Պեստիցիդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պեստիցիդների սփռումը դաշտի վրա

Պեստիցիդ (լատ.՝ pestis — «վարակ» և լատ.՝ caedo — «սպանում եմ» բառերից) — նյութ, որն օգտագործվում է վնասատուների և մոլախոտերի ոչնչացման համար։ Կախված նրանից, թե որ օրգանիզմների դեմ են դրանք ուղղված՝ պեստիցիդները բաժանվում են խմբերի։ Հերբիցիդները ոչնչացնում են բույսերին, ինսեկտիցիդները՝ միջատներին, ֆունգիցիդները՝ սնկերին և այլն։

Բույսերի պաշտպանության քիմիական միջոցները ներկայումս հանդիսանում են գյուղատնտեսական բույսերի մշակման անբաժանելի մասը ամբողջ աշխարհում: Դրանք լայնորեն կիրառվում են նաև պատրաստի արտադրանքի պահպանման, տեղափոխման, շինությունների վարակազերծման ու միջատազերծման համար: Բույսերի պաշտպանության քիմիական և միկրոկենսաբանական ամբողջ բազմազանությունը միավորվում է մեկ անվան տակ` պեստիցիդներ (pest-հիվանդություն, cidos-սպանել): 1959թ-ին, երբ բնակչության մեկ անձին բաժին էր ընկնում գյուղատնտեսությունում օգտագործվող 5կգ քիմիական միջոց, գենետիկական շեղումներով ծնված երեխաների թիվը կազմում էր 0,74%: 1983թ-ին գյուղատնտեսությունում օգտագործվող քիմիական պրեպարատների զանգվածը աճեց մինչև 25կգ` բնակչության մեկ անձի հաշվով, իսկ գենետիկական շեղումներով ծնվածները կազմում էին 16,5%: Կենսաբանների կողմից վաղուց հաստատված է, որ 30%-ով գենետիկորեն փոխված պոպուլյացիան մատնված է այլասերման: Միջավայրի այլ գործոնների հետ մեկտեղ քիմիական միջոցները որոշակի ներդրում ունեն այս պրոցեսներում: Արգելված և ժամկետանց պեստիցիդների ընդհանուր քանակությունը կազմում է 13,4 հազար տոննա: Ոչ բոլոր վայրերում են ապահովվում պահպանման բավարար պայմաններ, ինչը պոտենցիալ վտանգ է ներկայացնում շրջակա միջավայրի և մարդու առողջության համար: Դրանց ուտիլիզացիան մինչ այսօր գործնականում չի իրականացվել: