Ցեզար Կյուի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ցեզար Կյուի
ֆր.՝ César Cui
ռուս.՝ Цезарь Кюи
Cui 1880s CuiIP 109 600.jpg
Ծնվել է հունվարի 18, 1835({{padleft:1835|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})
Վիլնյուս
Մահացել է մարտի 13, 1918({{padleft:1918|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1] (83 տարեկանում)
Սանկտ Պետերբուրգ[1]
Քաղաքացիություն Ռուսաստան
Մասնագիտություն երգահան, ճարտարագետ և գրող
Պարգևներ Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու ասպետական շքանշան
César Cui Վիքիպահեստում

Ցեզար Անտոնովիչ Կյուի (ֆր.՝ César Cui, ռուս.՝ Цезарь Антрнович Кюи), ռուս կոմպոզիտոր, երաժշտական քննադատ, ռազմական ինժեներ և գիտնական, ինժեներ-գեներալ (1904)։ 1857-ին ավարտել է Նիկոլաևյան ինժեներական ակադեմիան (1878-ից՝ նույն ակադեմիայի ադյունտ-պրոֆեսոր, 1880-ից՝ պրոֆեսոր, 1891-ից՝ վաստ. պրոֆեսոր)։ Կյուիի երաժըշտի ձևավորմանը նպաստել է Ա. Ս. Դարգոմիժսկի, Մ. Ա. Բալակիրևի, Վ. Վ. Մտասովի հետ ունեցած ծանոթությունը։ Հզոր խմբակի անդամներից էր։ 1864-ից հանդես է եկել որպես երաժշտ. քննադատ, պաշտպանել երաժշտության մեջ ռեալիզմի և ժողովրդայնության սկզբունքները, պրոպագանդել Մ. Ի. Գլինկայի, Ա. Ա. Դարգոմիժսկու և «Նոր ռուսական երաժշտական դպրոցի» երիտասարդ ներկայացուցիչների երկերը, նաև արտասահմանյան երաժշտության առաջադեմ նորարարական հոսանքները։ Կյուիի «Վիլյամ Ռատկլիֆ» օպերան արտացոլում էր «Հզոր խմբակի» առաջադեմ գեղագիտական դրույթները։ Գրել է 14 օպերա, այդ թվում՝ «Անջելո», «Կապիտանի աղջիկը», 4 մանկական օպերա, ստեղծագործություններ նվագախմբի, դաշնամուրի, ջութակի, թավջութակի համար, խմբերգեր, վոկալ անսամբլներ։ Հետաքրքրական են ռոմանսները (250-ից ավելի), այդ թվում հայկական ռոմանսների շարքը՝ «Հայի արյունը», «Ինչպես հզոր մրրիկ», «Երազ», «Նրան», «Մշուշն եկավ թևը փռեց», «Մարտիկի մահը», որոնք հրատարակվել են «Արցունքներ» գեղարվեստական-երաժշտական ալմանախում։ Հեղինակ է ամրաշինությանը վերաբերող կապիտալ աշխատությունների։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո անցել է սովետական իշխանության կողմը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 Record #119224151 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 27-ին 2014:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png