Ցին Շի Հուանդի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox prétendant à un trône.png
Ցին Շի Հուանդի
Qinshihuang.jpg
Ծնվել է՝ մ. թ. ա. 258
Ծննդավայր Հանդան, Հեբեյ, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
Մահացել է՝ մ. թ. ա. 210
Վախճանի վայր Սիան, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
Mausoleum of the First Qin Emperor
Քաղաքացիություն Ցին (դինաստիա)
Տոհմ Ցին (դինաստիա)
Հայր King Zhuangxiang of Qin
Մայր Queen Dowager Zhao
Երեխաներ Qin Er Shi, Fusu, Chiang Lee, Punsu Tao և Ziying[1]

Ցին Շի Հուանդի, Ցին Շի Հուանգ Դի, (չին.՝ 秦始皇帝, բառացի թարգմանաբար՝ «Ցինի առաջին բարձրագույն աստվածային կայսր», իրական անունը Ին Չժեն (չին.՝ 嬴政), մ. թ. ա. 258, Հանդան, Հեբեյ, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն - մ. թ. ա. 210, Սիան, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), Ցին դինաստիայի և առաջին չինական կայսրության հիմնադիր։ Ցին երկրի արքա մ.թ.ա. 246- մ.թ.ա 221 թթ., միասնական Չինաստանի առաջին կայսր մ.թ.ա. 221 թ. մինչև մահը՝ մ.թ.ա. 210 թ. (50 տարեկան հասակում)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցին Շի Հուանդին Չինաստանի պատմության նշանավոր դեմքերից մեկն է։ Երկիրը միավորելուց հետո նա և իր գլխավոր խորհրդական Լի Սին իրականացրեցին մի շարք կարևոր տնտեսական և քաղաքական բարեփոխումներ։ Առաջինը Ցին Շի Հուանհի (Ք.ա. 246-210 թթ.) կայսրին հաջողվեց միավորել ողջ Չինաստանը։ Նա վերացրեց ազնվականների ժառանգնական տիտղոսները և արտոնությունները; Պետական բարձր պաշտոններ ստանում էին միայն նրանք, ովքեր ունեին արժանիքներ և ծառայում էին կայսրին։

Նրա օրոք Չինաստանում հաստատվեցին կշռի, երկարության, ծավալի միասնական միավորներ, ինչպես նաև միասնական դրամ։ Կատարվեց գրային համակարգի բարելավվում՝ հիերոգլիֆային գիրը պարզվեց։ Ցին Շի Հուանդին նախաձեռնել է նաև Չինական մեծ պարսպի, թրծակավից զինվորների բանակի կողմից հսկվող իր հռչակավոր դամբարանի շինարարությունը, ինչպես նաև կառուցել է երկիրը հատող ճանապարհների ցանց, բոլորը բազմաթիվ մարդկային կյանքերի գնով։ Կայունությունն ապահովելու նպատակով օրենքից դուրս է հայտարարել և վառել բազմաթիվ գրքեր։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 史記/卷015