Ֆաբիան Գոթլիբ ֆոն Բելլինգսհաուզեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆաբիան Գոթլիբ ֆոն Բելլինգսհաուզեն
գերմ.՝ Fabian Gottlieb Thaddeus von Bellingshausen
Դիմանկար
Ծնվել էսեպտեմբերի 9 (20), 1778
ԾննդավայրՍաարեմաա, Ösel County, Լիֆլանդիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել էհունվարի 13 (25), 1852[2][1] (73 տարեկան)
Մահվան վայրԿրոնշտադտ, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[3][1]
ԳերեզմանԿրոնշտադտ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն[4]
Ազգությունգերմանացի
ԿրթությունԾովային կադետական դպրոց (1797)[2]
Մասնագիտությունճանապարհորդ հետազոտող, քարտեզագիր և ռազմական գործիչ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան[2] Սուրբ Վլադիմիրի 1-ին աստիճանի շքանշան[2] Սուրբ Գեւորգի 4-րդ դասի շքանշան Սուրբ Վլադիմիրի 2-րդ աստիճանի շքանշան Սպիտակ արծվի շքանշան Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան[2] Order of Saint Anna, 1st class with swords? Բատի շքանշան և Սուրբ Լուիի շքանշան
Fabian Gottlieb von Bellingshausen Վիքիպահեստում

Ֆադեյ Ֆադեևիչ Բելինսհաուզեն (ծննդյան անուն՝ Ֆաբիան Գոթլիբ Թադեուս ֆոն Բելինգսհաուզեն (գերմ.՝ Fabian Gottlieb Thaddeus von Bellingshausen), սեպտեմբերի 9 (20), 1778, Սաարեմաա, Ösel County, Լիֆլանդիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1] - հունվարի 13 (25), 1852[2][1], Կրոնշտադտ, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[3][1]), Անտարկտիդա մայրցամաքի առաջին հայտնաբերող։

Սերում է գերմանա-բալթյան Բելինգսհաուզեն ազնվական տոհմից[5]։

Ֆադեյ Բելինսհաուզենի տունը Էզել կղզում

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆադեյ Բելինսհաուզենը ծնվել է 1778 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Էզել կղզում։ Տաս տարեկանում ընդունվել է Կրոնշտադտի Ծովային կադետային կորպուս։ 1795 թ. Բելինգսհաուզենը ստացավ իր առաջին ծովային աստիճանը՝ գարդեմարին (նախահեղափոխական Ռուսաստանում՝ ծովային դպրոցի բարձր դասարանի աշակերտ)։

1796 թվականին նա ավարտին է հասցրել Անգլիայի ափերով իրականացվող ճանապարհրդությունը։ 1803 թվականին ընդունվել է Իվան Կրուզենշտեյնի նավ՝ պատրաստվելով կատարել առաջին ռուսական շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը[6]։

1803—1806 թվականներին Բելինգսհաուզենը մասնակցել է առաջին ռուսական շուրջերկրյա ճանապարհորդությանը «Հույս» նավի վրա՝ Կրուզեյնշտեյնի էքսպեդիցիայով։ Ճանապարհորդության ավարտից հետո ստացել է կապիտան-լեյտենանտի կոչում։

1812-ից 1816 թվականներին ղեկավարել է «Միներվա» հածանավը[7][8]։

Անտարկտիդայի հայտնաբերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1819—1821 թվականներին եղել է Անտարկտիդայի հայտնաբերման ռուսական առաջին էքսպեդիցիայի ղեկավար՝ ճանապարհորդելով Հարավային օվկիանոսով։ 1819 թվականի հունիսի 4-ին Կրոնշտադից դուրս գալով՝ էքսպեդիցիան նոյեմբերի 2-ին հասնում է Ռիո դե Ժանեյրո։ Այդտեղից Բելիսհաուզենը առաջին հերթին ուղղություն է վերցնում դեպի հարավ և մոտենալով Հարավային Ջորջիա կղզու հարավարևելյան ափերին, որը հայտնաբերել է Ջեյմ Կուկը, մոտավորապես 56° հարավային լայնության վրա Բելինգսհաուզենը հայտնաբերում է մարքիզ դե Տրավերսեի 3 կղզիները, ուսումնասիրում է Հարավային Սանդվիչյան կղզիները, ուղղվել է դեպի արևելյան լայնության հարավային լայնության 59° և 2 անգամ ուղևորվել է դեպի հարավ։ Հասնելով հարավային լայնության 69°, 1820 թվականի հունվարի 16 (28) էքսպեդիցիան հայտնաբերում է Անտարկտիդան․ մոտենալով նրան հարավային լայնության 69° 21' 28" և արևմտյան երկայնության 2° 14' 50" կոորդինատում, հունվարի 21-ին (փետրվարի 2) ճանապարհորդները երկրորդը տեսան ափը, փետրվարի 5-ին և 6-ին (փետրվարի 17 և 18) գրեթե մոտեցավ ափին։

Հիշողություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Кублицкий Г. И. По материкам и океанам. Рассказы о путешествиях и открытиях. — М.: Детгиз, 1957. — 326 с.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Беллингсгаузен, Фаддей Фаддеевич (ռուս.) // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1891. — Т. III. — С. 371.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Коргуев Н. Беллингсгаузен, Фаддей Фаддеевич (ռուս.) // Русский биографический словарьСПб.: 1900. — Т. 2. — С. 682—683.
  3. 3,0 3,1 3,2 Беллинсгаузен Фаддей Фаддеевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. Bell A. Encyclopædia Britannica (բրիտ․ անգլ.)Encyclopædia Britannica, Inc., 1768.
  5. «Генеалогическая справка: Genealogisches Handbuch der Oeselschen Ritterschaft, 1935, — S.463»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-06-20-ին։ Վերցված է 2015-08-13 
  6. ВТ-ВЭС|Беллинсгаузен, Фаддей Фаддеевич
  7. Российский парусный флот|1|страницы=240}}
  8. Книга:Российский парусный флот|1|страницы=241

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 365 CC-BY-SA-icon-80x15.png