Աննա Մարիա Լեննգրեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աննա Մարիա Լեննգրեն
Anna Maria Lenngren (from Svenska Familj-Journalen).png
Ծնվել էհունիսի 18, 1754(1754-06-18)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՈւփսալա, Շվեդիա[2]
Վախճանվել էմարտի 8, 1817(1817-03-08)[1][4][3][…] (62 տարեկան)
Վախճանի վայրԿլարա ծխական համայնք, Շվեդիա[1][4]
ԳերեզմանKlara Church[5]
Մասնագիտությունբանաստեղծուհի, թարգմանիչ, գրական սալոնի տեր և գրող
Լեզուշվեդերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
ԱնդամակցությունԳյոթեբորգի գիտությունների և գրականության թագավորական ակադեմիա
ԱմուսինCarl Peter Lenngren?
Anna Maria Lenngren Վիքիպահեստում

Աննա-Մարիա Լենինգրեն, (շվեդերեն՝ Anna Maria Lenngren հունիսի 18, 1754(1754-06-18)[1][2][3][…], Ուփսալա, Շվեդիա[2] - մարտի 8, 1817(1817-03-08)[1][4][3][…], Կլարա ծխական համայնք, Շվեդիա[1][4]), շվեդ բանաստեղծուհի։ Աննա Մարիայի հայրն ու եղբայրը նույնպես բանաստեղծներ էին։ Նրա ամենահայտնի բանաստեղծություններից մեկը Några ord till min kära dotter, ifall jag hade någon-ն է («Իմ սիրելի դստեր խորհուրդները...»): Նա գրել է մի քանի երգիծական բանաստեղծություններ ՝ «ans nåds morgonsömn nåds morgonsömn» («Նրա պայծառ առավոտյան քունը ») և Grevinnans besök («Այց գրաֆինին»)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերեզմանաքար Լենինգրենի գերեզմանի մոտ Ստոկհոլմի գերեզմանատանը

Աննա Մարիա Լեննգրեն ծնվել է 1754 թվականի հուլիսի 18-ին հին Շվեդիայի քաղաք Ուփսալայում։ Նրա հայրը ՝ բանաստեղծ Մագնուս Բրայնոլֆ Մալմստեդտը (1724-1798), Ուփսալայի համալսարանի լատիներենի պրոֆեսոր էր, իսկ մայրը`Մարթա Յոհաննա Ֆլորիններ։ Հայրը՝ Մորավայի Եկեղեցու անդամը, զբաղվում էր բարեգործական գործունեությամբ, 1772 թվականին նա իր տանը կազմակերպել էր աղքատ երեխաների դպրոց։ Աննայի եղբայրը՝ Յոհան Մագնուսը (1749-1780) աշխարհիկ բանաստեղծություններ է գրել։

Պատանեկության տարիներին Աննա-Մարիա Լեննգրենեն ուներ հակաքրիստոնեական տրամադրություններ, հետաքրքրվում էր լուսավորության դարաշրջանով։ Նրա մարդասիրությունը և սոցիալական արդարության ձգտումը ձևավորվել են հոր ազդեցության տակ։ Աննա-Մարիան պարզ և համեստ կենսակերպի հետևորդ էր [6]։

Հայրը վաղ հայտնաբերեց դստեր`գրականության մեջ ներգրավվելու ցանկությունը։ Նա նրան լավ կրթություն տվեց։ Աննա Մարիան տանը սովորում էր լատինական և հին դասական գրականություն։ Նրա սիրած բանաստեղծը Հորացիոսն էր։ 1770-ական թվականներին Աննա-Մարիան սկսել է գրական գործունեություն, գրել է մակագրեր, զբաղվել թարգմանություններով, կեղծանունների ներքո գրել է հոդվածներ մամուլում։ 1772 թվականին նա հրատարակեց իր առաջին բանաստեղծությունը՝ «På mademoiselle Anna Lovisa Pahls saliga hemfärds dag, den 14 Maji 1772, die Corona » իր իսկ անվան տակ։

Արծաթե մեդալ Լենինգրենի պատկերով, 1818:

1776 թվականին, Շվեդիայի թագավորի եղբոր ՝ Դյուկ Կառլի հանձնարարությամբ, նա ֆրանսերեն թարգմանեց Օպերետ Լուցիլին շվեդերեն։ Թարգմանության համար նրան ոսկե ժամացույց է շնորհվել Հոլշտեյն-Գոտորպի դքսուհի Գեդվիգ Էլիզաբեթ Շառլոտը ։

Լեննգրենենի ստեղծագործությունները մեծ հաջողություն ունեցան Շվեդիայում։ 1774 թվականին նա դառնում է Ուպսալայի գրական հասարակության անդամ։ 1775 թվականին նա դարձել է Գյոթեբուրգի Գիտությունների և գրականության թագավորական ընկերության անդամ [7]։

1780 թվականին Լեննգրենը ամուսնացավ Կարլ Պետեր Լյունգրենի (1750-1827), շվեդական Ստոկհոլմս- Փոստենի թերթի գլխավոր խմբագրի հետ։ 1778 թվականից Աննա Մարիան հրատարակեց իր աշխատանքներն, բայց հարսանիքից հետո և մինչև 1780 թվականը նա սկսեցգրել կեղծանուններով։ Ամուսնությունը հանգեցրեց գրողի կյանքի մեծ փոփոխությունների։ Նա հրատարակեց կեղծանունների ներքո, հրաժարվեց իր մտքերից ՝ կանանց մտավոր ազատագրման վերաբերյալ։ Նա պնդում էր, որ կանայք պետք է խուսափեն մտավոր աշխատանքից՝ հօգուտ մայրական պարտականությունների։

Լեննգրենենը կազմակերպեց գրական սրահ, որը դարձավ քաղաքի մշակութային կյանքի կենտրոն։ Սրահն այցելել են շվեդ բանաստեղծներ Կարլ Գուստավ աֆ Լեոպոլդը, Նիլս ֆոն Ռոզենշտեյնը, Միխայիլ Ֆրենս Ֆրենսենը և այլք։

Լեննգրենը մահացավ 1817 թվականի մարտի 8-ին կրծքագեղձի քաղցկեղից 62 տարեկան հասակում և թաղված է Ստոկհոլմում ՝ Սբ Կլարա եկեղեցու գերեզմանատանը։

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աննա-Մարիա Լենինգրենը հանդես եկավ որպես բանաստեղծ ՝ 1770-ականներին։ Իր կարճ աշխատություններում նա օգտագործում էր երգիծանք, սարկազմ և հեգնանք,պաստորալ, օպերա և բալլադ ։

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աննա Մարիա Լեննգրենը Շվեդիայի պատմության ամենահայտնի բանաստեղծներից մեկն է։ Բանաստեղծուհու մահից հետո նրա գործերը բազմիցս տպագրվել են 19-րդ, 20-րդ և 21-րդ դարերի ընթացքում։ Նրա առաջին հետմահու հավաքածուն Skaldeförsök (Պոեզիայի փորձեր) ժողովածուն էր։ Նրա նամակագրությունը ընկեր Գուստաֆոս աֆ Լեոպոլդի հետ տպագրվել է 1795-1798 թվականներին։

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծություններ
  • På mademoiselle Anna Lovisa Pahls saliga hemfärds dag, den 14 Maji 1772, die Corona, Upsala, 1772
  • Tankar vid det nya kyrko årets början 1772, Upsala veckotidningar, 1772, Upsala
  • Klagan vid mademoiselle Anna Maria Bobergs graf den 3 Julii 1774, Upsala, 1774
  • Afton-qväde, Upsala vecko-tidning, 1774
  • Vid caffe-pannan
  • Vid archi-biskopens . . . Magni Beronii graf, den 13 Ju-lii, 1775, Uppsala, 1775
  • Herrans fruktan, grunden till then bästa vishet, . . . förklarad vid . . . Magni O. Beronii . . . begrafning . . ., Uppsala, 1778
  • Impromptu, Lunds vecko-blad, 1775
  • Thé-conseillen, Stockholm, 1777
  • Öfver hans Kongl. höghets kronprinsens födelse den 1 november 1778, 1778
  • Dröm, 1798
  • Skaldeförsök, 1819
  • Porträtterna (The Portraits)
  • Grefvinnans besök (Visit from the Countess)
  • Fröken Juliana (Miss Juliana)
  • Hans nåds morgonsömn (His Grace’s morning snooze)
  • Pojkarne (The Boys)
  • Den glada festen (The happy party)
  • Några ord till min kära dotter, ifall jag hade någon (Advice to my dear daughter, if I had one) 1794
  • Andra tyger, andra seder! (Other fabrics, Other customs!)
Արձակ
  • Contributions in Musikaliskt tidsfördrif, 1789—1791, 1793, 1796—1797, 1801, 1816
  • Contributions in Sommarpromenaden, 1792, 1794—1797, 1801
  • Contributions in Skaldestycken satta i musik, 1795, 1796, 1798, 1800, 1803, 1816
Թարգմանություն
  • J F Marmontel: Lucile operetta, 1776
  • Zemire och Azor, Comedie ballet, 1778
  • Publius Ovi-dius Naso, Dido til Eneas, Heroide, 1778
  • C-S Favart: Arsene, comedie, 1779
  • O Wolff: Snart döden skall det öga sluta, 1819

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Anna Maria Lenngren (швед.) — 1917.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Helga Trefaldighets kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/ULA/10392/C/2 (1705-1778), bildid: C0003851_00126
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Klara kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, SE/SSA/0010/F I a/6 (1811-1828), bildid: C0056143_00057
  5. GravstensinventeringenSveriges släktforskarförbund.
  6. Magnus von Platen։ «Anna Maria Lenngren»։ Svenskt biografiskt lexikon (շվեդերեն)։ Վերցված է 2015-11-17 
  7. {{{վերնագիր}}}(շվեդ.).