Ռոզա Ալբախ-Ռետի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոզա Ալբախ-Ռետի
գերմ.՝ Rosa Albach-Retty
Rosa Albach-Retty.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 26, 1874(1874-12-26)[1][2][3][4]
ԾննդավայրՀանաու, Մայն Կինցիգ, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիա[1]
Մահացել էօգոստոսի 26, 1980(1980-08-26)[1][2][3][4][5] (105 տարեկանում)
Մահվան վայրԲադեն, Ստորին Ավստրիա, Ավստրիա
ՔաղաքացիությունFlag of Austria.svg Ավստրիա
Մասնագիտությունթատրոնի դերասանուհի, կինոդերասանուհի և դերասանուհի
Երեխա(ներ)Վոլֆ Ալբախ Ռետի
Պարգևներ և մրցանակներՄեծ արծաթե պատվավոր նշան Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար և Կայնցի մեդալ

Ռոզա Ալբախ-Ռետի (գերմ.՝ Rosa Albach-Retty, ծնված՝ Ռոզա Ռետի, դեկտեմբերի 26, 1874(1874-12-26)[1][2][3][4], Հանաու, Մայն Կինցիգ, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիա[1] - օգոստոսի 26, 1980(1980-08-26)[1][2][3][4][5], Բադեն, Ստորին Ավստրիա, Ավստրիա), ավստրիացի թատրոնի և կինոյի դերասանուհի: Գերմանաֆրանսիական դերասանուհի Ռոմի Շնայդերի տատիկը:

Կենսագրություն և կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզա Ռետին ծնվել է 1874 թվականին դերասաններ Ռուդոլֆ և Քեթի Ռետիների ընտանիքում: Վերջիններս սերում էին հին իտալական դերասանական դինաստիայից: Ռոզայի առաջին ուսուցիչը դառնում է հայրը՝ Ռուդոլֆ Ռետին: 1890 թվականից սկսած դերասանուհին խաղացել է բեռլինյան թատրոնների բեմերում: Նրա առաջին հաջողությունը թատերական ասպարեզում դարձավ դերը «Միննա ֆոն Բարնհելմ» ներկայացման մեջ Բեռլինի Լեսինգի անվան թատրոնում: 1895-ից 1903 թվականներին Ռետին բեմական գործունեություն է ծավալել վիեննական թատրոններում, ըստ մասնավորի՝ Ֆոլկսթեատրոյում և Բուրգթեատրոյում:

1905 թվականին Ռոզա Ռետիին շնորհվում է արքունի դերասանուհու տիտղոս: 1928 թվականին դերասանուհին արժանանում է Բուրգթեատրոյի պատվավոր անդամի կոչմանը:

Ռոզայի հրաժեշտի բեմելը տեղի ունեցավ 1958 թվականին, երբ նա 84 տարեկան էր:

1930 թվականից սկսվում է Ռոզա Ալբախ-Ռետիի կինոկարիերան: Նույն թվականին նրա դեբյուտային դերը եղավ «Գումարներ փողոցում» ֆիլմը:

Ռետիի սերունդները նույնպես հայտնի անձինք դարձան: Որդին՝ Վոլֆ Ալբախ-Ռետին, ում հայրը Ավստրիական բանակի սպա Կառլ Ալբախն էր, նույնպես դերասան դարձավ: Ռոզայի թոռնուհին Ռոմի Շնայդերն է՝ գերմանաֆրանսիական հայտնի դերասանուհի:

100 տարեկան հասակում Ռոզա Ռետին հրապարակեց իր հիշողությունների գիրքը՝ «Ինչքան կարճ են այս հարյուր տարիները» վերնագրով:

Ռոզա Ալբախ-Ռետին իր մահկանացուն կնքեց 1980 թվականի օգոստոսի 26-ին՝ 105 տարեկան հասակում: Հուղարկավորված է Վիեննայի կենտրոնական գերեզմանատանը:

Ռոզա Ալբախ-Ռետիի շիրմաքարը

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1930՝ Geld auf der Straße
  • 1935՝ Episode
  • 1939՝ Hotel Sacher
  • 1942՝ Wien 1910
  • 1942՝ Die heimliche Gräfin
  • 1942՝ Wen die Götter lieben
  • 1951՝ Maria Theresia
  • 1955՝ Der Kongreß tanzt

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Albach-Retty, Rosa. So kurz sind hundert Jahre. Erinnerungen. Verlag: Herbig, München Berlin, 1979. ISBN 9783776608649

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Rosa Albach-Retty: So kurz sind hundert Jahre. Erinnerungen. Aufgezeichnet von Gertrud Svoboda-Srncik. Herbig, München Berlin 1978, ISBN 3-7766-0864-1
  • Robert Kittler: Rosa Albach-Retty. Ein Leben für das Theater. Diss. Univ. Wien, Wien 1958
  • Oliver Rathkolb: Führertreu und gottbegnadet. Künstlereliten im Dritten Reich. Österreichischer Bundesverlag, Wien 1991, ISBN 3-215-07490-7
  • Robert Teichl: Österreicher der Gegenwart. Lexikon schöpferischer und schaffender Zeitgenossen. Verlag der Österreichischen Staatsdruckerei, Wien 1951
  • Jürgen Trimborn: Romy und ihre Familie. Droemer, München 2008, ISBN 3-426-27451-5

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]