Ալեքսանդր Ֆերսման

Ալեքսանդր Ֆերսման; Александр Ферсман
Ծնվել է	հոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1883; Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել է	մայիսի 20, 1945 (61 տարեկան); Սոչի, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Գերեզման	Նովոդեվիչյան գերեզմանոց
Քաղաքացիություն	Ռուսական կայսրություն, Ռուսական հանրապետություն, Խորհրդային Ռուսաստան և ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն	ճանապարհորդ հետազոտող, հանքաբան, երկրաքիմիկոս և քիմիկոս
Հաստատություն(ներ)	ՌԳԱ երկրաբանական ինստիտուտ, Մոսկվայի պետական համալսարան, Fersman Mineralogical Museum?, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Kola Science Centre RAS?, Մոսկվայի Ա. Շանյավսկու անվան քաղաքային ժողովրդական համալսարան և Բեստուժևյան դասընթացներ
Գործունեության ոլորտ	Երկրաքիմիա և Միներալոգիա
Անդամակցություն	Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր	Մոսկվայի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ (1907)
Տիրապետում է լեզուներին	ռուսերեն
Գիտական ղեկավար	Վլադիմիր Վերնադսկի
Եղել է գիտական ղեկավար	Vladimir Shcherbina?, Natan Ginzburg? և Alexander Sosedko?
Պարգևներ	; և
Ամուսին(ներ)	Olga Obolenskaya?
Երեխա(ներ)	Aleksandr Fersman?
Հայր	Eugen Versman?
Մայր	Maria Kessler?
	Ստորագրություն;
	Alexander Fersman Վիքիպահեստում

Ալեքսանդր Եվգենիի Ֆերսման ռուս.՝ (Александр Евгеньевич Ферсман, հոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1883^[1], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն^[2] - մայիսի 20, 1945(1945-05-20)^[2]^[3]^[1], Սոչի, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս երկրաքիմիկոս և հանքաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1919)։

Վլադիմիր Վերնադսկու աշակերտը։

Գիտական գործունեություն

1907 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը։ 1907-09 թթ. աշխատել է Փարիզում և Հայդելբերգում։ 1909 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանի դասախոս։ 1919-30 թթ. ԽՍՀՄ ԳԱ միներալոգիական թանգարանի տնօրեն։ Եղել է «Պրիրոդա» («Природа») հանդեսի կազմակերպիչներից (1912) և խմբագիրներից։ Ֆերսմանւ մասնակցել է Կոլա թերակղզու, Տյան Շանի, Կզլկումի և Կարակումի, Ուրալի, Անդրբայկալի և այլ շրջանների հետազոտություններին։ Առավել կարևոր կիրառական նշանակություն ունեցան Խիբինի տունդրայի (1920 թվականից) և Մոնչետունդրայի (1930 թ.-ից) ուսումնասիրությունները, ուր Ֆերսմանի մասնակցությամբ հայտնաբերվեցին ապատիտի և պղինձ-նիկելի հանքավայրեր։

Ալեքսանդր Ֆերսմանը ԽՍՀՄ-ում երկրաքիմիայի հիմնադիրներից Է։ Նա զբաղվել է կլարկների պրոբլեմով և տարրերի միգրացիայով։ Հետազոտությունների զգալի մասը վերաբերում է գրանիտային պեգմատիտների ուսումնասիրությանը։

1922-45 թթ.-ին եղել է ԳԱ տարբեր ինստիտուների (ռադիումի, միներալոգիայի և երկրաքիմիայի, երկրաբանական գիտությունների) տնօրենը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ստեղծել և ղեկավարել է ՍՍՀՄ ԳԱ երկրաբանա-աշխարհագրական գիտությունների բաժանմունքին առընթեր՝ խորհրդային բանակին գիտական օգնություն ցույց տվող հանձնաժողովը։

Լայն ճանաչում են ստացել Ֆերսմանի հանրամատչելի գրքերը և հոդվածները («Հիշողություններ քարի մասին», 1940, «Հետաքրքրաշարժ միներալոգիա», «Հետաքրքրաշարժ երկրաքիմիա», 1950 և այլն)։

Ֆերսմանի հիշատակին ՌԴ աշխարհագրական ընկերությունը սահմանել է նրա անվան շքանշան^[10]։

Մրցանակներ

Ստացել է մի շարք մրցանակներ՝

Վ․ Ի․ Լենինի անվ․ մրցանակ (1929)
ՍՍՀՄ պետ․ մրցանակ (1942)
Լոնդոնի երկրաբական ընկերության Վոլաստոնի անվան պալլադիումե մեդալ (1943)

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Ալեքսանդր Ֆերսմանի անունն են կրում ֆերսմիտ և ֆերսմանիտ միներալները։

Երկեր

Избр․ труды, т․ 1—7, М․, 1952—62
Երկրաքիմիա, հ․ 1-4, Ե․, 1933-39

Ծանոթագրություններ

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 Чувашская энциклопедия (ռուս.) — Чувашское книжное издательство, 2006. — 2567 с. — ISBN 978-5-7670-1471-2
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 Ферсман Александр Евгеньевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 Историческая энциклопедия Сибири (ռուս.) / под ред. В. А. Ламин — Новосибирск: 2009. — ISBN 5-8402-0230-4
↑ ^4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 Миронова Н. П. Советский ученый Константин Алексеевич Моисеев (1904–1985): жизнь в науке (по документам Научного архива Коми НЦ УрО РАН), The Soviet Scientist Konstantin Alekseevich Moiseev (1904–1985): Life in Science (On the Basis of the Scientific Archive of the Komi Scientific Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences Documents) (ռուս.) // Историко-биологические исследования — 2018. — Т. 10, вып. 4. — С. 72—94. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24411/2076-8176-2018-11977
↑ Фандо Р. А. Московский городской народный университет имени А. Л. Шанявского: у истоков экспериментальной биологии, The A. L. Shanyavsky Moscow City People’s University: at the Beginning of Experimental Biology (ռուս.) // Историко-биологические исследования — 2017. — Т. 9, вып. 4. — С. 57—78. — ISSN 2076-8176; 2500-1221
↑ Вахромеева О. Б. Е.Ф. Серова — озеленитель посёлков в пустынной зоне, E.F. Serova — Planter’s Desert (ռուս.) // Историко-биологические исследования — 2017. — Т. 9, вып. 3. — С. 39—53. — ISSN 2076-8176; 2500-1221
↑ Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 773. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1
↑ Летопись Российской академии наук. Т. VI. 1941—1945 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2021. — С. 138. — 592 с. — ISBN 978-5-6046932-0-9
↑ Летопись Российской академии наук. Т. VI. 1941—1945 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2021. — С. 198. — 592 с. — ISBN 978-5-6046932-0-9
↑ Ферсман А.Е. (о нём) на странице о минералогии (geo.web.ru)

Արտաքին հղումներ

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդր Ֆերսման» հոդվածին։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։

[_ab83dc8d6b62026a-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 Чувашская энциклопедия (ռուս.) — Чувашское книжное издательство, 2006. — 2567 с. — ISBN 978-5-7670-1471-2

[_53e1743318dee89a-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 Ферсман Александр Евгеньевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

[_3385344d381f0840-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 Историческая энциклопедия Сибири (ռուս.) / под ред. В. А. Ламин — Новосибирск: 2009. — ISBN 5-8402-0230-4

[_98b446a4aab3e248-4] 4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 Миронова Н. П. Советский ученый Константин Алексеевич Моисеев (1904–1985): жизнь в науке (по документам Научного архива Коми НЦ УрО РАН), The Soviet Scientist Konstantin Alekseevich Moiseev (1904–1985): Life in Science (On the Basis of the Scientific Archive of the Komi Scientific Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences Documents) (ռուս.) // Историко-биологические исследования — 2018. — Т. 10, вып. 4. — С. 72—94. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24411/2076-8176-2018-11977

[_2890108c11d2eb9f-5] Фандо Р. А. Московский городской народный университет имени А. Л. Шанявского: у истоков экспериментальной биологии, The A. L. Shanyavsky Moscow City People’s University: at the Beginning of Experimental Biology (ռուս.) // Историко-биологические исследования — 2017. — Т. 9, вып. 4. — С. 57—78. — ISSN 2076-8176; 2500-1221

[_0ae85f1faca56f5e-6] Вахромеева О. Б. Е.Ф. Серова — озеленитель посёлков в пустынной зоне, E.F. Serova — Planter’s Desert (ռուս.) // Историко-биологические исследования — 2017. — Т. 9, вып. 3. — С. 39—53. — ISSN 2076-8176; 2500-1221

[_c01c050a2e3fef48-7] Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 773. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1

[_821f091068287b76-8] Летопись Российской академии наук. Т. VI. 1941—1945 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2021. — С. 138. — 592 с. — ISBN 978-5-6046932-0-9

[_1fd468399a6c4e9c-9] Летопись Российской академии наук. Т. VI. 1941—1945 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2021. — С. 198. — 592 с. — ISBN 978-5-6046932-0-9

[10] Ферсман А.Е. (о нём) на странице о минералогии (geo.web.ru)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]