Օքսանա Շաչկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օքսանա Շաչկո
ուկր.՝ Оксана Шачко
Oksana Shachko - 8 March 2009 (cropped).jpg
Ծնվել էհունվարի 31, 1987(1987-01-31)
ԾննդավայրԽմելնիցկի, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էհուլիսի 23, 2018(2018-07-23)[1] (31 տարեկանում)
Մահվան վայրՓարիզ, Ֆրանսիա[1] կամ Մոնրուժ[2]
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Ukraine.svg Ուկրաինա
Կրոնաթեիզմ
ԿրթությունՇևչենկոյի անվան համալսարան
Մասնագիտությունիրավապաշտպան, նկարչուհի, ֆեմինիստ և ակտիվիստ
ԱնդամությունFEMEN
Oksana Shachko Վիքիպահեստում

Օքսանա Շաչկո (ուկր.՝ Оксана Шачко, հունվարի 31, 1987(1987-01-31), Խմելնիցկի, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 23, 2018(2018-07-23)[1], Փարիզ, Ֆրանսիա[1] և Մոնրուժ[2]), ուկրաինացի նկարչուհի, Ֆեմեն ռադիկալ ֆեմինիստական խմբի ակտիվիստ[3]: 2008 թվականի ապրիլին Աննա Գուցոլի և Ալեքսանդրա Շևչենկոյի հետ հիմնադրել են «Ֆեմեն» ֆեմինիստ ակտիվիստների խումբը, որը տարբեր երկրներում հրապարակավ բողոքում է սեռական շահագործման, եկամտի անհավասարության և կաթոլիկ եկեղեցու քաղաքականության դեմ[4]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օքսանա Շաչկոն ծնվել է Ուկրաինայի արևմտյան մասում գտնվող Խմելնիցկիում, ուղղափառ ընտանիքում[5]: Նրա ծնողները երկուսն էլ աշխատել են գործարանում: Խորհրդային Միության փլուզումից հետո գործարանները փակվել են, և նրանք երկուսն էլ կորցրել են իրենց աշխատանքը քաղաքական և տնտեսական ճգնաժամի համատեքստում[5]:

1995 թվականին՝ 8 տարեկան հասակում, Օքսանա Շաչկոն միացել է Նիկոշ դպրոցին՝ նախատեսված չափահասների համար և հայտնի ուղղափառ պատկերագրության դասավանդմամբ: Դպրոցն ավարտելուց հետո[6][7][8] նրա վաղ շրջանի ստեղծագործությունները ցուցադրվել են Ուկրաինայում և ԱՄՆ-ում մի շարք խմբակային ցուցահանդեսներում[7]: Տասներկու տարեկանում նա սկսել է նկարել ֆրեսկոներ՝ աշխատելով ուղղափառ եկեղեցում: Այնուհետև ցանկություն է հայտնել միանալու մենաստանին[6] և դառնալ միանձնուհի, բայց մայրն ու ընտանիքը համոզել են նրան դա չանել[9]:

14 տարեկանում նա մերժել է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցին ու կրոնը և դարձել է աթեիստ, հավատալով, որ ուղղափառ քահանաներն ավելի շատ իրենց դրսևորում են որպես առևտրականներ, քան Աստծո ներկայացուցիչները[9]: Ապրուստը վաստակելու համար նա շարունակել է նկարել[10]:

2000 թվականին ընդունվել է Խմելնիցկիի ազատ համալսարան՝ ուսումնասիրելու փիլիսոփայությունը, ինչը խորը ճգնաժամ առաջ բերեց նրա մոտ[11]: Նրան սկսեց մտահոգել կանանց հատկացվող տեղի, նրանց մտքերն ու ստեղծարարությունն արտահայտելու պակասը[5]: Այլ ուսանողների հետ նա հիմնեց «Նոր հեռանկարների կենտրոն» կազմակերպությունը՝ պայքարելու կոռուպցիայի դեմ և ուսանողական իրավունքների համար: Այստեղ նա հանդիպեց Աննա Գուցոլին և Ալեքսանդրա Շևչենկոյին: Հետագայում "Je suis Femen" («Ես Ֆեմեն եմ») վավերագրական ֆիլմում նա նշել է, որ այս փորձը կոփել է իր քաղաքական և փիլիսոփայական հայեցակարգերը՝ իրեն դարձնելով կանանց իրավունքների և խոսքի ազատության համար պայքարող ակտիվիստ[11]:

Ակտիվիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2008 թվականի ապրիլին Աննա Գուցոլի և Ալեքսանդրա Շևչենկոյի հետ հիմնադրել են «Ֆեմեն» ֆեմինիստ ակտիվիստների խումբը[12]: Ի սկզբանե խումբը բողոքում էր կանանց վրա ազդող հարցերի շուրջ, այնուհետև սկսեց բողոքել ուկրաինացի կանանց սեռական շահագործման[13] և 2008 թվականին սեքս-տուրիզմի դեմ[14][15]: Սկզբում Ֆեմենը ուշադրություն գրավեց ներքնազգեստով կատարված ցույցերով, սակայն 2009 թվականին Օքսանա Շաչկոն Կիևում կայացած ցույցի ժամանակ մերկացրեց կուրծքը[16], որից հետո Ֆեմենի ակտիվիստները պարբերաբար բողոքի էին դուրս գալիս առանց վերնազգեստի՝ կանանց և քաղաքացիական իրավունքների օրակարգը ընդլայնելով Ուկրաինայում և ամբողջ աշխարհում[17]:

Մերկ Շաչկոն Ֆեմենի բողոքի ակցիայի ընթացքում՝ սատարելով Ալիյա Մագդա Էլմահդիին 2012 թվականի մարտին

Ֆեմենի անդամները, ներառյալ Օքսանան, տարբեր առիթներով բազմիցս ձերբակալվել են: Հավանաբար ամենատհաճ դրվագը տեղի է ունեցել 2011 թվականին, երբ մի խումբ ակտիվիստներ Բելառուսի մայրաքաղաք Մինսկում պահանջում էին ազատ արձակել քաղբանտարկյալների: Բելառուսական ԿԳԲ-ն առևանգել է Օքսանային և երկու այլ կանանց, տարել անտառ, հագուստները հանել տվել, վրաները բենզին լցրել և սպառնացել այրել[18][19]:

Շաչկոն համագործակցել է ֆրանսիացի գրող Գալյա Աքմենմանի հետ, որը գրել է Ֆեմենի պատմությունը: Այն 2013 թվականին հրապարակել է Calmann-Lévi հրատարակչությունը[20]: 2014 թվականին թողարկվել է Շաչկոյի մասին պատմող Je suis Femen («Ես Ֆեմեն եմ») վավերագրական ֆիլմը:

Անվտանգության ուժերի կողմից մի քանի հարձակումներից հետո 2013 թվականին Ֆրանսիան Շաչկոյին քաղաքական փախստականի կարգավիճակ է տվել[21]: Ապրել է Փարիզում և զբաղվել նկարչությամբ:

Արվեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մահվանից առաջ Շաչկոն կենտրոնացրել էր Iconoclast կոչվող արվեստի գործերի վրա. ավանդական մեթոդով ներկայացված ուղղափառ կերպարներ, որի վրա նա ներկայացրել է տրանսգրեսիվ արվեստի տարրեր՝ կրոնական դոգման դիմակայելով ֆեմինիստական, քաղաքական կամ մարդասիրական ուղերձով: Շաչկոյի առաջին անհատական ցուցահանդեսը կազմակերպվել է Փարիզում 2016 թվականի մայիսին[7]:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2018 թվականի հուլիսի 23-ին Շաչկոյին մահացած են գտել Փարիզի իր բնակարանում: Շաչկոն 31 տարեկան էր: Աննա Գուցոլը Ukrayinska Pravda թերթին ասել է, որ իրենք սպասում են պաշտոնական հաղորդման[22]: Հաղորդվեց, որ նա ինքնասպան է եղել՝ իրեն կախելով[23][24][25]:

Elle magazine ամսագիրը 2019 թվականի փետրվարին գրեց, որ Շաչկոն ինքնասպանության փորձ կրկին արել էր տարիներ առաջ[26]:

Արվեստի գրախոսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • "Oksana Shachko: from Femen to painter", by Armelle le Turc, Crash, winter 2017-2018.
  • "Oksana Shachko: Counter-Religious Iconography", text by Stacey Batashova, video by Apollonaria Broche, 032C, October 4, 2016.
  • "Oksana Shachko, une Femen en pleine crise de foi", by Sabrina Silamo, Télérama on May 14, 2016.[27]
  • "Oksana Shachko : l'ex-Femen iconoclaste expose sa Vierge Marie en burqa", by Ronan Tésorière and Amandine Pointel, Le Parisien on June 3, 2016.[28]
  • "Elle quitte les Femen pour peindre des icônes religieuses", by Jérémy André and Jérôme Wysocki, Le Point on January 13, 2016.[29]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 La cofondatrice des Femen, Oksana Chatchko, s’est suicidée à Paris
  2. 2,0 2,1 2,2 Oksana Shachko, a Founder of Feminist Protest Movement, Dies at 31
  3. Notes on the Death of Oxana Shachko, A deeply religious child, she came to identify as an atheist, a materialist, a communist, and, at last, a feminist.
  4. Ukrainian activist Oksana Shachko co-founded women’s rights group Femen
  5. 5,0 5,1 5,2 «A MEETING WITH OKSANA SHACHKO - CRASH Magazine»։ CRASH Magazine (en-US)։ 2018-07-25։ Վերցված է 2018-08-07 
  6. 6,0 6,1 «Oksana Chatchko : mort d'une Femen désabusée»։ Libération.fr (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 2018-08-07 
  7. 7,0 7,1 7,2 "ICONOCLASTE // Oksana Shachko". Galerie Mansart (in French)
  8. «Oksana Chatchko, première des Femen... et peintre d’icônes orthodoxes»։ La Croix (fr-FR)։ 2018-07-25։ ISSN 0242-6056։ Վերցված է 2018-08-07 
  9. 9,0 9,1 «'Oksana Shachko Invented a Grammar of Activism': How the Co-Founder of FEMEN Used Art as a Powerful Feminist Statement»։ artnet News (en-US)։ 2018-07-26։ Վերցված է 2018-08-07 
  10. «Pour Oxana Shachko, les Femen sont "sexy ET en colère!"»։ Le Temps (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 2018-08-07 
  11. 11,0 11,1 «Oksana SHACHKO»։ www.leshommessansepaules.com (en-US)։ Վերցված է 2018-08-07 
  12. «The femen phenomenon»։ Reuters 
  13. «Archived copy»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-09-06-ին։ Վերցված է 2013-09-06 
  14. Feminine Femen targets 'sexpats', Kyiv Post (May 22, 2009)
  15. How they protest prostitution in Ukraine, France 24 (August 28, 2009)
  16. (Ֆրանսերեն ) Femen Les féministes venues du froid, Paris Match (February 18, 2012)
  17. FEMEN activist Supports the Egyptian Revolution Archived 2011-07-01 at the Wayback Machine.
  18. We met death squads (Russian)
  19. Trio 'abducted and abused' for Belarus topless protest by BBC
  20. «FEMEN Book (2013)»։ FEMEN.info։ 6 March 2013։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 5 April 2013-ին։ Վերցված է 23 March 2013 
  21. Vagianos Alanna (2018-07-25)։ «Co-Founder Of Feminist Group Femen Found Dead In Paris»։ HuffPost։ Վերցված է 2018-07-26 
  22. «Co-founder of feminist topless protest group found dead in her Paris apartment»։ Independent.co.uk։ Վերցված է 25 July 2018 
  23. Nechepurenko Ivan (27 July 2018)։ «Oksana Shachko, a Founder of Feminist Protest Movement, Dies at 31»։ The New York Times (անգլերեն)։ Վերցված է 27 July 2018 
  24. «Femen co-founder Oksana Shachko found dead in Paris flat»։ The Guardian։ Agence France-Presse։ 24 July 2018։ Վերցված է 24 July 2018 
  25. Paris killed her. Life and death of Oksana Shachko (Russian) by RFE/RL
  26. Inside the Life of Oksana Shachko, Femen's Radical Feminist
  27. «Oksana Shachko, une Femen en pleine crise de foi»։ Telerama.fr 
  28. VIDEO. OKSANA SHACHKO : L'EX-FEMEN ICONOCLASTE EXPOSE SA VIERGE MARIE EN BURQA
  29. Wysocki Jérôme (13 January 2016)։ «Elle quitte les Femen pour peindre des icônes religieuses»։ Lepoint.fr 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]