Մարկ Բլոկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Մարկ Բլոկ (ֆր. Marc Léopold Benjamin Bloch, Հուլիսի 6, 1886 - Հունիսի 6, 1944)՝ ֆրանսիացի պատմագետ է։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Մարկ Բլոկը ծնվել է Լիոնում, էլզասյան հրեական ընտանիքում։ Հայրը՝ Գյուստավ Բլոկը, իր ժամանակի անտիկ պատմության հայտնի պրոֆեսոր էր։ Մ. Բլոկը բազմիցս նշել է իր վրա հոր բարերար ազդեցության մասին։ Միջնակարգ կրթությունը ստանում է Փարիզում՝ Լյուդովիկոս Մեծի լիցեյում։ Այնուհետև 1904 թ. փոխադրվում է ՚Բարձրագույն մանկավարժական դպրոց (ինստիտուտ)ՙ (École normale supérieure)։ 1908 թվականին պատմության և աշխարհագրության դասավանդման իրավունք է ստանում Լայպցիգում, այնուհետև՝ Բեռլինում (1908-1909 թթ.)։ 1912 թվականին դասավանդում է Մոնպելյեի և Ամյենի լիցեյներում։ Իսկ արդեն 1913 թվականին հրատարակում է իր առաջին գիրքը՝ ՚Իլ-դը-Ֆրանս. երկրամաս՝ Փարիզի շուրջՙ։ Այստեղ նա, ինչպես Լ. Ֆևրը, մի փոքրիկ երկրամասի տեղային պատմության հետնախորքի վրա վերակառուցում է դարաշրջանի ընդհանուր պատկերը։ Առաջին աշխարհամարտի սկսվելուն պես բանակ է զորակոչվում է հետևազորում։ Ծառայության ժամանակ արժանանում է բազմաթիվ պարգևների։ Զորացրվելուց անմիջապես հետո հրավիրվում է Ստրասբուրգ՝ դասախոսելու։ Այստեղ էլ պաշտպանում է դոկտորական ատենախոսությունը՝ ՚Իլ-դը-Ֆրանսը միջնադարում. արքաներ և ստրուկներՙ թեմայով։ Ծանոթանում է Լ. Ֆևրի հետ։ 1924 թվականին հրատարակում է իր ՚Հրաշագործ արքաներըՙ հետազոտությունը՝ միջկրթանքային համադրության հանրահայտ աշխատանքը ։ Այստեղ Մ. Բլոկը չի սահմանափակվել սոսկ պատմական մի ժամանակով, այլ ընդգրկել է ավելի մեծ պատմական տևողություն (XIV-XVI դդ.), որը հետագայում Ֆ. Բրոդելի կողմից զարգացվել է որպես ՚երկար տևողությունՙ հասկացություն։ 1929 թվականին Ստրասբուրգում Լ. Ֆևրի համախմբագրությամբ հրատարակում են ՚Տարեգրություններ տնտեսական և ընկերային պատմությանՙ (Annales d'histoire économique et sociale) հանդեսի առաջին համարը։ 1931 թվականին հրատարակվում է իր ՚Ֆրանսիական ագրարային պատմության բնորոշ գծերըՙ մենագրությունը՝ տալով հասարակական կառույցի բովանդակության հնարավորինս համապարփակ մեկնաբանությունը։ 1936 թվականին նա արդեն տնտեսության պատմության պրոֆեսոր է Ստրասբուրգում։ 1936-1938 թվականներին ակտիվ մասնակցում է Ազգային ճակատի գործողություններին։ Իսկ ավելի ուշ՝ միանում Ֆրանսիայում կրթական բարեփոխումներ ծրագրերին։ 1939 թվականի օգոստոսին կրկին զորակոչվում է բանակ։ Հընթացս գրում է ՚Տարօրինակ պարտությունՙ գիրքը (հրատարակվում է հետմահու՝ 1946 թ.)։ Այս ժամանակ որոշակի հակասություններ են ծագում Լ. Ֆևրի և Մ. Բլոկի միջև։ Մասնավորապես, երբ Մ. Բլոկի հրեա լինելու պատճառով ամսագիրը փակվելու վտանգի տակ էր դրված. Լ. Ֆևրը Մ. Բլոկին առաջարկում է հանդես գալ կեղծանունով, ինչին չէր ուզում համաձայնվել Մ. Բլոկը։ Սակայն շուտով համաձայնության է գալիս և սկսում է տպագրվել արդեն կեղծանունով։ 1941-1942 թվականներին աշխատում է իր ՚Պատմության պաշտպանական կամ պատմաբանի արհեստըՙ ծրագրային հետազոտության վրա։ 1944 թվականին ձերբակալվում է գեստապոյականների կողմից։ Գերության մեջ էլ չի դադարեցնում իր գիտական գործունեությունը՝ Լ. Ֆևրին է մաս-մաս ուղարկում ՚Պատմության պաշտպանականիՙ գլուխները և մի շարք հոդվածներ։ 1944 թվականին հուլիսի 16-ին գնդակահարվում է Լիոնից ոչ հեռու։

Ստեղծագործությունները[խմբագրել]

"Ֆրանսիական ագրարային պատմության բնորոշ գծերը երկհատորյակի առաջին հրատարակությունը Արման Կոլի հրատարակչության կողմից

Հրապարակումներ[խմբագրել]

  • Marc Bloch, Lettres de la drôle de guerre, Les Cahiers de l'IHTP, cahier n° 19, décembre 1991 (lettres à son fils Etienne).
  • Bryce and Mary Lyon, The birth of Annales history - the letters of Lucien Febvre and Marc Bloch to Henri Pirenne (1921-1935), Commission royale d'histoire, Bruxelles, 1991.
  • Marc Bloch, Écrire la société féodale. Lettres à Henri Berr, 1924-1943, Editions de l'IMEC, Paris, 1992.
  • "Marc Bloch, Fritz Rörig : correspondance (1928-1932)" établie et présentée par Peter Schöttler, Cahiers Marc Bloch, n° 1, 1994, p. 17-52.
  • "Lettres à Robert Boutruche" , établies par Etienne Bloch, présentées et annotées par Bertrand Müller, Cahiers Marc Bloch, n° 4, 1996, p. 25-98.
  • Marc Bloch-Lucien Febvre, Correspondance, édition établie et présentée et annotée par Bertrand Müller ։
    • tome I, La naissance des Annales 1928-1933, Fayard , 2004.
    • tome II, De Strasbourg à Paris, 1934-1937, Fayard, 2004.
    • tome III, Les Annales en crise, 1938-1943, Fayard , 2004.

Տեսություն[խմբագրել]

  • Սմբատ Հովհաննիսյան, Համընդգրկուն պատմության և քանակային պատմության հիմնախնդիրը ֆ‎րանսիական “Անալների” դպրոցի կերպափոխության համատեքստում, “Կանթեղ”, Երևան, 1, (2008), էջ 103-109։
  • Սմբատ Հովհաննիսյան, Հայ առևտրական կապիտալը Ֆերնան Բրոդելի քաղաքակրթությունների տեսության ծիրում, Պատմության հարցեր, Երևան, 1, (2009), էջ 62-68։
  • Սմբատ Հովհաննիսյան, “Անալների” պատմագիտական դպրոցը և դրա կերպափոխության շրջափուլերը, Պատմության հարցեր, Երևան, 1, (2009), էջ 123-134։
  • Սմբատ Հովհաննիսյան, P.Burke, French Historical Revolution։ The Annales School, 1929-1989, Stanford University Press, 1990, (Գրախոսություն), Երևան, 1, (2009), էջ 267-270։
  • Սմբատ Հովհաննիսյան, Ֆերնան Բրոդելի պատմության տեսությունը , Վէմ համահայկական հանդես, Գ (Թ) տարի, 2011, թիվ 1 (33) ապրիլ-հունիս, “Վէմ հանդես” ՍՊԸ հրատարակչություն, էջ 98-119։
  • Սմբատ Հովհաննիսյան, Աննալների պատմագիտական դպրոցը. Լյուսյեն Ֆևրի և Մարկ Բլոկի պատմության տեսությունը , Վէմ համահայկական հանդես, Գ (Թ) տարի, 2011, թիվ 2 (34) ապրիլ-հունիս, “Վէմ հանդես” ՍՊԸ հրատարակչություն, էջ 95-118։

Կենսամատենագրություն[խմբագրել]

  • Olivier Dumoulin, Marc Bloch, Presses de Sciences Po, 2000.
  • Lucien Febvre, « Marc Bloch et Strasbourg », Mémorial des années 1939-1945, Strasbourg, Faculté des lettres, s.d. Article repris dans Lucien Febvre, Combats pour l'Histoire, A. Colin, 1952, 1992 [rééd. en poche chez Press Pocket, coll. « Agora », 1995].
  • Carole Fink, Marc Bloch. Une vie au service de l'histoire, Presses universitaires de Lyon, 1997 (version angl. 1989).
  • Ulrich Raulff, Marc Bloch. Un historien au XXe siècle, Editions de la Maison des sciences de l'homme, 2006 (version all. 1995).
  • Massimo Mastrogregori, Introduzione a Bloch, Laterza, 2001.
  • Freddy Raphaël, "Les Rois Thaumaturges de Marc Bloch et la fondation de l'anthropologie politique et religieuse à Strasbourg", Revue des Sciences Sociales, 2008, n°40, pp. 104–113.
  • Peter Schöttler (éd.), Marc Bloch - Historiker und Widerstandskämpfer, Campus-Verlag, 1999.
  • François-Olivier Touati, Marc Bloch et l'Angleterre, Boutique de l'Histoire éditions, 2007.