիզմի հիմունքները, փիլիսոփայության հիմնական հարցի մատերիալիստական ըմբռնումը, հիմնավորվում են աշխարհի մատերիականության, նրա ճանաչողության հիմնական օրինաչափությունների, ժամանակի և տարածության՝ իբրև կեցության ձևերի, մատերիայի և շարժման միասնության դրույթները։

Էնգելսը մեծ ուշադրություն է հատկացնում դիալեկտիկայի, նրա հիմնական օրենքների բնութագրմանը, դիալեկտիկական և ձևական տրամաբանության փոխհարաբերությանը։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմի դիրքերից «Անտի-Դյուրինգ»-ում քննարկվում են բնագիտության կարևոր հարցերը՝ Դարվինի տեսությունը, օրգանական բջջի դերը և կյանքի էությունը, Կանտի կոսմոգոնիական վարկածը։ Ֆ. էնգելսը քննարկում է նաև բարոյականության, հավասարության, ազատության ու անհրաժեշտության և այլ հարցեր։

Երկրորդ բաժին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրորդ բաժնում Էնգելսը, քննադատելով քաղաքատնտեսության վերաբերյալ Դյուրինգի հայացքները, տալիս է քաղաքատնտեսության առարկայի և մեթոդի սահմանումը, շարադրում Մարքսի ուսմունքը ապրանքի և արժեքի, հավելյալ արժեքի և կապիտալի, հողային ռենտայի մասին և այլն։ Քննադատելով բռնության իդեալիստական տեսությունը՝ էնգելսը ցույց է տալիս տնտեսության որոշիչ դերը հասարակության զարգացման մեջ, բացատրում է մասնավոր սեփականության և դասակարգերի ծագումը։

Երրորդ բաժին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երրորդ բաժնում էնգելսը տալիս է գիտական կոմունիզմի տեսության և պատմության ակնարկ, պարզաբանում իր վերաբերմունքն ուտոպիական սոցիալիզմի նկատմամբ, հիմնավորում հասարակության կոմունիստական վերակառուցման խնդիրները և ուղիները, շարադրում մարքսիստական ուսմունքը սոցիալիզմի և կոմունիզմի մի շարք արմատական հարցերի՝ սոցիալիզմի և կոմունիզմի ժամանակ արտադրության ու բաշխման, պետության, ընտանիքի, դպրոցի, քաղաքի և գյուղի, ֆիզիկական և մտավոր աշխատանքի տարբերությունների վերացման մասին։ «Անտի-Դյուրինգը» առաջին անգամ հայերեն հրատարակվել է 1932 թվականին, Երևանում, Գ. Զաղեթյանի՝ գերմաներենից կատարած թարգմանությամբ։ Առ 1-ը հունվ. 1972 թվականին «Անտի-Դյուրինգը» հայերեն հրատարակվել է 5 անգամ։ Գրկ. Լենին Վ. Ի., Ֆրիդրիխ Էնգելս, Երկ., հ. 2։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Об Отношении Рабочей Партии К Религии
  2. Ленин В. И. Полное собрание сочинений, 4 изд., т. 14. — С. 323.
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Հակադյուրինգ հոդվածին

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Энгельс Ф. Анти-Дюринг 1878 // Маркс К., Энгельс Ф. Сочинения. Т. 14. — М.-Л.: Соцэкгиз, 1931. — 359 с.
  • Ленин В. И., Соч., 4 изд. (см. Справочный том. ч. 2, с. 140); № 6.
  • "В помощь марксистско-ленинскому образованию". — 1941. — № 1—5 и 9.
  • Познер В. Энгельс в борьбе против Дюринга и дюринговцев // Под знаменем марксизма. — 1940. — № 11;
  • Ульман Г. С. К истории создания классического труда Ф. Энгельса "Анти-Дюринг" // Вопросы философии. — 1952.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 451 CC-BY-SA-icon-80x15.png