Ալեքսանդր Մոյզես

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանդր Մոյզես
Alexander Moyzes.jpg
Բնօրինակ անուն Alexander Moyzes
Ծնվել է սեպտեմբերի 4, 1906(1906-09-04)[1][2]
Kláštor pod Znievom, Martin District, Žilina Region
Երկիր Flag of Slovakia.svg Սլովակիա
Մահացել է նոյեմբերի 20, 1984(1984-11-20)[1][2] (78 տարեկանում)
Բրատիսլավա, Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն[1]
Ժանրեր սիմֆոնիա և օպերա
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր և համալսարանի պրոֆեսոր
Շրջանավարտ Պրահայի կոնսերվատորիա

Ալեքսանդր Մոյզես (սլովակ.՝ Alexander Moyzes, 4 սեպտեմբերի, 1906, Կլոստեր Կյուխորն, Ավստրո-Հունգարիա (ներկայում՝ Կլաշտոր պոդ Զնիևոմ, Սլովակիա) – 20 նոյեմբերի, 1984, Բրատիսլավա, Չեխոսլովակիա, ներկայում՝ Սլովակիա), սլովակ երգեհոնահար, դիրիժոր, կոմպոզիտոր և մանկավարժ[3]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսանդր Մոյզեսը ծնվել է 1906 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Կլոստեր Կյուխորնում, կոմպոզիտոր և մանկավարժ Միկուլաշ Մոյզեսի (սլովակ.՝ Mikuláš Moyzes, 1872-1944) ընտանիքում: Սովորել է Բրատիսլավայի կոնսերվատորիայում: 1925 թվականին ընդունվել է Պրահայի համալսարան, որտեղ սովորել է երգեհոն, դիրիժորություն ու կոմպոզիցիա. համալսարանում նրա դասախոսների շարքում են եղել Ռուդոլֆ Կարելը, Օտակար Շինը (կոմպոզիցիա), Օտակար Օստրչիլը (դիրիժորություն): 1929 թվականին Պրահայի համալսարանում ուսումն ավարտելուց հետո նա վարպետության դասեր է առել Վիտեզսլավ Նովակի մոտ. ավարտել է հաջորդ տարի՝ ստեղծելով իր Նվագախմբի համար ուվերտյուրան: Հենց Վիտեզսլավ Նովակն է Ալեքսանդր Մոյզեսի ուշադրությունը հրավիրել սլովակյան ազգային երաժշտության վրա, որը հետագայում նրա համար դարձել է ներշնչանքի աղբյուր:

1929 թվականին Ալեքսանդր Մոյզեկը դասավանդել է Բրատիսլավայի Կատարողական արվեստի բարձրագույն դպրոցում. 1949 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1965-1971 թվականներին եղել է ռոկտոր: 1937-1948 թվականներին Մոյզեկը՝ որպես երաժշտական գլխավոր խմբագիր, աշխատել է Բրատիսլավայի ռադիոյում: 1969-1970 թվականներին նա եղել է Սլովակիայի կոմպոզիտորներին միության նախագահ: Մամուլում հանդես է եկել որպես երաժշտական քննադատ: Մշակել է սլովակյան ազգային երգեր, գրել է երաժշտություն թատրոնի ու կինոյի համար:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սիմֆոնիա № 1 (1927)
  • Սիմֆոնիա № 2 (1932, 2-րդ խմբ.՝ 1941)
  • Սիմֆոնիա № 3 (1937)
  • Սիմֆոնիա № 4 (1941, 2-րդ խմբ.՝ 1947)
  • Սիմֆոնիա № 5 «Թանկագին հոր հիշատակին» (1948)
  • Սիմֆոնիա № 6 «Պիոներներ» (1950)
  • Սիմֆոնիա № 7 (1957)
  • Սիմֆոնիա № 8 (1968-69)
  • Սիմֆոնիա № 9 (1971)
  • Սիմֆոնիա № 10 (1977-78)
  • Սիմֆոնիա № 11
  • Սիմֆոնիա № 12
  • Սիմֆոնիկ ուվերտյուրա № 1 (1929)
  • Սիմֆոնիկ ուվերտյուրա № 2 (1934)
  • Դրամատիկական ուվերտյուրա «Նիկոլա Շուգայ» (1934)
  • սյուիտ «Ներքև Վագա գետով» (1935-45)
  • «Երեք երաժշտական էսքիզ Բրատիսլավայի մասին»
  • Սիմֆոնիկ պոեմ «Յանոշեկի ընկերները»
  • Սիմֆոնիկ պոեմ «Պարեր Տրոյական հովտից»
  • «Փետրվարյան ուվերտյուրա»
  • Համերգ դաշնամուրի համար նվագախմբի հետ (1939)
  • կվինտետ պղնձե փողային գործիքների համար
  • լարային կվինտետ
  • կվարտետ փայտե փողային գործիքների համար
  • պիես դաշնամուրի համար
  • բեմական կանտատա «Սվյատոպլուկ» (1935)
  • բեմական կանտատա «Ալ արշալույս - նոր գյուղ» (1949)
  • կանտատա «Դեմոնտաժ» (1959, երկրորդ խմբ.՝ «Բալադային կանտատա»)
  • երգերի շարք «Ճանապարհ» (1932-42)

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1956 – Չեխոսլովակիայի ԽՍՀ Կ. Գոտվալդի անվան պետական մրցանակ (կանտատա Государственная премия ЧССР им. К. Готвальда (кантата «Демонтаж»)
  • 1966 – Չեխոսլովակիայի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Малая советская энциклопедия, 3-е издание. / Главный редактор Б. А. Введенский, Т. 6. — М., БСЭ, 1958. — с. 102.
  • Музыкальный энциклопедический словарь / Гл. ред. Г. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 350 — ISBN 5-85270-033-9