Ալեքսանդր Ֆերսման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ալեքսանդր Ֆերսման
АлександрФерсман
1966 CPA 3343.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1883[1]
Սանկտ Պետերբուրգ[2]
Մահացել է մայիսի 20, 1945({{padleft:1945|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[2] (61 տարեկանում)
Սոչի, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Գերեզման Նովոդեվիչյե գերեզմանոց
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն ճանապարհորդ հետազոտող
Գործունեության ոլորտ Երկրաքիմիա և Միներալոգիա
Անդամակցություն Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Մոսկվայի պետական համալսարան
Գիտական ղեկավար Վլադիմիր Վերնադսկի
Պարգևներ Ստալինյան մրցանակ, Ուոլասթոնի մեդալ, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և Լենինյան մրցանակ
Ստորագրություն
A E Fersman-signature.png
Alexander Fersman Վիքիպահեստում

Ալեքսանդր Եվգենիի Ֆերսման ռուս.՝ (Александр Евгеньевич Ферсман, նոյեմբերի 8, 1883, Սանկտ Պետերբուրգ - մայիսի 20, 1945, Սոչի), ռուս երկրաքիմիկոս և հանքաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1919), Վլադիմիր Վերնադսկու աշակերտը։

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1907 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը։ 1907-09 թթ. աշխատել է Փարիզում և Հայդելբերգում։ 1909 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանի դասախոս։ 1919-30 թթ. ԽՍՀՄ ԳԱ միներալոգիական թանգարանի դիրեկտոր։ Եղել է «Պրիրոդա» («Природа») հանդեսի կազմակերպիչներից (1912) և խմբագիրներից։ Ֆերսմանւ մասնակցել է Կոլա թերակղզու, Տյան Շանի, Կզլկումի և Կարակումի, Ուրալի, Անդրբայկալի և այլ շրջանների հետազոտություններին։ Առավել կարևոր կիրառական նշանակություն ունեցան Խիբինի տունդրայի (1920 թվականից) և Մոնչետունդրայի (1930 թ.-ից) ուսումնասիրությունները, ուր Ֆերսմանի մասնակցությամբ հայտնաբերվեցին ապատիտի և պղինձ-նիկելի հանքավայրեր։

Ալեքսանդր Ֆերսմանը ԽՍՀՄ-ում երկրաքիմիայի հիմնադիրներից Է։ Նա զբաղվել է կլարկների պրոբլեմով և տարրերի միգրացիայով։ Հետազոտությունների զգալի մասը վերաբերում է գրանիտային պեգմատիտների ուսումնասիրությանը։

1922-45 թթ.-ին եղել է ԳԱ տարբեր ինստիտուների (ռադիումի, միներալոգիայի և երկրաքիմիայի, երկրաբանական գիտությունների) դիրեկտորը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ստեղծել և ղեկավարել է ՍՍՀՄ ԳԱ երկրաբանա-աշխարհագրական գիտությունների բաժանմունքին առընթեր՝ խորհրդային բանակին գիտական օգնություն ցույց տվող հանձնաժողովը։

Լայն ճանաչում են ստացել Ֆերսմանի հանրամատչելի գրքերը և հոդվածները («Հիշողություններ քարի մասին», 1940, «Հետաքրքրաշարժ միներալոգիա», «Հետաքրքրաշարժ երկրաքիմիա», 1950 և այլն)։

Ֆերսմանի հիշատակին ՌԴ աշխարհագրական ընկերությունը սահմանել է նրա անվան շքանշան[3]։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստացել է մի շարք մրցանակներ՝

  • Վ․ Ի․ Լենինի անվ․ մրցանակ (1929)
  • ՍՍՀՄ պետ․ մրցանակ (1942)
  • Լոնդոնի երկրաբական ընկերության Վոլաստոնի անվան պալլադիումե մեդալ (1943)

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Ալեքսանդր Ֆերսմանի անունն են կրում ֆերսմիտ և ֆերսմանիտ միներալները։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Избр․ труды, т․ 1—7, М․, 1952—62
  • Երկրաքիմիա, հ․ 1-4, Ե․, 1933-39

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #124019307 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 28-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 Ферсман Александр Евгеньевич, Ферсман Александр Евгеньевич // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  3. Ферсман А.Е. (о нём) на странице о минералогии (geo.web.ru)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png