Սերգեյ Այվազյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սերգեյ Այվազյան
Ծնվել էհունիսի 24, 1934(1934-06-24)
Մոսկվա, ԽՍՀՄ
Մահացել էմարտի 12, 2019(2019-03-12) (84 տարեկանում)
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս և տնտեսագետ
Հաստատություն(ներ)ՌԳԱ Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական ինստիտուտ և Central Economic Mathematical Institute
Ալմա մատերՄՊՀ մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետ
Կոչումպրոֆեսոր
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր
Գիտական ղեկավարYury Prokhorov
ՊարգևներԽՍՀՍ Նախարարների խորհրդի մրցանակ ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ Լ. Վ. Կանտորովիչի անվան մրցանակ և «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի երկրորդ աստիճանի մեդալ
ՀայրԱրտեմի Այվազյան

Սերգեյ Արտեմի Այվազյան (ռուս.՝ Сергей Арутюнович Айвазян ) (հունիսի 24, 1934(1934-06-24), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - մարտի 12, 2019(2019-03-12)), հայազգի մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, Լեոնիդ Կանտորովիչի անվան մրցանակի դափնեկիր (2017), ՌԳԱ Կենտրոնական տնտեսագիտական-մաթեմատիկական ինստիտուտի փոխտնօրեն[1], կոմպոզիտոր Արտեմի Այվազյանի որդին։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սերգեյ Այվազյանը ծնվել է Մոսկվա քաղաքում։ 1952 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Մոսկվայի թիվ 186-րդ միջնակարգ դպրոցը[2]: 1957 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի մեխանիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետը[3][4]։ Համալսարանն ավարտելուց հետո մինչև 1969 թվականը որպես կրտսեր գիտաշխատող աշխատել է Վլադիմիր Ստեկլովի անվան մաթեմատիկայի ինստիտուտում, այնուհետև տեղափոխվել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի մաթեմատիկայի ինստիտուտ [5], որտեղ էլ իր նախաձեռնությամբ ստեղծվեց կիրառական եղանակներով հավանականության տեսության և մաթեմատիկական վիճակագրության լաբորատորիա։ Նրա առաջին գիտական ղեկավարներն են եղել գիտնականներ, ակադեմիկոսներ Ա.Կոլմագորովը և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Յու. Վ. Պրոխորովը: Նրա դիպլոմային աշխատանքի արդյունքները տպագրվել են մի շարք երկրների հրատարակություններում: 1967 թվականին Այվազյանը պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն և ստացել ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան՝ հավանականությունների տեսության մասնագիտությամբ՝ «Сравнение оптимальных свойств критериев Неймана Пирсона и Вальда» թեմայով[6]։ 1975 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն մաթեմատիկական կիբեռնետիկա մասնագիտությամբ՝ «Вероятностностатистическое моделирование социально-экономических процессов и некоторые проблемы многомерного статистического анализа» թեմայով[2]։ Նա մոտ 100 գիտական աշխատանքների և մենագրությունների հեղինակ է, որոնք տպագրվել են տարբեր երկրներում: Նա նաև ղեկավար է եղել մոտ 20 գիտնականի, որոնք պաշտպանել են գիտական թեզեր: 1988-2001 թվականներին հրատարակել է երկու դասագիրք՝ «Կիրառական վիճակագրություն և էկոնոմետրիայի հիմունքներ», «Կիրառական վիճակագրությունը խնդիրներում և վարժություններում»: Այվազյանը դասախոսել է նաև Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանում:

Կապը այլ բուհերի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այվազյանը համագործակցել է մի շարք երկրների բուհերի գիտաշխատողների հետ։ Նրա նախաձեռնությամբ և մասնակցությամբ Ռուս-հայկական համալսարանի հետ մշակվել է «Հայաստանի Հանրապետության մակրո էկոնոմոմետրիկական մոդելավորումը» նախագծի տեխնիկական առաջադրանքի հիմնական դրույթները, զեկուցումներով և դասախոսություններով հանդես է եկել ինչպես Հայաստանի բուհերում, այնպես էլ Արցախի պետական համալսարանում։ Նա դասախոսություններ է ունեցել նաև Դիժոնի համալսարանի տնտեսա-մաթեմատիկական ինստիտուտում (Ֆրանսիա), Լոնդոնի Թագավորական համալսարանում (Մեծ Բրիտանիա) և այլն: 2008 թվականին Սերգեյ Այվազյան ընտրվել է Հայաստանի ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ:

Անդամակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բարձրագույն դպրոցի միջազգային ԳԱ անդամ:
  • Ամերիկյան վիճակագրական ընկերության անդամ:
  • 2008 թվականին ընտրվել է Հայաստանի ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ:

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի մրցանակի դափնեկիր (1986)
  • Ֆրանսիայի վիճակագիրների ազգային կոնգրեսի պատվավոր շքանշան (1986)
  • Եվրոպական էկոնոմետրիական կոնգրեսի պատվավոր շքանշան (1988)
  • Կոնտորովի անվան մրցանակի դափնեկիր (2017)

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Топология потребления, М., 1978 (համահեղինակ).
  • Прикладная статистика: Классификация и снижение размерности. М., 1988 (համահեղինակ).
  • Probabilistic-Statistical Modelling of the Relations in Society, Amsterdam-N. Y.-Oxford, 1976.
  • Прикладная статистика и основы эконометрики - М.: Юнити, 1998.
  • Прикладная статистика и основы эконометрики: Учебник для вузов.
  • Россия в межстрановом анализе синтетических категорий качества жизни населения: анализ российской траектории на стыке XX—XXI вв. (1995—2004 гг.). Мир России. 2005. Т. XIV. № 1. С. 62-88.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]