Կենտրոնական գերեզմանատուն (Վիեննա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրբ Կարլ Բարոմեոյի եկեղեցին և նախագահական դամբարանը

Վիեննայի կենտրոնական գերեզմանատուն (գերմ.՝ Wiener Zentralfriedhof), գերեզմանատուն Վիեննայի Զիմերինգ շրջանում: Բացվել է 1874 թվականին, զբաղեցում է մոտ 2.5 կմ² մակերես: Գերեզմանատանը կա մոտ 3 միլիոն գերեզման, ինչը նրան դարձնում է Եվրոպայի ամենամեծ գերեզմանատներից մեկը[1]:

Տեղադրություն և տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխավոր մուտք («Երկրորդ դարպասներ»)

Գերեզմանատան դիրքը չի համապատասխանում իր անվանմանը: Այն գտնվում է քաղաքի հարավային մասում` Զիմերինգ շրջանում, որը դեռևս կառուցվում է, իսկ սկզբում եղել է ընդհանրապես քաղաքային սահմաններից դուրս:

Այն Վիեննայի խոշորագույն գերեզմանատունն է և շարունակում է գլխավոր դերակատարում ունենալ, քանի որ այստեղ թաղման արարողությունն ավելի մատչելի է, քան ուրիշ գերեզմանատներում:

Զիմերլինգի գլխավոր փողոցը, որը շրջանի կարևոր մայրուղիներից է, տանում է ուղիղ Կենտրոնական գերեզմանատուն` դրանով իր դերն ունենալով նրա մատչելի լինելու հարցում:

Չնայած գերեզմանատունը գտնվում է ինտենսիվ փողոցների և ճեպընթաց երկաթուղու միջև, այն շարունակում է մնալ միակ կառույցը և ընդարձակ տարածությունը, որը զերծ է մնացել տրանսպորտային աղմուկից: Միակ բանը, որ խաթարում է դամբարանային լռությունը, օդային միջանցքն է, որ տեղակայված է Կենտրոնական գերեզմանատան վրա, և որը միանում է Վիեննայի հարավ-արևելքում գտնվող Վիեննայի միջազգային օդանավակայանին:

Տրանսպորտը գերեզմանատանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենտրոնական գերեզմանատունն իր չափերի պատճառով ունի ճանապարհների մեծ ձգվածություն: Նրանցից հիմնականներով իրականացվում է ավտոմոբիլային ամենօրյա հաղորդակցություն[2]: Թույլատրելի առավելագույն արագությունն այստեղ 20 կմ/ժ է, ինչը նախատեսված է փողոցային երթևեկության կանոններով[3]: Միայն նոյեմբերի 1-ին` Բոլոր սրբերի օրը, մուտքն արգելվում է, քանի որ այդ օրը մեծ ռիսկ կա ավտոմոբիլային խոշոր խցանման: Հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ, ովքեր այդ մասին վկայական ունեն, իրավունք ունեն (սկսած 2001 թվականից) կազմակերպված երթևեկել տոնին[4]:

Սեփական ավտոմեքենա չունեցող մարդկանց տեղափոխելու համար գերեզմանատանը 1971 թվականից գործում է սեփական ավտոբուսային գիծ: Այն ամեն օր` յուրաքանչյուր կես ժամը մեկ, կրկնում է իր ուղերթը շրջանաձև ճանապարհով` անցնելով գերեզմանատան մեծ մասով: Միայն Բոլոր սրբերի տոնին այն չի երթևեկում:

Ամեն տարի 60.000 ուղևոր օգտվում է տրանսպորտից, որը մատակարարում է Dr. Richard ավտոբուսային ընկերությունը: Սկսած 2004 թվականի նոյեմբերի 2-ից` ընկերությունը Վիեննա քաղաքից տարեկան 34.000 եվրո դոտացիա է ստանում այն ժամանակից ի վեր, ինչ նա մտել է Արևելյան շրջան (գերմ.՝ Verkehrsverbund Ost-Region (VOR)) տրանսպորտային կազմակերպության մեջ: Տրանսպորտից օգտվելու համար ուղևորին հարկավոր է ձեռք բերել VOR երթևեկության տոմս: Բացի դրանից` կարելի է և վճարել տեղում[5]:

Գերեզմանատան տրանսպորտային գիծն ի սկզբանե կոչվում է 11-րդ գիծ (գերմ.՝ Linie 11), սակայն գնացքի գործելու հետ, VOR-Linie 11 անվանման շփոթմունքից խուսափելու համար, գերեզմանատան շրջանաձև ճանապարհը վերանվանվել է 106-րդ գիծ (գերմ.՝ Linie 106)[6]:

Տրամվայ № 71[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին 71-րդ տրամվայ

Կենտրոնական մուտքի մոտ Շվարցենբերգպլաց հրապարակից երթևեկում է № 71 ավանդական տրամվայը (գերմ.՝ Straßenbahnlinie 71): Այն Վիեննայի բազմաթիվ բնակիչների վերջին ճանապարհի մասին անեկդոտների ու երգերի անբաժան մաս է կազմում, քանի որ հուղարկավորությունների ժամանակ կարելի է լսել. «Նա նստել է № 71-ը» (գերմ.՝ Er hat den 71er genommen):

1901 թվականին Կենտրոնական գերեզմանատուն տանող ձիերի անցման Զիմերլինգյան ճանապարհը փոխարինվել է էլեկտրական տրամվայով, որը 1907 թվականից կրում է «71» գիծ անվանումը: 1918 թվականին առաջին անգամ 71-րդ գիծն առանձնացել է փողոցի ճանապարհից: Այդ ժամանակ հաճախ էր անցնում գիշերային տրանսպորտը` իսպանական գրիպի հետևանքով մահացածների դիակներով բեռնված, որպեսզի հուղարկավորեն դրանք Կենտրոնական գերեզմանատանը, բայց դրանց մեծ քանակության պատճառով ձիերի թիվը հաճախ չէր բավարարում: Պատերազմի ավարտից հետո մահացածների տեղափոխման այդ տեսակից վերջնականապես հրաժարվել են:

Ներկայումս 71-րդը հաճախ օգտագործվում է տեղափոխման համար, քանի որ այն Կենտրոնական գերեզմանատուն տանող ուղիղ ճանապարհն է: Հետնամուտքի մոտակայքում գտնվում է Վիեննական S-Bahn-ը (գերմ.՝ Wiener S-Bahn, Schnellbahn), որը S7 գիծն է: Գերեզմանատան այցելուները դրանից համեմատաբար քիչ են օգտվում: Վիեննայի մետրոպոլիտենի U3 գիծն ավարտվում է գերեզմանատնից մոտ 2 կմ հեռավորության վրա (նախկինում դրա երկարացումը չէր ծրագրվել), իսկ այդ վերջին մետրերն իրականացնում է 71-րդ գիծը № 6 տրամվայի հետ, որը 2000 թվականից հասնում է մինչև երրորդ դարպասներ: Բոլոր սրբերի տոնին, երբ մոտ 300.000 այցելու սկսում են «գրոհել» Կենտրոնական գերեզմանատուն, 71-րդ գծի տեղաշարժման միջակայքերը խիստ կրճատվում են:

Նախագահական դամբարան և պետական հուղարկավորություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուրբ Կառլո Բարոմեոյի եկեղեցում գտնվում է նախագահական դամբարանը, որտեղ, սկսած 1951 թվականից, հանդիսավորությամբ հուղարկավորում են Երկրորդ հանրապետության Ավստրիայի նախագահներին: 2007 թվականի դրությամբ այստեղ հուղարկավորված են հետևյալ նախագահները.

Անուն Կյանքի տարեթվեր Պաշտոնակատարման տարեթվեր
Կառլ Ռեններ 1870-1950 1945-1950
Տեոդոր Կյորներ 1873-1957 1951-1957
Ադոլֆ Շերֆ 1890-1965 1957-1965
Ֆրանս Իոնաս 1899-1974 1965-1974
Ռուդոլֆ Կիրխշլեգեր 1915-2000 1974-1986
Թոմաս Կլեստիլ 1932-2004 1992-2004
Կուրտ Վալդհայմ 1918-2007 1986-1992
Նախագահական դամբարան

Դամբարանի շատ ցածր շինությունը, որ կառուցվել է 1951 թվականին, նրան արտաքին շքեղ տեսք չի հաղորդում, ինչը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նրա չափերը չպետք է աղավաղեն Սուրբ Կառլի եկեղեցին: Դամբարանը պահպանել է իր սկզբնական տեսքը մինչև 1950 թվականը, երբ մահացել է Կառլ Ռենները, և նրա անունով քարե սարկոֆագը տեղադրվել է կենտրոնում: Մնացած նախագահների անուններն ավելացվել են հուշատախտակին: Նախագահների կանայք նույնպես կարող են հուղարկավորվել դամբարանում, սակայն դրա համար անհրաժեշտ է նախագահական գրասենյակի համաձայնությունը: Այստեղ են թաղվել Հիլդա Շերֆը (1956), Ալոիզիա Ռենները (1963), Մարգարիտա Իոնասը (1976), Հերմա Կիրխշլեգերը (2009), իսկ նախագահ Կյորներն ամուսնացած չի եղել:

Պետական հուղարկավորությունները կազմակերպում և վճարում է Ավստրիայի Հանրապետությունը: Դրանք նախատեսված են նախագահների, կանցլերների և ազգային խորհրդի նախագահների համար: Եղել են դեպքեր, երբ տեղեր են հատկացվել այն անձանց, ովքեր մինչ մահը զբաղեցրել են որոշ պաշտոններ:

Մինչ այժմ պետական գերեզման են ստացել Կառլ Ռենները, Թեոդոր Կյորները, Ադոլֆ Շերֆը, Ֆրանց Իոնասը և Թոմաս Կլեստիլը: Ռուդոլֆ Կիրխշլեգերը և Կուրտ Վալդհայմը պետական գերեզման են ստացել և բացի դրանից, կտակի համաձայն, նրանց հեգեհանգիստը կազմակերպվել է Հոֆբուրգում:

Պետական գերեզման են ստացել նաև կանցլերներ Լեոպոլդ Ֆիգլը, Յուլիուս Ռաաբը, Ալֆոնս Գորբախը, Բրունո Կրայսկին և Ֆրեդ Զինովացը: Յոզեֆ Կլաուսը, ճիշտ հակառակը, կտակել է, որ իրեն թաղեն ընտանեկան նեղ շրջանակում:

Նացիոնալ-սոցիալիստների ժամանակների վերջին նախագահը` Վիլհելմ Միկլասը, ով մահացել է 1955 թվականին, հուղարկավորվել է Դյոբլինգի գերեզմանատանը:

Պատվավոր ու պատվավոր նվիրյալ գերեզմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վոլֆգանգ Մոցարտի արձանը նրա գերեզմանին

1885 թվականին այս տեղանքում առաջին թաղումների հետ մեծացավ գերեզմանատան գրավչությունը նշանավոր մարդկանց թաղելու առումով: Ներկայումս զբոսաշրջիկների կողմից ամենից շատ այցելություններ ունեցող հուշարձաններից մեկը Վոլֆգանգ Մոցարտի գերեզմանն է` չնայած այն բանին, որ դա ընդամենը հուշարձան է, իսկ Մոցարտը թաղված է Սուրբ Մարկոսի գերեզմանատանը:

Վիեննայի կենտրոնական գերեզմանատունն ունի ավելի քան 350 պատվավոր դամբարաններ և մոտ 600 պատվավոր սրբացված նվիրյալ գերեզման:

Որոշ պատվավոր գերեզմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անուն Կյանքի տարեթվեր Գործունեության բնագավառ
Լյուդվիգ Անցենգրուբեր 1839-1889 գրող
Լյուդվիգ վան Բեթհովեն 1770-1827 կոմպոզիտոր
Յուլիուս Բիտեր 1874-1936 կոմպոզիտոր
Լյուդվիգ Բոլցման 1844-1906 մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս
Յոհաննես Բրամս 1833-1897 կոմպոզիտոր
Լեոպոլդ Ֆիգլ 1902-1965 Քաղաքագետ
Քրիստոֆ Վիլիբալդ Գլյուկ 1714-1787 կոմպոզիտոր
Հենրիխ Գոլպայն 1814-1888 նկարիչ
Թեոֆիլ ֆոն Հանսեն 1813-1891 ճարտարապետ, (նախագծել է Ռինգշտրասեն)
Կարլ ֆոն Հազենաուեր 1833-1894 ճարտարապետ
Յոզեֆ Հոֆման 1870-1956 ճարտարապետ, դիզայներ
Կուրտ Յուրգենս 1915-1982 Գրող
Բրունո Կրայսկի 1911-1990 Քաղաքագետ
Դյորդ Լիգետի 1923-2006 կոմպոզիտոր
Ադոլֆ Լոոս 1870-1933 Ճարտարապետ
Յոհան Նեստրոյ 1801-1862 Գրող և դրամատուրգ
Էդուարդ վան դեր Նյուլ 1812-1868 ճարտարապետ (Վիեննայի պետական օպերա)
Յուլիուս Ռաաբ 1891-1964 Քաղաքագետ
Անտոնիո Սալիերի 1750-1825 կոմպոզիտոր
Ֆրիդրիխ ֆոն Շմիդտ 1825-1891 ճարտարապետ (Վիեննայի քաղաքապետարան)
Առնոլդ Շյոնբերգ 1874-1951 կոմպոզիտոր, դոդեկաֆոնիայի հիմնադիրը
Ֆրանց Շուբերտ 1797-1828 կոմպոզիտոր
Ռոբերտ Շտոլց 1880-1975 կոմպոզիտոր
Յոհան Շտրաուս (հայր) 1804-1849 կոմպոզիտոր
Յոհան Շտրաուս 1825-1899 կոմպոզիտոր
Ֆրանց ֆոն Զուպե 1819-1895 կոմպոզիտոր
Ֆրանց Վերֆել 1890-1945 գրող
Հուգո Վոլֆ 1860-1903 կոմպոզիտոր
Ֆրից Վոտրուբա 1907-1975 քանդակագործ
Քրիստիան Գրիպենկերլ 1839-1912 նկարիչ
Ջո Զավինուլ 1932-2007 Ջազ կատարող, կոմպոզիտոր

Որոշ պատվավոր նվիրյալ գերեզմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անուն Կյանքի տարեթվեր Գործունեության բնագավառ
Վիկտոր Ադլեր 1852-1918 Քաղաքագետ
Ժան Ամերի 1912-1978 Գրող
Falco (Յոհան Հյոլցել) 1957-1998 երաժիշտ
Ալեքսանդր Ժիրարդի 1850-1918 դերասան
Լյուդվիգ Կյոխել 1800-1877 երաժշտագետ
Կարլ Կրաուս 1874-1936 գրող
Յոզեֆ Կրիխուբեր 1800-1876 նկարիչ, լիթոգրաֆ
Կարլ Կունդման 1838-1919 քանդակագործ
Կարլ Լյուգեր 1844-1910 քաղաքագետ
Ֆրիդրիխ Օման 1858-1927 ճարտարապետ
Կարլ Զայց 1869-1950 քաղաքագետ
Մատիաս Սինդելար 1903-1939 ֆուտբոլիստ»
Կարլ Ցելեր 1842-1898 կոմպոզիտոր

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Nach Bestatteten der Größte, als flächenmäßig größter werden Hamburg-Ohlsdorf oder London Necropolis genannt. Nach Weblink Planet Vienna
  2. Кладбища Вены — Wiener Zentralfriedhof, Innerhalb des Areals, доступно с 9 декабря 2010
  3. Friedhöfe Wien: Bestattungsanlagenordnung: § 9 Пользование транспортным средством. (PDF, S. 8.) Доступно с 9 декабря 2010.
  4. Bizeps-Info: Венское Центральное кладбище: Разрешение на въезд для инвалидов. Газетное сообщение адвокатуры от 30 октября 2001. Доступно с 9 декабря 2010.
  5. Город Вена: Архив корреспонденции ратуши (автобусные дотации), 19 сентября 2006
  6. Dr. Richard: График движения 106 линии от 2 ноября 2004 (PDF), 19 сентября 2006

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]