Համաշխարհային ցուցահանդես (1900)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կոորդինատներ: 48°51′21.999600099995″ հս․ լ. 2°17′52.0008001″ ավ. ե. / 48.85611100002777363° հս․. լ. 2.297778000028° ավ. ե. / 48.85611100002777363; 2.297778000028

Համաշխարհային ցուցահանդես (1900)
Vue panoramique de l'exposition universelle de 1900.jpg
Երկիր Flag of France.svg Ֆրանսիա

1900 թվականի համաշխարհային ցուցահանդես (ֆր.՝ Exposition Universelle), անց է կացվել Փարիզում (Ֆրանսիա), 1900 թվականի ապրիլի 15-նոյեմբերի 12-ը: Ցուցահանդեսի խորհրդանիշը դարձել է նոր, 20-րդ դարի սկիզբը: Ցուցահանդեսի հիմնական ոճը ար-նուվոն էր: 7 ամիսների ընթացքում ցուցահանդես է այցելել ավելի քան 50 միլիոն մարդ, ինչը ռեկորդային ցուցանիշ էր այդ օրերի համար: 18 թեմատիկ բաժիններում իրենց ցուցանմուշներն էին ցուցադրում ներկայացուցիրներ 35 երկրներից: Հատկապես նշանակալի էր Ռուսական կայսրության մասնակցությունը, որն այդ ժամանակ Ֆրանսիայի ամենամոտ դաշնակիցն էր:

Ցուցահանդես[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցուցահանդեսի նախագիծը
Գլխավոր մուտք

Ցուցահանդեսը տևել է 1900 թվականի ապրիլի 15-ից մինչև նոյեմբերի 12-ը: Այն այցելել է ավելի քան 50 միլիոն մարդ (այդ ժամանակ դա եղել է համաշխարհային ռեկորդ), ինչը ֆրանսիական կողմին 7 միլիոն ֆրանկ եկամուտ է բերել: Ցուցահանդեսին մասնակցել է 76 հազար մասնակից, ցուցահանդեսի տարածքը կազմել է 1.12 կմ քառակուսի: Հատուկ ցուցահանդեսի համար կահավորվել էին մեծ թվով օբյեկտներ. Լիոնյան կայարանը (որի դիմացի Մազաս բանտը քանդվել է ցուցահանդեսի համար), Օրսե կայարանը (այժմ` Օրսե թանգարան), Ալեքսանդր 3-ի կամուրջը, Փարիզի Մեծ ու Փոքր պալատները: Փարիզի մետրոյի առաջին գիծն սկսել է աշխատել ցուցահանդեսի ժամանակ, 1900 թվականի հուլիսի 19-ին: Մեքենաների պատկերասրահը (ֆր.՝ Salle des Machines) ավելի ուշ դարձել է Ձմեռային վելոդրոմ և վատ համբավ ուներ գերմանական շրջափակման ժամանակ: Սրա հետ մեկտեղ` ցուցահանդեսի ժամանակ աշխատում էր տրոլեյբուսի ցանց: 1900 թվականի Երկրորդ Օլիմպիական խաղերը դարձել են ցուցահանդեսի մի մաս, որոնք անցկացվել են հինգ ամիս, մայիսից մինչև հոկտեմբեր: Սրանք առաջին խաղերն էին, որոնց մասնակցում էին նաև կանայք: 20 մրցույթներից 13-ն առաջին անգամ էին անցկացվում:

Ռուսաստանը ցուցահանդեսում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախորդ համաշխարհային ցուցահանդեսներին Ռուսաստանը թույլ էր ներկայացված լինում, սակայն 1900 թվականի ցուցահանդեսին կառավարությունը որոշել է ցուցադրել Ռուսաստանի տեխնիկական հզորությունը: Ֆրանսիայի ու Ռուսաստանի հատուկ բարեկամական հարաբերությունների շնորհիվ ռուսական բաժնի համար առանձնացվել է ամենամեծ ցուցադրական հրապարակը` 24000 մ² տարածքով[1]. Ռուսաստանը ցուցադրության վրա ծախսել է 5.226.895 ռուբլի (դրանից 2.226.895 ռուբլին տրամադրել է կառավարությունը, 3.000.000-ը` հաստատություններն ու անհատներ): Բարձրագույն հանձնախմբի ղեկավարն էր Առևտրի ու ձեռագործության բաժնի վարիչ Վլադիմիր Իվանովիչ Կովալեվսկին, գլխավոր վերահսկիչն էր իշխան Վյաչեսլավ Նիկոլաևիչ Տենիշևը, իսկ գլխավոր ճարտարապետ էր ընտրվել պետերբուրգցի Ռ. Ֆ. Մելցերին[1]. Ցուցահանդեսի աշխատանքներին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել նաև Դ. Ի. Մենդելեևը, ով Միջազգային ժյուրիի նախագահն էր[2]: Ռուսական բաժինն իր աշխատանքն սկսել է միայն ապրիլի 17-ին, ցուցահանդեսի բացումից երկու օր անց: Ցուցահանդեսին ներկայացված 18 բաժիններից Ռուսաստանը չի մասնակցել միայն մեկին` գաղութացման թեմատիկայով բաժնին: Ռուսական ցուցահանմուշների որոշ հատվածների համար կառուցվել են առանձին շինություններ, քանի որ հատկացված տարածքը չէր բավականացնում: Կենտրոնական տաղավար է դարձել ըստ Ռոբերտ Մելցերի նախագծի կյառուցված Ռուսական տաղավարը, որը կրկնել է մոսկովյան և կազանյան Կրեմլների ճարտարապետությունը: Տաղավարի ստեղծմանը մասնակցություն են ունեցել նկարիչներ Ալեքսանդր Գոլովինը և Կոնստանտին Կորովինը, ովքեր, մասնավորապես, նկարել են 28 գեղանկարչական պաննո: Կոնստանտին Կորովինի` Սիբիրի բաժնի համար նկարած բնանկար-պաննոն արժանացել է ցուցահանդեսի ոսկե մեդալին:

Ցուցահանդեսի ընթացքում ռուսական ցուցադրությունն ստացել է 1589 պարգև` 212 բարձրագույն, 370 ոսկե մեդալ, 436 արծաթեմ 347 բրոնզե և 224 պատվոգիր[3]: Ցուցահանդեսի գրան-պրին և մեծ ոսկե մեդալի են արժանացել Կիշտիմյան լեռնային շրջանի Կասլինսկու գործարանի աշխատանքները, որոնք ստեղծվել էին ճարտարապետ-նկարիչ Եվգենի Բաումգարտենի նախագծով[4][5]:

Վ. Վ. Անդրեևի համառուսական նվագախումբը Փարիզում, 1900 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսին

Մամուլը հիացական կարծիք էր ռուսական բաժնի մասին: Ֆրանսիական «Liberte» ամսագիրը ցուցահանդեսի ավարտին գրել է.

Aquote1.png Մենք դեռևս գտնվում ենք ռուսական բաժին այցելելուց հետո ստացած հիացական տպավորության տակ: Մի քանի տարիների ընթացքում ռուսական առևտուրն ու արդյունաբերությունն այնպիսի զարգացում են ապրել, որ զարմացնում են բոլորին, ով հնարավորություն ունի պատկերացում կազմել այն ճանապահի մասին, որ անցել է ռուսական արդյունաբերությունն այդ կարճ ժամկետում: Այդ զարգացումն այն աստիճան մեծ է, որ շատ մտորումների տեղիք է տալիս: Aquote2.png


Երաժշտական գործիքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ Վ. Վ. Անդրեևի ղեկավարությամբ հանրությանն են ներկայացվել ռուսական ժողովրդական երաժշտական գործիքները. Ս. Ի. Նալիմովի կողմից պատրաստված բալալայկան և դոմրան: Անդրեևը դրանց համար ոսկե մեդալ է ստացել, Նալիմովը` բրոնզե մեդալներ, Անդրեևի օգնական Մուրավյովը` պատվոգիր[6]. Անդրեևի հետ ելույթ էր ունենում նաև նրա Համառուսական նվագախումբը, որը ցուցանմուշ գործիքները ցուցադրում էր նվագելով:

Արդյունք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1900 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսին հանրությանն են ներկայացվել ֆիլմեր և էսկալատորներ, իսկ Campbell Soup-ը պարգևատրվել է ոսկե մեդալով (այն մինչև հիմա պատկերված է ապուրի տարայի վրա): Ռուդոլֆ Դիզելը այցելուների դատին է հանձնել սևուկի յուղով աշխատող դիզելային շարժիչը: Ներկայացվել են նաև շատ համայնապատկերներ և նոր համայնապատկերի տեխնիկաներ, ինչպես, օրինակ, սիենորաման, մարեորամա և Տրանսսիբիրյան երկաթգծային պանորամա: Սերբ մաթեմատիկոս Միխաիլո Պետրովիչն արժանացել է ոսկե մեդալի` իր ներկայացրած գյուտի համար[7]: Պատրանքների պալատում ուշադրության կենտրոնում էր 1.25 մ տրամագծով օբյեկտիվ ունեցող հեռադիտակը: Այդ հեռադիտակն ամենամեծն էր այդ ժամանակ ստեղծվածների մեջ: Հեռադիտակի ձողն ուներ 60 մ երկարություն և 1.5 մ տրամագիծ[8]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Алексеева С. И.  Выставочная деятельность Ремесленного училища цесаревича Николая / И. К. Ботт, О. В. Егоренкова и др.. — 140 лет Ремесленному училищу цесаревича Николая. Страницы истории, найденные в архивах. — СПб.: ООО «Аграф+», 2015.. — С. 93-113.
  • Орлов М. А. Всемирная Парижская выставка 1900 года в иллюстрациях и описаниях. — СПб.: Типография брат. Пантелеевых, 1900.
  • Россия в конце ХІХ века / В. И. Ковалевский. — СПб.: Тип. Акц. О-ва. Брокгауз-Ефрон, 1900. — Т. XVI.
  • Окраины России. Сибирь, Туркестан, Кавказ и полярная часть Европейской России / П. П. Семенов. — СПб.: Тип. Акц. О-ва Брокгауз-Ефрон, 1900. — 287 с.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Н. П. Овчинникова, Россия на Всемирной выставке 1900 года в Париже — онлайн-версия
  2. Летопись жизни и деятельности Д. И. Менделеева. Л.: Наука. 1984
  3. «Мой Красноярск». Народная энциклопедия
  4. Парижская выставка 1900 г.
  5. Каслинский чугунный павильон
  6. Пересада А.И. Балалаечных дел мастер. — Сыктывкар: Коми книжное издательство, 1983. — С. 24—26. — 56 с.
  7. Српски рудари с рачунарима («Политика», 12. април 2010), Приступљено 13. 4. 2013.
  8. Françoise Launay, «The Great Paris Exhibition Telescope of 1900», Journal for the History of Astronomy, 38 (2007), 459—475