Ջեննե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջեննե
Djenné.jpg
Տեսակcommune of Mali?
ԵրկիրFlag of Mali.svg Մալի
ՎարչատարածքMopti Region?
ԲԾՄ278 մետր
Մակերես302 կմ²
Մասն էOld Towns of Djenné?
Djenne-locmap2.png

Ջեննե (ֆր.՝ Djenné), քաղաք և քաղաքային համայնք Մալիի կենտրոնական մասում: Վարչականորեն պատկանում է Մոպտիի շրջանին:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջեննեն Աֆրիկայի՝ Սահարայից հարավ գտնվող ամենահին քաղաքներից մեկն է: Գտնվում է Նիգեր գետի դելտայի հարավային մասում՝ Նիգեր և Բանի գետերի միջև, Բամակոյից 398 կմ հյուսիս-արևելք և Մոպտի քաղաքից 76 կմ հարավ-արևմուտք: Քաղաքն ընդգրկում է մոտ 70 հա տարածք, որը անձրևային սեզոնի ընթացքում դառնում է կղզի:

Ջեննեի համայնքն ունի 302 կմ² տարածք և Ջեննե քաղաքից բացի ներառում է ևս 10 շրջակա գյուղեր՝ Բելլե, Դիաբոլո, Գոմնիկուբոե, Կամարագա, Կերա, Նիալա, Սոալա, Սին, Վելինգարա և Ենլեդա[1][2]: Լինելով համայնքի կենտրոն՝ Ջեննե քաղաքը նաև համանուն ​​շրջանի վարչական կենտրոնն է, որը Մոպտիի մարզի 8 շրջաններից մեկն է[2]:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջեննեին բնորոշ է չոր և տաք կլիման: Ամենաշոգ ամիսներն են ապրիլը և մայիսը, երբ միջին ցերեկային ջերմաստիճանը 40 °C է: Ավելի զով, բայց էլի տաք են սեպտեմբեր և հունիս ամիսներին, միայն դեկտեմբերին և հունվարին միջին օրական բարձրացումները ընկնում են 32 °C-ից ցածր: Դեկտեմբերից մարտ ամիսներին հյուսիս-արևելքից՝ Սահարայից, փչում է չոր և փոշոտ հարմատան քամին: Երբ այդ քամին հատկապես ուժեղ է, փոշին մշուշ է ստեղծում օդում, ինչը մեծապես նվազեցնում է տեսանելիությունը: Տարեկան տեղումները մոտ 550 մմ են, ամենաանձրևային ամիսը օգոստոսն է:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջեննեն հիմնադրվել է[3] 13-րդ դարում Սահարայով անցնող առևտրի ճանապարհի վրա՝ որպես սուդանցի մահմեդական վաճառականների և Գվինեայի արևադարձային անտառների բնակիչների միջև ապրանքների (առաջին հերթին աղի) փոխանակման վայր: Այն կապված էր Տիմբուկտուի հետ գետով, իսկ Ոսկե ափի հետ` անտառային արահետներով: Սոնգայի կայսրության հիմնադիր Սոննի Ալին այն գրավել է յոթնամյա պաշարումից հետո՝ 1473 թվականին: Նրա պետության մեջ Ջեննեն դարձել է երկրորդ ամենակարևոր մշակութային և առևտրային կենտրոնը Տոմբուկտուից հետո:

1670 թվականից մինչև 1818 թվականը Ջեննեն, որը կորցրել էր իր առևտրային նշանակությունը ծովային առևտրի զարգացման պատճառով, ընդգրկված էր Բամբարա պետության կազմում: 1818 թվականին Ֆուլբե ցեղի Լոբբո անունով ղեկավարը տիրացել է դրան՝ բոլոր այլահավատներին վտարելով շրջակայքից: 1893 թվականին Ջեննեն անցել է ֆրանսիացիներին, որոնք առևտրի մեծ մասը տեղափոխել են հարևան Մոպտի քաղաք:

Քաղաքի պատմական մասը 1988 թվականին գրանցվել է որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ: Քաղաքի ամենանշանակալի շենքը Մեծ մզկիթն է, որը կառուցվել է 13-րդ դարում այդ վայրերի համար ավանդական ոճով մամլված աղյուսներից, բազմիցս ավերվել է և իր ներկայիս տեսքն ստացել 1907 թվականին:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջեննե համայնքի բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում էր 32 944 մարդ[4]: Բնակչության հիմնական լեզուն սոնգայ լեզվի բարբառներից մեկն է: Շրջակա գյուղերի բնակչությունը խոսում է նաև ֆուլա, բամբարա և այլ լեզուներով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. (french) Plan de Securite Alimentaire Commune Urbaine de Djenné 2006–2010, Commissariat à la Sécurité Alimentaire, République du Mali, USAID-Mali, 2006, արխիվացված օրիգինալից 2012-06-02-ին, https://web.archive.org/web/20120602060508/http://www.csa-mali.org/plans/mopti/plansa_djenne/P_S_A_Djenne.pdf, վերցված է 2014-10-09  Արխիվացված է Հունիս 2, 2012 Wayback Machine-ի միջոցով:.
  2. 2,0 2,1 (french) Communes de la Région de Mopti, Ministère de l’administration territoriale et des collectivités locales, République du Mali, արխիվացված օրիգինալից 2012-09-19-ին, https://www.webcitation.org/6AnaOib2H?url=http://www.matcl.gov.ml/pdf/ComRegMopti.pdf, վերցված է 2014-10-09 Archived 2012-09-19 at WebCite.
  3. История основания Дженне
  4. (french) Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Mopti), République de Mali: Institut National de la Statistique, արխիվացված օրիգինալից 2012-09-19-ին, https://www.webcitation.org/6AnaIKCNv?url=http://instat.gov.ml/documentation/mopti.pdf 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]