Սևամորթների իրավունքների համար պայքար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ռոնալդ Ռեյգան

Սևամորթների իրավունքների համար պայքարը 20-րդ դարի ամենամեծ ձեռքբերումներից էր: Ռոնալդ Ռեյգանին հաջող­վեց դառնալ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի ԱՄՆ–ի պատմության մեջ ամենասիր­ված նախագահներից մեկը: ԱՄՆ–ի կարևորագույն ձեռքբերում­ներից մեկը երկրի սևամորթ բնակչու­թյան խնդրի կարգավորումն էր, որ սրությամբ դրվեց 1950–1960–ական թվականներին: 1954 թվականին վերացվեց սևամորթ և սպի­տակամորթ երեխաների տարանջատ ուսուցումը։ Սակայն բազմաթիվ նա­հանգների ռասիստական շրջանակ­ները հրաժարվում էին այդ որոշմանը ենթարկվելուց և նույնիսկ դիմում էին ահաբեկչական գործողությունների։

ԱՄՆ–ի սևամորթ բնակչության շարժման նոր փուլը[խմբագրել]

1960–ական թվականների սկզբներին ԱՄՆ–ի սևամորթ բնակչության շարժումը թևա­կոխեց որակապես նոր փուլ։ Այն կրում էր սոցիալական իրավունքների, քա­ղաքացիական իրական իրավահավա­սարության նվաճման և քաղաքական իշխանությանը մասնակցելու հնարա­վորության համար համատարած պայ­քարի բնույթ։

Սևամորթների շահերի պաշտպանությամբ հանդես եկող նախագահները[խմբագրել]

Մարտին Լյութեր Քինգ

Սևամորթների շահերի պաշտպանությամբ հանդես էր գալիս հոգևորական Մարտին Լյութեր Քինգը: Վերջինս խաղաղ դիմադրության ու բռնությունը բացառող գործողությունների կողմնա­կից էր։ Նրա կարծիքով՝ ռասայական խտրականությունը տրամաբանորեն հնարավոր չէ բացատրել, իսկ բարո­յական տեսանկյունից հնարավոր չէ արդարացնել։ Նրան հետևում էին գրեթե բոլոր քրիստոնյա աֆրոամե­րիկացիները: ԱՄՆ–ի մահմեդական սևամորթների շարժման առաջնորդն էր Մ. Իքսը: Նրանք երկուսն էլ սպան­վեցին ռասիստահաբեկիչների կող­մից: Սակայն շարժումը էականորեն մոտեցրեց խնդրի կարգավորումը: 1964 թվականին ընդունված քաղաքացիական իրավունքների մասին օրենքը արգե­լեց ռասայական խտրականությունը հասարակական վայրերում, ինչպես նաև աշխատուժի վարձման և ազատ­ման ժամանակ։ Ինքնին «նեգր» ան­վանումն արգելվեց և սևամորթների նկատմամբ ընդունելի համարվեց ու շրջանառության մեջ դրվեց «աֆրոա­մերիկացիներ» անվանումը։ Նախա­գահներ Դուայթ Էյզենհաուերի, Ջոն Քենե­դիի և Լինդոն Ջոնսոնի օրոք ընդունված օրենքները վերացրին ռասայական խտրականության ծայրահեղ դրսևո­րումները: Դրանց շնորհիվ է, որ տա­րիներ անց՝ 2008 թվականին, նախագահական ընտրությունների արդյունքում ԱՄՆ–ի պատմության մեջ առաջին անգամ նախագահի պաշտոնը ստանձնեց աֆրոամերիկացի Բարաք Օբաման: