Վռամ Դովլաթյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վռամ Դովլաթյան
Ծնվել էօգոստոսի 13, 1923(1923-08-13)[1]
Նոր Բայազետ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էդեկտեմբերի 25, 2005(2005-12-25)[1] (82 տարեկան)
Երևան, Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունքիմիկոս և ուսուցիչ
Հաստատություն(ներ)Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան
ԱնդամակցությունՀայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան (1949)
Գիտական աստիճանքիմիական գիտությունների դոկտոր (1965) և պրոֆեսոր (1967)
ՊարգևներՀայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Անանիա Շիրակացու մեդալ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և «Պատվո նշան» շքանշան

Վռամ Վաղինակի Դովլաթյան (օգոստոսի 13, 1923(1923-08-13)[1], Նոր Բայազետ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 25, 2005(2005-12-25)[1], Երևան, Հայաստան), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1965), պրոֆեսոր (1967)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1980)։ ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994, թղթակից անդամ՝ 1986)[2]:

Ֆրունզե Դովլաթյանի եղբայրը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վռամ Դովլաթյանը ծնվել է Նոր Բայազետում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողություններին։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետը։ 1954 թվականից աշխատել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ընդհանուր քիմիայի ամբիոնում, 1958-1989 թվականներին զբաղեցրել է ընդհանուր քիմիայի ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։ 1962-2005 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի պեստիցիդների պրոբլեմային լաբորատորիայի վարիչ, 1962 թվականից, միաժամանակ՝ թունաքիմիկատների սինթեզի և փորձարարական լաբորատորիայի վարիչ[3][4]։ 1994 թվականից ՌԴ բնական ԳԱ անդամ։

Հեղինակ է ավելի քան 450 գիտական աշխատությունների։ Ստացել է հերբիցիդներ, հակասնկիկային նյութեր և աճման խթանիչներ (կրոտիլին, մեթազին, ցուլֆազին, ֆենագոն, լավին և այլն)։ Դովլաթյանի ղեկավարած պեստիցիդների գիտական պրոբլեմային լաբորատորիայում ստացված միացությունների շարքում հայտնաբերված նոր բարձրակտիվ հերբիցիդները, ֆունգիցիդներն ու աճի խթանիչները մեծ կիրառություն են գտել գյուղատնտեսության բնագավառում։ Ուսումնասիրել է ացետաքացախաթթվային բարդ եթերի քլորմեթօքսիմեթիլման ռեակցիաները, չորրորդային ամոնիումային աղերի կատալիտիկ ազդեցությունը կարբոնաթթուների բարդ եթերների առաջացման վրա։ Հայտնաբերել է քլորալկօքսի (թիո, ամինա)-սիմ-տրիազինների ինքնատիպ վերախմբավորման ռեակցիաներ (համակցված տարա-սիմ-տրիազինների ստացումով)։ Դովլաթյանի առաջարկած ցիանամինա-սիմ-տրազինների սինթեզի եղանակը արտոնագրված է Գերմանիայում, Ճապոնիայում, Շվեյցարիայում։ Ընդգրկված է համաշխարհային գիտության բնագավառի 500 ազդեցիկ առաջատարների ցուցակում[5][6]։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անանիա Շիրակացու մեդալ, 2002 թ.
  • Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի «Տարվա մարդ-1997» կոչում։
  • Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի «Դարի մարդ» կոչում
  • ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1980 թ.
  • «Աշխատանքային կարմիր դրոշի» շքանշան (2)
  • Պատվո շքանշան
  • Հայրենական մեծ պատերազմի II աստիճանի շքանշան

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Օրգանական քիմիայի գործնական աշխատանքների ցուցումներ, Երևան։ Ա. հ., 1958 թ.:
  • Օրգանական քիմիայի ստուգողական աշխատանքների վարիանտները։ Երևան։ Հայպետուսմանկհրատ, 1960 թ.:
  • Օրգանական քիմիայի գործնական աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ։ Երևան։ Ա. հ., 1980 թ. (համահեղինակ)։
  • Օրգանական քիմիայի դասընթաց։ ՀՊԱՀ, 2011 թ., (համահեղինակ)[7]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վռամ Վաղինակի Դովլաթյան, Անվանի գիտնականներ -քիմիա։ ՀԳԱ-ի գիտնականների կենսամատենագիտություն: 2000[8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 http://am.hayazg.info/index.php?curid=4256
  2. Armenia National Academy of Sciences of։ «National Academy of Sciences of Armenia»։ www.sci.am։ Վերցված է 2016-11-08 
  3. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  4. «Դովլաթյան Վռամ Վաղինակի :»։ persons.anau.am։ Վերցված է 2016-11-08 
  5. «Կոհա առցանց քարտարան, Դովլաթյան, Վռամ Վաղինակի»։ haygirk.nla.am։ Վերցված է 2016-11-08 
  6. ВРАМ ВАГИНАКОВИЧ ДОВЛАТЯН(չաշխատող հղում)
  7. Օրգանական քիմիայի դասընթաց
  8. «Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գրադարան քարտարան › Մանրամասներ: Դովլաթյան, Վռամ Վաղինակի :»։ koha.anau.am։ Վերցված է 2016-11-08 
Վիքիդարանի պատկերանիշը
Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝
Վռամ Դովլաթյան