Ֆրիդա Հանսեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրիդա Հանսեն
Portrett av Frida Hansen.jpg
Ծնվել էմարտի 8, 1855(1855-03-08)[1][2][3][4]
ԾննդավայրHillevåg, Սթավանգեր, Նորվեգիա
Վախճանվել էմարտի 12, 1931(1931-03-12)[1][2][3][4] (76 տարեկանում)
Մահվան վայրՕսլո, Նորվեգիա
ՔաղաքացիությունՆորվեգիա
Մասնագիտությունտեքստիլ նկարչուհի
Ոճմոդեռն
Frida Hansen Վիքիպահեստում

Ֆրիդա Հանսեն (նորվ.՝ Frida Hansen, մարտի 8, 1855(1855-03-08)[1][2][3][4], Hillevåg, Սթավանգեր, Նորվեգիա - մարտի 12, 1931(1931-03-12)[1][2][3][4], Օսլո, Նորվեգիա), մոդեռն ոճով ստեղծագործող նորվեգացի տեքստիլ նկարիչ, գոբելենագործ: Համարվում է նորվեգական և եվրոպական գոբելենագործությունը միավորողը: Հանսենի մի շարք գործվածքներ համարվում են եվրոպական տեքստիլ արվեստի լավագույն նմուշներից: Ֆրիդա Հանսենի ստեղծագործությունները գտնվում են մի շարք թանգարաններում, այդ թվում` Օսլոյի Արվեստի, ճարտարապետության և դիզայնի ազգային թանգարանում, Դրամմեն թանգարանում, Սթավանգերի արվեստի թանգարանում և Ստոկհոլմի սկանդինավյան երկրների թանգարանում[5][6]:

Libellenes Dans (1901)
Սալոմեի պարը (1900)

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրեդերիկ Բոլետա Պետրերսենը ծնվել է Նորվեգիայի Սթավանգեր քաղաքի Հիլևոգ շրջանում՝ Մաթիլդ Ֆ. Հելիսենի (1824-1915) և Պիտեր Սիկերյուս Պետրերսենի (1811-1875) ընտանիքում: Մեծացել է հարուստ ընտանիքում: Հայրը եղել է վաճառական և J. A. Köhler & Co ընկերության ղեկավարը[5]: Մինչև ամուսնանալը, Ֆրիդան որոշել էր նկարիչ դառնալ և նկարչություն էր սովորում Բերնարդ Հանսենի, Քիթի Կիլանդի և Յոհան Բենեթերի մոտ: 1873 թվականին ամուսնանում է նկարիչ Կարլ Սունդ-Հանսենի եղբոր՝ վաճառական Հանս Ուիլհելմ Սևերին Հանսենի (1842–1920) հետ: Երբ 1875 թվականին Ֆրիդայի հայրը մահացավ, զույգը տեղափոխվեց Քյոլերհուսթ: Ֆրիդան սեփական տարածքում ստեղծեց իր պարտեզը[7]:

1888 թվականին քաղաքը տնտեսական անկում ապրեց: Հանս Վիլհելմի Plow & Sundt ընկերությունը սնանկացավ: Ֆրիդայի ամուսինը մի քանի տարի փախավ արտերկիր, և ընտանիքի միակ պատասխանատուն մնաց Ֆրիդան: Երեք երեխաներից երկուսը մահացան: Եկամուտ ստանալու համար Ֆրիդան իր սեփական տանը սկսեց ասեղնագործության բիզնես: Ասեղնագործության խանութում վերանորոգում էին հին գոբելենները. վերանորոգման աշխատանքներից ոգևորված՝ Ֆրիդան հետաքրքրվեց հին տեխնիկայով, որոնք օգտագործվում էին պատկերներ ստեղծելու համար[8]:

1889 թվականին Ֆրիդան մասնակցեց երկրում կազմակերպված մանածագործության առաջին դասընթացին, որը կազմակերպել էր ֆեմինիստ Ռանդի Բլեհրը: Երբ ներածական դասընթացը սկսվեց, Ֆրիդա Հանսենը ձեռք բերեց Oppstad մանածագործական հաստոց, և արագ սկսեց ստեղծել իր պատկերները: Կարճ ժամանակ անց նա սկսեց վաճառել գոբելեններ և ցուցադրություններ ունեցավ նորվեգական մի քանի քաղաքներում: 1892 թվականի մայիսին Ֆրիդան տեղափոխվեց Օսլո և հիմնադրեց "Atelier for national Tæppevæving" ընկերությունը, որը ներկման արհեստանոց ուներ: Գունավոր մանվածքների մասին նա ուներ տարրական գիտելիքներ[9][10]:

Ուսուցում արտերկրում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1895 թվականի գարնանը Ֆրիդա Հանսենը կարողացավ սովորել արտերկրում, նախ մեկնեց Քյոլն՝ ուսումնասիրելու միջնադարյան արվեստ, այնուհետև` Փարիզ, ուսումնասիրելու պատկերային նկարչություն: Արտերկրից ստացած խթանը վճռորոշ էր նրա զարգացման համար: Եվրոպայում գերիշխող գեղարվեստական շարժումը ազգային-ավանդականից անցում էր կատարում դեպի սիմվոլիստական և մոդեռն (Jugendstil)[11]:

Det norske Billedvæveri[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ծիր Կաթին» (1898)

1897-1906 թթ. ընթացքում Ֆրիդա Հանսենը ղեկավարել է Det Norske Billedvæveri արվեստանոցը, որը հիմնականում աշխատել է նրա նմուշներով: Արվեստանոցում Ֆրիդան և՛ նկարում էր, և՛ դասավանդում: 1900 թվականին Փարիզում անցկացվող համաշխարհային ցուցահանդեսում Ֆրիդա Հանսենը պարգևատրվել է ոսկե մեդալով իր Melkeveien գորգի համար: Գորգը արդեն վաճառվել է Համբուրգի գեղարվեստի և դիզայնի թանգարանին: Փորձարարական տեխնիկայի միջոցով Ֆրիդան ստացավ թափանցիկ մանվածքներ[12]:

Հաջորդ դարաշրջանում մոդեռնը աստիճանաբար դուրս է եկել նորաձևությունից, և 1920 թվականին Ֆրիդա Հանսենի արվեստն այլևս պահանջարկ չուներ: 1915 թվականին Ֆրիդա Հանսենը ստացել է Թագավորական ոսկե մեդալ որպես տեքստիլ նկարիչ գործունեության համար: 1926 թվականից մինչև մահ 1931 թվական՝ Ֆրիդա Հանսենն աշխատել է Սթավանգերի տաճարի Սուրբ Օլավի պատի գորգի վրա: Ֆրիդա Հանսենը մահացել է Օսլոյում և թաղվել Ուլլերն եկեղեցու գերեզմանոցում:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Սեմպեր Վադենտես» (1905)

Ֆրիդա Հանսենի ստեղծագործությունը միավորում է նորվեգական և եվրոպական գոբելենագործությունը: Բնությունը ոգեշնչման կարևոր աղբյուր էր, և ծաղիկները հատուկ էին Ֆրիդայի արվեստում: Նա մեծապես ազդվել է անգլիացի տեքստիլ դիզայներ Ուիլյամ Մորիսի տեսությունից: Երբ Ֆրիդան պետք է ծաղիկ պատկերեր, նա դա պատկերում էր վերևից կամ կողքից, ճիշտ այնպես, ինչպես Վիլյամն էր արել նրա առջև: Ֆրիդային հատկապես մտահոգում էր, որ մանվածքները չպետք է գործված նկարներ լինեն, այլ պետք է ունենան իրենց արտահայտությունը: Ֆրիդան շատ էր սիրում ծաղիկներ և դրանց նկատմամբ սերը արտահայտված է գոբելենում[13]:

Հաճախ մեղադրում էին, որ Ֆրիդայի գոբելենները չեն բացահայտում Նորվեգիայի արվեստն ու մշակույթը: 1890-ական թթ. և 1900-ական թվականների սկզբին նորվեգացիները կարևորում էին Նորվեգիայի էությունը արտահայտող արվեստը: Ֆրիդան քննադատությանը արձագանքում էր իր արվեստը դարձնելով ավելի միջազգային, ինչպես Մորրիսի դեկորատիվ արվեստը: Ֆրիդայի աշխատանքներից մեկը կախված է Օսլոյի թագավորական պալատում: Գերհարդ Մյունթեի կողմից մշակված երկու ազգային գորգեր կան, որոնք հյուսել է Ֆրիդան: Մյունթեն հավատում էր, որ Ֆրիդան լավագույնն է երկրում: Պալատում կախված գորգերը Սիգուրդ խաչակրի սագայից են: Դիզայնը նախապես կազմվել էր նկարի սկզբնական ուրվագծի վրա և հետագայում տեղափոխվել մանածագործական հաստոցին: Հաճախ աշխատանքն իրականացնում էին տարբեր մարդիկ. մեկը մանվածքն էր ներկում և պատրաստում ստվարաթուղթը, գործողը տեղափոխում էր այն մանածագործական հաստոցի վրա: Սակայն Ֆրիդան ամեն ինչ ինքնուրույն էր անում: Ֆրիդան տեխնիկապես հմուտ էր: Նա սովորաբար ստեղծում էր ամբողջական պատկերներ, ներկում մանվածքը, հետո այն տեղափոխում մանածագործական հաստոցի վրա[14]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Knut Berg ed. (1981). Norwegian Art History, volume 5 - National growth. Gyldendal Norwegian Publishers, Oslo. ISBN 8205122687 .
  • Thue, Annika (1986): Frida Hansen. A European in Norwegian textile art around 1900. Universitetsforlaget. ISBN 978-82-00-07203-4
  • Thue, Annika (1973): Frida Hansen (1855-1931) European to the Norwegian art tapestry. Oslo.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 SNAC — 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 KulturNav — 2015.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Norsk kunstnerleksikon
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Norsk biografisk leksikonKunnskapsforlaget.
  5. 5,0 5,1 http://erlingjensen.net/Historie/fridahansen.htm Archived 2013-08-04 at the Wayback Machine.
  6. «Frida Hansen»։ Stavanger Art Museum։ Վերցված է December 1, 2017 
  7. «Frida (Petersen) Hansen»։ Frida Hansen Lodge #37։ Վերցված է December 1, 2017 
  8. «Frida Hansen»։ Frida Hansen Hus։ Վերցված է December 1, 2017 
  9. «Norges Husflidslag - Norwegian Folk Art and Craft Association»։ Norges Husflidslag։ Վերցված է December 1, 2017 
  10. «Oppstad loom»։ visitsunnhordland.no։ Վերցված է December 1, 2017 
  11. «Frida Hansen»։ Store norske leksikon։ Վերցված է December 1, 2017 
  12. Travis Boyer։ «Fabricadabra: Frida Hansen, 1855–1931»։ maharam.com։ Վերցված է December 1, 2017 
  13. «William Morris life and work»։ William Morris Society։ Վերցված է December 1, 2017 
  14. «Saga of Sigurd the Crusader and His Brothers Eystein and Olaf»։ Heimskringla։ Վերցված է December 1, 2017