Այդահո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Այդահոյի Նահանգ
State of Idaho
Այդահո նահանգի դրոշը Այդահո նահանգի կնիքը
Այդահոյի դրոշը Այդահոյի կնիքը
Միացիալ Նահանգների քարտեզը ընգծված Այդահո նահանգով
Մայրաքաղաք
(և ամենամեծ քաղաք)
Բոյսե
Մակերես  14րդ (ԱՄՆ-ում)
 - Ամբողջ 216 632 կմ2
 - Լայնք 491 կմ
 - Երկարություն 771 կմ
 - Լայնություն 42° N - 49° N
 - Երկայնություն 111°03′ W - 117°15′ W
Բնակչություն  39րդ (ԱՄՆ-ում)
 - Ամբողջ (2010) 1 567 582
Միության մուտք  հուլիսի 3, 1890 (43րդ)
Նահանգապետ Բուտչ Օթեր
Ժամային գոտի UTC-8/UTC-7
Կրճատ անվանում ID
Կայք www.idaho.gov

Այդահո (Լսել Idaho), ԱՄՆ-ի նահանգ։ Գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիս-արևմուտքում, լեռնային նահանգների խմբում։ Այդահոն սահմանանակցում է ԱՄՆ-ի վեց նահանգների և հյուսիսում կանադական Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի հետ։ 2011 թվականի դրությամբ՝ նահանգում բնակվել է մոտ 1 600 000 մարդ։ Բնակչության թվով այն զբաղեցնում է 39-րդ տեղը։ Այդահոյի տարածքը կազմում է 216 632² կմ, ինչը դարձնում է այն ԱՄՆ 14 խոշոր նահանգներից մեկը։ Նահանգի ամենախոշոր քաղաքը և նրա մայրաքաղաքը Բոյսե քաղաքն է։ Այստեղ են գտնվում նահանգի հիմնական կառավարական հաստատությունները, այդ թվում նաև օրենսդիր մարմինը։

Նահանգի տնտեսության կարևոր ոլորտներից են գյուղատնտեսությունը, որը մեծամասամբ զբաղվում է կարտոֆիլի մշակությամբ, հանքարդյունաբերությունը և գիտատեխնիկական ոլորտը։ 19-րդ դարի առաջին կեսերին այստեղ ակտիվորեն զբաղվում էին բրդարտադրությամբ։ 19-րդ դարի կեսերին Այդահոյում հայտնաբերվել են թանկարժեք մետաղների խոշոր հանք, այդ թվում նաև ոսկու։ Որպես նահանգ՝ Այդահոն ճանաչվել է 1890 թվականի հուլիսի 3-ին, այն հաշվով 43-րդն էր։

Հանքարդյունաբերությունը նահանգում մինչ օրս զարգացած է։ Բնական ռեսուրսների հարստության շնորհիվ է, որ Այդահոն ստացել է իր «նահանգ-թանկարժեք քար» (անգլ.՝ Gem state) անվանումը[1]։ Ներկա դրությամբ նահանգը «ամենահանրապետական» նահանգներից մեկն է[2][3]։ 2006 թվականից նահանգապետն է Բուտչ Օտտերը։

Անվան ծագում[խմբագրել]

Անվանումը (անգլերեն՝ Idaho) ունի հնդկացիական ծագում։ Ոմանք ենթադրում են, որ առաջացել է գորտնուկազգիների ընտանիքին պատկանող մի ծաղկի անունից, ոմանք էլ գտնում են, որ այն նշանակում է «սաղմոններներ լափողներ» կամ «լեռների թանկագին քար» (լեռներում եղած ոսկու և արծաթի պատճառով)։[4]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Mary Meghan Ryan. State Profiles: The Population and Economy of Each U.S. State. — Bernan Press, 2009. — P. 109. — 449 p. — ISBN 1598883682
  2. «Poll: Idaho Second Most Republican State in Nation»։ Boise Weekly։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-06-23-ին։ http://www.webcitation.org/68d4W3Vqz։ Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 23։ 
  3. «Who is the reddest of them all?»։ The Economist։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-06-23-ին։ http://www.webcitation.org/68d4XHRSG։ Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 23։ 
  4. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս», էջ 25։ 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

  • Idaho.gov – Պաշտոնական կայք