Je suis Charlie

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Charlie Hebdo կայքի կարգախոսի ստանդարտ գրառում

«Je suis Charlie» ([ʒə sɥi ʃaʁ.li]; հայ․՝ Ես եմ Շառլին), կարգախոս, որը դարձել է ֆրանսիական սատիրիկ «Շառլի Էբդո» (Charlie Hebdo) ամսագրի խմբագրության վրա ահաբեկիչների հարձակման քննադատման խորհրդանիշը, ինչի արդյունքում մահացան խմբագրության 12 աշխատակիցներ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Շառլի Էբդոյի հրաձգություն

Արտահայտության հեղինակը ֆրանսիացի դիզայներ, Stylist ամսագրի գեղարվեստական տնօրեն Յոահիմ Ռոնսանն է (ֆր.՝ Joachim Roncin)[1][2]։ Կարգախոսը սկսել է կիրառվել Twitter-ում և լայնորեն տարածվել է համացանցով։ Charlie Hebdo կայքն անջատվել է կրակոցների սկսվելուց հետո, իսկ միացնելուց հետո միակ էջը պարունակում էր Je suis Charlie բովանդակությունը սև ֆոնի վրա, ինչը թարգմանվել էր յոթ լեզուներով[3]:

  • պարսկերեն․ من شارلی هستم
  • գերմաներեն․ Ich bin Charlie
  • իսպաներեն․ Yo soy Charlie
  • սլովակերեն․ Som Charlie Hebdo
  • չեխերեն․ Jsem Charlie Hebdo
  • արաբերեն․ انا شارلي
  • ռուսերեն․ Я Шарли Эбдо
Ամսագրի կայքում կարգախոսը ահաբեկչության օրը տարբեր լեզուներով
Գերմաներեն  
Իսպաներեն  
Սլովակերեն  
Չեխերեն  
Արաբերեն  
Ռուսերեն  

Ահաբեկչությունից հետո մեկ շաբաթվա ընթացքում Ֆրանսիայի Ինտելեկտուալ սեփականության ազգային ինստիտուտը (ֆր.՝ Institut national de la propriété industrielle) ստացավ 50-ից ավելի հարցում Je suis Charlie ապրանքանիշի գրանցման համար և հունվարի 14-ին հայտարարեց գրանցման անհնարինության մասին հասարակության մեջ լայն տարածման պատճառով[4]։

Համերաշխության և բողոքի խորհրդանիշ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ահաբեկիչների հարձակումից հետո Je suis Charlie արտահայտությունը դարձավ ամբողջ աշխարհում խոսքի ազատության կողմնակիցների կարգախոսը[5]։ Կարգախոսը նաև կիրառվում է որպես #jesuischarlie կամ #iamcharlie հեշթեգ[6] Twitter-ում[7], ինչպես նաև բաներներում, փակցվող այլ թղթերում։ Կարգախոսով տպած թղթերը ունեին 2015 թվականի հունվարի 10-11-ը կայացած Հանրապետության արշավի շատ մասնակիցներ։ Այս ելույթները նվիրված էին մահացած լրագրողների և ծաղրանկարիչների հիշատակին։ Համերաշխությունը խորհրդանշող կարգախոսը՝ սպանված լրագրողներով, դարձավ ահաբեկչության դեմ պայքարի արշավի խորհրդանիշը[8]։ Ահաբեկչությունների զոհերի հիշատակին արշավների աջակցության նպատակով ստեղծվեց բջջային հավելված՝ Je suis Charlie, որը միավորում էր հազարավոր օգտատերեր ողջ աշխարհում[9]։

Կրակոցներից հետո երկու օրվա ընթացքում կարգախոսը դարձավ ամենահայտնիներից մեկը Թվիթերի պատմության մեջ[10]։ Je suis Charlie-ն հիշատակվել է նաև երաժշտության մեջ, կոմիքսներում և մուլտֆիլմերում (այդ թվում՝ The Simpsons

Հունվարի 12-ին Charlie Hebdo-ն ներկայացրեց հունվարի 14-ին թողարկված համարի առաջին էջը՝ կրակոցներից մեկ շաբաթ անց։ Դրա վրա պատկերված էր մարգարե Մուհամեդը, որը լաց էր լինում՝ Je suis Charlie կարգախոսը ձեռքերում։ Նկարի տակ գրված էր․ «Կաղապար:Comm»[11]։

Նշելով, որ «Ես Շառլին եմ» կարգախոսը նպաստել է Ֆրանսիայի համար ռեկորդային մարդկանց (մոտավորապես 4 միլիոն) ներգրավմանը արշավ, քննադատները դիտարկում էին այն որպես «այլ երկրների բողոքական մշակույթներին» ադապտացման օրինակ։

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Je ne suis pas Charlie կարգախոսի տարբերակ Twitter-ում

Կարգախոսն առաջացրեց ոչ միայն դրական արձագանք, այլև բողոքների առիթ դարձավ: Je suis Charlie-ից հետո հայտնվեց Je ne suis pas Charlie (ռուս.՝ Я не Шарли) կարգախոսը, որը միավորեց հասարակության այն մասը, որը կարծում էր, թե ահաբեկչության զոհերին աջակցությունը չի նշանակում աջակցություն «Շառլին Էբդո» ամսագրի քաղաքականությանը[12][13][14][15]։ Վերլուծելով ահաբեկչության թեմայով «Ես Շառլին եմ» և «Ես Շառլին չեմ» կարգախոսների նկատմամբ հասարակական արձագանքը՝ տեսաբանները ներկայացրին վերաբերմունքը ազատության սահմանների խնդրի նկատմամբ[16][17]։

Los Angeles Times-ի հեղինակ Ս․ Մաքդիսիի կարծիքով՝ Je suis Charlie կարգախոսը «ոչ միայն չի որոշում լուրջ մշակութային և քաղաքական խնդիրներ, այլև բարդացնում է դրանք»՝ ոչ թե նպաստելով, այլ խանգարելով քննարկմանը[18]։

Վերլուծաբան Ն․ Լենարդը երկու կարգախոսն էլ համարում է փարիզյան ողբերգության անհաջող պատասխան, քանի որ երկու կողմերին երկխոսության կոչ անելու փոխարեն նրանք տեղափոխում են խնդիրները հակամարտության հարթություն («մենք նրանց դեմ|us vs. them}»)[19]։

Տեղանուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարգախոսի պատվին անվանակոչվել է Ֆրանսիայի արևմուտքում գտնվող Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի Լա Տրամբլադ (ֆր.՝ La Tremblade) կոմունայի քաղաքային գրադարանի դիմաց գտնվող Je suis Charlie (ֆր.՝ Place Je suis Charlie) հրապարակը[20]։ Այնտեղի քաղաքապետ Ժան Պիեր Տալյեն (ֆր.՝ Jean-Pierre Tallieu) հայտնել է այն մասին, որ մտադրվում է այդ հրապարակում ամենամյա միջոցառումներ անցկացնել՝ նվիրված զոհերի հիշատակին[21]։

Ազդեցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուկրաինական մամուլն օգտագործում էր համերաշխության կարգախոսի զանազան տարբերակներ։ 2015 թվականի հունվարի 8-ին ուկրաինացի բլոգեր և հասարակական գործիչ Դենիս Կազանսկին հրապարակեց «Մենք բոլորս ցուցարարներ ենք Սլովյանսկից» գրառումը՝ հիշեցնելով հիսունականների՝ Սլովյանսկում տեղի ունեցած սպանությունը․ նյութը վերահրատարակվեց մի շարք ԶԼՄ-ի կողմից[22][23][24]։

Վոլնովախայի մոտ ավտոբուսի կրակոցներից հետո՝ 2015 թվականի հունվարի 13-ին, ուկրաինական ցանցում սկսվեց «Ես Վոլնովախան եմ» ակցիան, որի նախաձեռնողը դարձավ Մարիուպոլում գտնվող Դմիտրի Կորչինսկին, ով առաջինը նման նկար տեղադրեց այդ կարգախոսով[25]։ Հաջորդ օրը Ռադայի որոշ պատգամավորներ խորհրդարան եկան «Ես Վոլնովախան եմ» գրությամբ պաստառներով[26]։ Հետագայում հունվարի 18-ին Կիևում անցկացվեց բազմամարդ երթ այդ կարգախոսով․ այնտեղ էին եկել նաև նախագահ Պյոտր Պորոշենկոն և վարչապետ Արսենիյ Յացենյուկը «Ես Վոլնովախան եմ» պաստառներով[8][27]։

Մոսկվայում Բորիս Նեմցովի սպանությունից հետո անցկացվեց բողոքի ցույց՝ Je suis Boris («Ես եմ Բորիսը»)[28][29]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Автор лозунга Je Suis Charlie собирается запатентовать эту фразу»։ Газета.Ru։ 2015-01-15։ Վերցված է 2015-01-16 
  2. «Спекулянты от Charlie, или Кто заработал на трагедии»։ РИА Новости։ 2015-01-16։ Վերցված է 2015-01-16 
  3. «Je suis Charlie»։ Charlie Hebdo։ 2015-01-07։ Վերցված է 2015-03-02 
  4. «Автор лозунга Je Suis Charlie зарегистрирует на него свои права»։ Forbes։ 2015-01-15։ Վերցված է 2015-03-20 
  5. «image»։ Enis Yavuz։ Վերցված է 8 January 2015 
  6. Cormack Lucy (8 January 2015)։ «Paris terrorist attack: Charlie Hebdo shooting video provokes social media backlash»։ The Sydney Morning Herald (անգլերեն) (Fairfax Media)։ Վերցված է 9 January 2015 
  7. Richard Booth (7 January 2015)։ «'Je suis Charlie' trends as people refuse to be silenced by Charlie Hebdo gunmen»։ Daily Mirror 
  8. 8,0 8,1 Олейник, А. (2015-01-16)։ «О секрете эффективного лозунга»։ Газета.Ru։ Վերցված է 2015-01-17 
  9. «Приложение Je suis Charlie объединило десятки тысяч пользователей»։ Газета. Ru։ 2015-01-12։ Վերցված է 2015-03-01 
  10. David Goldman, Jose Pagliery (9 January 2015)։ «#JeSuisCharlie becomes one of most popular hashtags in Twitter's history»։ CNNMoney (անգլերեն)։ Վերցված է 12 January 2015 
  11. Michael Cavna (12 January 2015)։ «Charlie Hebdo reveals first cover since attack: A ‘prophet Muhammad’ caricature, crying behind the sign, ‘Je suis Charlie’»։ The Washington Post (անգլերեն) 
  12. Lévesque, C. (2015-01-07)։ «Je ne suis pas Charlie: mouvement à contre-courant sur les réseaux sociaux» (ֆրանսերեն)։ Le Huffington Post։ Վերցված է 2015-03-02 
  13. «Le mouvement "Je ne suis pas Charlie" : à contre-courant de l’émotion» (ֆրանսերեն)։ France24։ 2015-01-09։ Վերցված է 2015-03-02 
  14. «#JeNeSuisPasCharlie, le hashtag qui indigne» (ֆրանսերեն)։ 7sur7։ 2015-01-08։ Վերցված է 2015-03-02 
  15. Ярошинская, А. (2015-01-15)։ «Я не Шарли Эбдо»։ Росбалт.RU։ Վերցված է 2015-03-02 
  16. «Шарли и неШарли»։ Полит.ру։ 2015-01-11։ Վերցված է 2015-03-02 
  17. Давыдов, И. (2015-01-21)։ «Не шарли, убьёт. Свобода слова и её пределы»։ Slon.ru։ Վերցված է 2015-03-02 
  18. Макдиси, C. (2015-01-17)։ «Je suis Charlie лишь усугубляет ситуацию»։ ИноСМИ.ру։ Վերցված է 2015-03-02 
  19. Lennard, N. (2015-01-14)։ «'Je Suis Charlie' and 'Je Ne Suis Pas Charlie' Are Both the Wrong Response to the Paris Massacre» (անգլերեն)։ Vice.com։ Վերցված է 2015-03-02 
  20. «Charente-Maritime : une «place Je suis Charlie» inaugurée à La Tremblade ce samedi» (ֆրանսերեն)։ SudOuest։ 2015-01-09։ Վերցված է 2015-03-01 
  21. «Площадь города Ла-Трамблад получит название «Жё Сюи Шарли»»։ РИА Новости։ 2015-01-09։ Վերցված է 2015-03-20 
  22. Денис Казанский (2015-01-19)։ «Мы все - протестанты из Славянска»։ Портал Релігія в Україні։ Վերցված է 2016-02-13 
  23. Денис Казанский (2015-01-09)։ «Мы все - протестанты из Славянска»։ Интернет-издание «Аргумент»։ Վերցված է 2016-02-13 
  24. Денис Казанский (2015-01-09)։ «Почему фанатики, убившие французов, поставили на уши всю Европу, а фанатики, убившие украинцев, раздают в Москве интервью?»։ Главком, ООО «Украинские медийные системы»։ Վերցված է 2016-02-13 
  25. В украинских сетях началась акция «Я - Волноваха». Мариупольцы присоединились (ФОТО. Дополнено)
  26. Депутаты Верховной Рады пришли на заседание с плакатами: «Я – Волноваха» - ФОТО
  27. «Je suis Volnovakha: Порошенко и Яценюк вышли на Марш единства с французскими лозунгами»։ НТВ։ 2015-01-18։ Վերցված է 2015-02-28 
  28. «На месте убийства Немцова появились листовки Je suis Boris»։ РИА Новости։ 2015-02-28։ Վերցված է 2015-02-28 
  29. «Je suis Boris: с Немцовым простятся в центре Сахарова»։ Вести.Ru։ 2015-02-28։ Վերցված է 2015-03-01 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]