Ռոզա Մանուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոզա Մանուս
ManusMerkelbach1928.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 20, 1881(1881-08-20)[1][2]
ԾննդավայրԱմստերդամ, Նիդերլանդներ
Մահացել էապրիլի 28, 1943(1943-04-28)[1] (61 տարեկանում)
Մահվան վայրՌավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար, Գերմանիա
ՔաղաքացիությունFlag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
Մասնագիտությունֆեմինիստ, սուֆրաժիստ և սուֆրաժիստուհի
ԱնդամությունԽաղաղության և ազատության կանանց միջազգային լիգա
Rosa Manus Վիքիպահեստում

Ռոզա Մանուս (հոլ.՝ Rosette Susanna (Rosa) Manus, Նիդերլանդերեն արտասանություն` [roːˈsɛtə syˈsɑnaː ˈroːsaː ˈmaːnʏs], օգոստոսի 20, 1881(1881-08-20)[1][2], Ամստերդամ, Նիդերլանդներ - ապրիլի 28, 1943(1943-04-28)[1], Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար, Գերմանիա), հոլանդացի խաղաղասեր, կանանց ընտրական իրավունքների կողմնակից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզա Մանուսը ծնվել է Ամստերդամում, ազգությամբ հրեա ծխախոտի վաճառական Հենրի Ֆիլիպ Մանուսի և տնային տնտեսուհի Սոետե Վիտա Իսրայելի ընտանիքում: Ընտանիքի յոթ երեխաներից եղել է երկրորդը[3][4]:

Ռոզա Մանուսի դիմանկարը 1930-ական թվականներին

Մանուսը ներգրավվել է կանանց միջազգային ընտրական իրավունքի շարժման մեջ 1908 թվականին Կանանց միջազգային ընտրական իրավունքի ալյանս (IWSA) համաժողովի ժամանակ, որտեղ հանդիպել է հոլանդացի սուֆրաժիստ Ալետա Յակոբսին և ամերիկացի սուֆրաժիստ Քարի Չեփմեն Քատին, ում հետ ցմահ գործընկերներ են դարձել[5]:

1908 թվականի կոնգրեսից հետո Մանուսը դարձել է Հոլանդիայի կանանց ընտրական իրավունքի ասոցիացիայի քարտուղար[4]: 1913 թվականին Միա Բոյզվեյնի հետ միասին կազմակերպել են հոլանդացի կանանց կյանքի մասին պատմող «De Vrouw 1813–1913» ցուցահանդեսը[6]: 1915 թվականին Մանուսը մեծ դեր է խաղացել Հաագայում Կանանց միջազգային կոնգրեսի կազմակերպման գործում, որից հետո նշանակվել է Հարատև խաղաղության կանանց միջազգային կոմիտեի (WILPF) քարտուղար:

1922-1923 թվականներին Կանանց միջազգային ընտրական իրավունքի նախագահ Քարի Չեփմեն Քատի հետ համաշխարհային ճամփորդություն են կատարել:

1935 թվականին Յոհաննա Նաբերի և Ուիլեմիյն Պոստումուս վան դեր Գութի հետ հիմնադրել են Կանանց շարժման միջազգային արխիվ (IAV), որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես Միջազգային տեղեկատվական կենտրոն և կանանց շարժման արխիվ, այժմ՝ որպես Ատրիա, Գենդերային հավասարության և կանանց պատմության ինստիտուտ (հոլ.՝ Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis)[6]:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1940 թվականին վտարվել է նացիստների կողմից և 1941 թվականի հոկտեմբերին տեղափոխվել Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար[7]: Ամենայն հավանականությամբ 1942 թվականին Բերնբուրգ էֆթանազիայի կենտրոնում գազով թունավորվել է, սակայն մահվան ամսաթվի հետ կապված հակասող տվյալներ կան[6]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Biografisch Portaal — 2009.
  2. 2,0 2,1 FemBio
  3. «Rosa Manus | Jewish Women's Archive»։ jwa.org։ Վերցված է 5 June 2016 
  4. 4,0 4,1 Commire Anne, Klezmer Deborah, Stavenuiter Monique (1 January 1999)։ Women in world history: a biographical encyclopedia (English)։ Vol. 10։ Waterford, CT: Yorkin Publications։ էջ 199։ ISBN 078763736X 
  5. Rupp Leila J (1 January 1997)։ Worlds of women: the making of an international women's movement (English)։ Princeton, N.J.: Princeton University Press։ էջեր 190–191, 196–197։ ISBN 0691016763 
  6. 6,0 6,1 6,2 «Who was Rosa Manus?»։ Atria Institute on gender equality and women's history։ 18 April 2016։ Վերցված է 5 June 2016 
  7. «International Women's News»։ February 1946։ էջ 50 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]