Ամանորը Ճապոնիայում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կադոմացու՝ ավանադական ճապոնական զարդարանք

Ամանորը Ճապոնիայում, ունի ազգային տոնի կարգավիճակ, ամեն տարի նշվում է հունվարի 1-ին Գրիգորյան օրացույցի համաձայն: 1873 թվականին Ճապոնիայում ընդունվում է Գրիգորյան օրացույցը, Մեյձի հեղափոխությունից 5 տարի անց, որից հետո Ամանորի պաշտոնական ամսաթիվը դարձավ հունվարի 1-ը ժամանակակից Ճապոնիայում։

Տոնի ընթացքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամանորը ամենակարևոր տոներից մեկն է ճապոնացիների օրացույցի վրա։ Դրա հետ կապված են բազմաթիվ խաղեր, ավանդույթներ և արարողություններ։ Ամանորի տոներին ճապոնական այլ տոների համեմատ տալիս են ամենաերկար արձակուրդը։ Սովորաբար տոն օրերը ընկնում են դեկտեմբերի 29-ից մինչև հունվարի 3-ը, և գրեթե երկրի բոլոր պետական հաստատությունները չեն աշխատում։

Դեկտեմբերի վերջին ճապոնացիները հավաքում են իրենց տները, իրենց ընկերների համար գնում են նվերներ և հարազատներին ուղարկում են ամանորյա շնորհավորական բացիկներ, պատրաստում են տոնական ուտեստներ, մուտքի մոտ թողնում են զարդարանքներ (կադոմացու, թարգմանաբար՝ եղևնի մուտքի մոտ)։ Տոների ժամանակ շատ ճապոնացիներ վերադառնում են իրենց համար հարազատ վայրեր, այցելում են տաճարներ, որտեղ աղոթում են և խնդրում են իրենց և հարազատների համար բարեկեցություն։ Աղջիկները և կանայք այսպիսի դեպքերի համար հագնում են գունագեղ կիմանոներ։

Ամանորի ժամանումը ազդարարում են 108 զանգերի ձայնը, որոնց ձայնը կեսգիշերին լսվում է յուրաքանչյուր տաճարից։ Համաձայն բուդդայական հավատքի, մարդ տարվա ընթացքում ունի 108 բացասական մտահոգություններ, և ամեն մի զանգի հարված վանում է դրանցից մեկին։ Ղողանջների ձայնի ներքո սկսվում է նոր տարվա առաջին այցելությունը տաճար՝ խացումոդե: Ճապոնացիները գնում են ինչպես սինտոիստական տաճարներ, այնպես էլ՝ բուդդայական։Կան նաև այլ ավանդույթներ, օրինակ՝ առաջին արևելքի և մայրամուտի դիմավորում, առաջին աշխատանք, առաջին թեյի արարողություն և այլն։

Տոնական սեղան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավանդական ուտեստները, որոնք ճապոնացիները ուտում են Ամանորին, անվանում ենосэти-рёри (ճապ.՝ 御節料理 или お節料理) կամ ուղղակի осэти: Սովորաբար այն կազմված է եփած ջրիմուռներից, ձկային կարկանդակից, բատատով և շագանակենիներով պյուրեից, եփած արմատներից և քաղցր սև սոյայից: Շատ մթերքներ քաղցր են, թթու են, այնպես որ դրանք հեշտորեն կարող եմ պահվել առանց սառնարանի:

Դժվար է պատկերացնել Ամանորյա ճապոնական սեղանը առանց մոտիի՝ բրձով լցոնված կլոր հացեր։ Մոտին նոր տարում, դա ծաղկման, առատության և հարստության ցանկություն է հաջորդ տարում։ Հին ժամանակներից կլոր մոտին նմանացվել է կլոր հայելիներին՝ Ամատերասու աստվածուհու պարտադիր հատկանիշներից։

Տիպիկ մոտի

Գոյություն ունի բնակատեղին բամբուկներով զարդարելու ավանդույթ, նրանց վրա կախելով ձկնաձև մոտիներ, մրգեր, ծաղիկներ և այլն։ Այս զարդարանքները կոչվում են մոտիբանա։ Տոնի ավարտից հետո մոտիբանաները ուտում են և ավանդույթի համաձայն, ընտանիքի ամեն անդամ պետք է ուտի այնքան, որքան որ տվյալ տարի լրանում է նրա տարիքը։

Խաղեր, ավանդույթներ, ծիսակատարություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամանորին ընդունված են ավանդական ամանորյա խաղեր։ Օրինակ սուգորոկու՝ սեղանի զառերով խաղ, ոււտա-գարուտա՝ ամանորյա քարտեր բանաստեղծություններով, օդային օձի բաց թողում և այլն։ Տաճարաին կից խանութները վաճառում են զանազան ամանորյա թալիսմանններ և հուշանվերներ։

Ամանորյա ավանդույթ է երեխաներին նվիրել գումար, որը անվանում են օտոսիդամա (お年玉)։ Գումարները դնում են փոքրիկ ձևավոր բացիկների մեջ, որոնք անվանում են՝ պոտիբուկուրո։ Գումարի քանակը կախված է երեխայի տարիքից, բայց եթե ընտանիքում մի քանի երեխա են, ապա գումարի քանակները հավասար են։