Հանգուլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հանգուլը հայերեն տառադարձությամբ
Չոսոնգուլ / Հանգուլ

Հանգուլ (կոր.՝ 한글), կորեերեն այբուբենի անվանումը։ Հնչյունական տառավանկային գիր է, ունի 24 տառ (14 բաղաձայն և 10 ձայնավոր)։ Ստեղծվել է 1444 թվականին (վերագրվում է Սեջոն թագավորին և նրա պալատական գիտնականներին), չնայած դրան, մինչև 19-րդ դարի վերջը Կորեայում պաշտոնական գիրը չինական այբուբենն էր։ 1894 թվականից մտցվել է խառը (չին-կորեական) գիր։

Անվանումը[խմբագրել]

Նախկին անվանումը՝ օնմուն (ժողովրդական (վուլգար) գիր), կոչվում է նաև՝ կունմուն (ազգային գիր), հանգիլ (մեծ գիր) և այլն։

Հատկանիշները[խմբագրել]

Գրության ուղղությունը վերևից ներքև է, աջից ձախ, իսկ վերջերս ավելի հաճախ՝ հորիզոնական ձախից աջ։ Հյուսիսային Կորեայում 1949 թվականից օգտագործվում է միայն Հանգուլ, Հարավային Կորեայում՝ խառը գիրը։

Հանգյուլի առանձնահատկությունը այն է, որ տառերը միավորվում են խմբերի, որոնք մոտավորապես համապատասխանում են վանկերի։ ժամանակակից կորեական այբուբենում կա 40 գրանիշ։

Այբուբենը և գիրը[խմբագրել]

가 나 다 라 마 바 사 아 자 차 카 타 파 하
아 야 어 여 오 요 우 유 으 이
Բաղաձայներ
գ/կ ն դ/տ ր/լ մ բ/պ ս/շ - / նգ ժ/ջ չ խ թ փ հ
                 
կկ տտ պպ սս ժժ
Ձայնավորներ
Տառ
Հիմք
ա օ օ ու ը ի ե ե յո յու ի
j+
յա յո յո յու յե յե
վ+
վա վո վե վե

Գրականություն[խմբագրել]

  • Young-Key Kim-Renaud (Hrsg.)։ The Korean alphabet. Its History and Structure. University of Hawaii Press, 1997.
  • Gari Keith Ledyard։ The Korean Language Reform of 1446. The Origin, Background, and Early History of the Korean Alphabet. University of California Press, 1966. (Neuauflage։ Singu Munhwasa, 1998)
  • S. Robert Ramsey։ The Invention and Use of the Korean Alphabet. In։ Ho-min Sohn (Hrsg.)։ Korean language in culture and society. University of Hawaii Press, 2006, S. 2–30.

Տես նաև[խմբագրել]

Հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png