Ֆերենց Մորա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆերենց Մորա
հունգ.՝ Móra Ferenc
Móra Ferenc mellképe (crop).jpg
Ծնվել էհուլիսի 19, 1879(1879-07-19)[1][2]
ԾննդավայրKiskunfélegyháza, Bács-Kiskun County, Հունգարիա
Վախճանվել էփետրվարի 8, 1934(1934-02-08)[1][2] (54 տարեկանում)
Վախճանի վայրՍեգեդ, Հունգարիա[1]
Մասնագիտությունգրող, լրագրող և մանկագիր
Լեզուհունգարերեն[2]
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
ԿրթությունԲուդապեշտի համալսարան
Ferenc Móra Վիքիպահեստում
Ֆերենց Մորայի թանգարանը Սեգեդում

Ֆերենց Մորա (հունգ.՝ Móra Ferenc, հուլիսի 19, 1879(1879-07-19)[1][2], Kiskunfélegyháza, Bács-Kiskun County, Հունգարիա - փետրվարի 8, 1934(1934-02-08)[1][2], Սեգեդ, Հունգարիա[1]), հունգարացի վիպասան, ժուռնալիստ, հնագետ, թանգարանային գործի մասնագետ: Համարվում է հունգար խոշերագույն գրողներից մեկը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆերենց Մորան ծնվել ու մեծացել է գյուղացիական աղքատ ընտանիքում. հայրը գյուղական դերձակ էր, մայրը՝ հացթուխ:Վաղ մանկական հասակից արդեն մտավոր արտակարգ ունակություններ է դրսևորել, բայց ընտանիքի նյութական վատ վիճակի պատճառով դժվարությամբ է դպրոցական կրթություն ստացել:

Այդուհանդերձ՝ կարողացել է դպրոցից հետո էլ ընդունվել Բուդապեշտի համալսարան, որն ավարտել է աշխարհագրության ու պատմության մասնագետի որակավորումով: Մի տարի ուսուցչություն է արել Վաշ գավառի Ֆելշյոլյովյո գյուղի դպրոցում, սկսել է գրքեր գրել, հիմնականում՝ պատանի ընթերցողների համար: 1913-1919 թթ. եղել է Սեգեդում լույս տեսնող «Szegedi Napló» թերթի գլխավոր խմբագիրը, իսկ այնուհետև՝ մինչև իր կյանքի ավարտը՝ մշտական աշխատակիցը (ի դեպ, այդ թերթը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին զերծ է մնացել շովինիստական քարոզչությունից):

Ժուռնալիստական իր ստեղծագործություններում Ֆերենց Մորան հաճախ սուր քննադատության է ենթարկել ռեգենտ Միկլոշ Հորտիին, և այդ ընդդիմադիր կեցվածքի պատճառով էլ Մորայի «Հաննիբալի համբարձումը» (Hannibál feltámasztása) վեպի տպագրությունը անընդհատ հետաձգվել է (երկը լույս է տեսել հեղինակի մահից հետո՝ 1955 թվականին, և այն էլ՝ խիստ գրաքննության ենթարկված):

1904 թվականից Մորան ժուռնալիստական ու գրական աշխատանքին զուգահեռ՝ գործունեություն է ծավալել թանգարանային գործի ասպարեզում. աշխատել է Սեգեդ քաղաքի և Չոնգրադ շրջանի համակցված գրադարան-թանգարանում, որի տնօրեն է նշանակվել 1917 թվականին[3]և այդ պաշտոնը վարել մինչև իր մահը: Ներկայումս թանգարանը կրում է նրա անունը[4][5][6][7][8][9][10][11]:

Երկերի ընտրանի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Az aranyszőrű bárány «Ոսկե գեղմ», (պոեմ, Szeged, 1902)
  • Rab ember fiai «Ստրուկի զավակները» (Budapest, 1909)
  • Mindenki Jánoskája «Փոքրիկ Յանոշը, որ բոլորինն էր» (Budapest, 1911)
  • Csilicsali Csalavári Csalavér (Budapest, 1912)
  • Filkó meg én «Ֆիլկոն ու ես» (Budapest, 1915)
  • Kincskereső kis ködmön «Գանձեր որոնող փոքրիկ բաճկոնակը» (Budapest, 1918)
  • Dióbél királyfi «Ընկույզիկ արքայազնը» (Budapest, 1922)
  • A festő halála «Նկարչի մահը» (Будапешт, 1921, հետագայում վեպը հրատարակվել է Négy apának egy leánya «Չորս հայր, մեկ դուստր» վերնագրով)
  • Georgikon «Գեորգիկներ» (պոեմ, Budapest, 1925)
  • Nádihegedű «Եղեգնյա ջութակ» (Budapest, 1927)
  • Ének a búzamezőkről «Ցորենի արտերի երգը» (վեպ, Budapest, 1927)
  • Beszélgetés a ferdetoronnyal «Զրույց ընկնող աշտարակի հետ» (Budapest, 1927)
  • Véreim «Իմ սերունդներին» (Budapest, 1927)
  • Sokféle «Ուրիշը» (Budapest, 1927)
  • Egy cár, akit várnak «Ցանկությունների արքան» (Budapest, 1930)
  • Aranykoporsó «Ոսկե դագաղ» (պատմավեպ, Budapest, 1932)
  • Daru-utcától a Móra Ferenc-utcáig «Կռունկի փողոցից Ֆերենց Մորայի փողոց» (ինքնակենսագրություն, Budapest, 1934)
  • Utazás a földalatti Magyarországon «Ստորգետնյա Հունգարիայի համայնապատկերը» (Budapest, 1935)
  • Parasztjaim «Համագյուղացիներիս» (Budapest, 1935)
  • Dióbél királykisasszony «Արքայադուստր Ընկույզիկը» (Budapest, 1935)
  • Napok, holdak, elmúlt csillagok «Արևներ, Լուսիններ, մարած աստղեր» (Budapest, 1935)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119049031 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. После смерти прежнего директора Иштвана Тёмёркени (Tömörkény).
  4. Hírek
  5. MUSEUM.HU — Home Page
  6. Szeged Megyei Jogú Város Polgármesteri Hivatala
  7. Magyarország a hálón — vendégváró.hu Archived 2005-08-25 at the Wayback Machine.
  8. «Móra Ferenc Múzeum»։ Վերցված է 13 May 2015 
  9. «Múzeum - Móra Ferenc Múzeum - Museum.hu»։ Վերցված է 13 May 2015 
  10. Szeged Megyei Jogú Város Polgármesteri Hivatala
  11. Magyarország a hálón - vendégváró.hu Archived 2005-08-25 at the Wayback Machine.