Ռյուրիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռյուրիկ
Рюрикъ
1000 Rurik.JPG
Ռյուրիկի անդրին «Ռուսաստանի հազարամյակ» արձանախմբում, Մեծ Նովգորոդ
(1-ին) Նովգորոդի իշխան
862 - 879
Նախորդող Օլեգ իշխան
Հաջորդող Իգոր Ռյուրիկովիչ
 
Մասնագիտություն՝ պետական գործիչ
Դավանանք հեթանոսություն
Ծննդյան օր մոտ. 830
Ծննդավայր Եվրոպա
Վախճանի օր 879
Վախճանի վայր Մեծ Նովգորոդ, Կիևյան Ռուսիա
Դինաստիա Ռյուրիկովիչներ
Զավակներ Իգոր Ռյուրիկովիչ[1][2][3]

Ռյուրիկ (հին սլավոներեն` Рюрикъ, մոտ. 830, Եվրոպա - 879, Մեծ Նովգորոդ, Կիևյան Ռուսիա), համաձայն 12-րդ դարի «հին ռուսական տարեգրության»՝ վարյագ ծովագնաց, ով 982 թվականին զբաղեցրել է Ստարայա Լադոգան և Նովգորոդի շրջակայքում հիմնել Հոլմգարդ բնակավայրը։ Նրա գործը շարունակել է հին ռուսական պետականության հիմնադիր համարվող վարյագական ծագմամբ կիևյան իշխան Օլեգի գործը։ Ռյուրիկի օրոք Կիևյան Ռուսիայում հաստատվել է Ռյուրիկովիչների արքայատոհմի ժառանգական իշխանությունը (հարստությունը կոչվել է իր անունով)։

Ռյուրիկովիչները շարունակում են կառավարել ռուսական հողերում նաև հետագա հարյուրամյակներում՝ Մոսկվայի մեծ իշխանությունում և Ցարական Ռուսաստանում (մինչև 17-րդ դար)։ Ռյուրիկը մահանում է 879 թվականին Նովգորոդում և նրան հաջորդում է որդին՝ Իգոր Ռյուրիկովիչը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռյուրիկի կյանքի և գործունեության վերաբերյալ մեզ հասած տեղեկությունները բավականին սակավ են, անավարտ և ոչ լիարժեք։ Դրանք գլխավորապես բովանդակված են 12-րդ դարի սկզբին Նեստորի կողմից գրված «հին ռուսական տարեգորության» մեջ։ Մասնավորապես վերջինս հիշատակված է հետևյալ կերպ․

Aquote1.png ․․․չուդները, ուգրո-ֆինները, վեպսերը, կրիվիչները․․․ վարյագների բազմությունը ետ է նավարկում դեպի ծովի այն կողմը և հրաժարվում վճարել տուրքերը։ Հաջորդիվ ցեղերը սկսում են առճակատվել միմյանց դեմ, սակայն հանգուցալուծման չգալով որոշում են հրավիրել վարյագների՝ Ռյուրիկի գլխավորությամբ։ Ռյուրիկը գալիս է 860-862 թվականներին, իր եղբայրների՝ Սինեուսի և Տրուվորի հետ միասին․․․
- «Հին ռուսական տարեգրություն», Նեստոր
Aquote2.png

Ըստ միևնույն սկզբնաղբյուրի՝ Ռյուրիկն ուներ ռուսական ծագում, թեպետ իր աշխատությունում վարյագներ անվան տակ վերջինս շատ հաճախ հիշատակում էր դանիացիներին, շվեդներին, անգլերին և գոթլանդացիներին։ Ռյուրիկի մյուս եղբայրները Սպիտակ լճի շրջակայքում հիմնում են Բելոզերսկ բնակավայրը։ Սակայն Մինեուսին և Տրուվորին վիճակված չէր երկար ապրել ռուսական հողերում և քաղաքի հիմնադրումից կարճ ժամանակ անց նրանք մահանում են, իսկ Ռյուրիը շարունակում է ամրացնել իր վերահսկողության սահմանները։

Համաձայն Հիպատյան տարեգրության՝ 862-864 թվականների ընթացքում Ռյուրիկը Ստարայա Լադոգա բնակավայրը դարձնում է իր նստավայրը։ Հետագայում ոստանը տեղափոխվում է Նովգորոդ՝ նոր հիմնադրված բերդ։

Ռյուրիկը Կիևյան Ռուսիայում շարունակում է իշխանավարել մինչև իր մահը՝ 879 թվականը։ Ռյուրիկից հետո ժառանգական գիծը ընդհատվել է, քանի որ գահ է բարձրացել իշխանորդու՝ մանկահասակ Իգորի խնամակալ Օլեգ իշխանը։ Իգոր Ռյուրիկովիչից սկսած իշխանների իրավահաջորդությունը տեղի է ունենում ժառանգական կարգով։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. А. Э. Игорь Рюрикович (ռուս.) // Русский биографический словарьСПб.: 1897. — Т. 8. — С. 61—62.
  2. Игорь Рюрикович (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1894. — Т. XIIа. — С. 788—789.
  3. Игори (ռուս.) // Военная энциклопедияСПб.: Иван Дмитриевич Сытин, 1913. — Т. 10. — С. 567—568.