Ջաբհաթ Ֆաթհ աշ-Շամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջաբհաթ Ֆաթհ աշ-Շամ
արաբ․՝ جبهة فتح الشام‎‎
Տեսակպարտիզանական շարժում և ահաբեկչական կազմակերպություն
Մասն էMujahideen Shura Council?, Ալ-Կաիդա, Army of Conquest? և Hay'at Tahrir al-Sham?
ԳաղափարախոությունIslamism?
ՀիմնադիրAbu Mohammad al-Golani?
ՂեկավարAbu Mohammad al-Golani?
Գործունեության տարածքFlag of Syria.svg Սիրիա
Ստեղծման տարեթիվհունվարի 23, 2012
Լուծարման տարեթիվհուլիսի 28, 2016
Կայքjalnosra.com
Jabhat al-Nusra Վիքիպահեստում

Ջեբհաթ ան Նուսրա[1] (արաբ․՝ جبهة النصرة لأهل الشام‎‎), Ալ Կաիդա միջազգային իսլամիստական ահաբեկչական կազմակերպության բաժանմունքը Սիրիայի և Լիբանանի տարածքում[2][3][4][5]։

Խմբավորումը հիմնադրվել է 2012 թվականի հունվարի 23-ին Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Այդ ժամանակից ի վեր այն դիտվում է որպես ապստամբների շրջանում ամենահաջողվածներից մեկը։ Ահաբեկչական կազմակերպություն է ճանաչվել Ավստրալիան[6], Մեծ Բրիտանիան[7][8], Իրանը[9], ՄԱԿ-ը[10][11], Կանադան[12], Նոր Զելանդիան[13], ԱՄԷ-ն[14], Ռուսաստանը[15][16][17][18][19], Սաուդյան Արաբիան[20], ԱՄՆ-ը[21], Թուրքիան[11][22] և Ֆրանսիան[23]։

2014 թվականի օգոստոսին խմբավորումը դարձել է ԱՄՆ-ի և նրա դաշնակիցների ավիահարվածների թիրախներից մեկը Սիրիայի տարածքում, որոնք հասցվում են Իսլամական պետության դեմ պայքարի շրջանակներում[24]: Բազմիցս հայտարարել են իրենց կազմալուծման և ջոկատների՝ այլ խմբավորումներին միանալու մասին, մասնավորապես, 2015 թվականի մարտից մտնում են Ջեյշ ալ Ֆաթհ-ի մեջ[25]:

Խմբավորման կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խմբավորման շարքերում կռվում են սիրիացիներ, ինչպես նաև Սաուդյան Արաբիայի, Իրաքի, Պակիստանի, Լիբանանի, Թուրքմենստանի, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և այլ երկրների քաղաքացիներ[26]։ 2013 թվականին կազմակերպության առաջնորդները հայտարարել Էին Սիրիայում պատերազմի հաջող ավարտից հետո Իսրայելի վրա հարձակվելու մտադրության մասին[27]։

Կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրոնտ ան-Նուսրա առաջնորդի մասին ոչինչ հայտնի չէ, բացի այն, որ նա հանդես է գալիս Աբու Մուհամմադ ալ-Ջուլանի կեղծանվամբ (հնարավոր է՝ ուղարկվել են Գոլանի բարձունքներ[28]

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հրապարակախոսության մեջ խմբավորումը հայտնի է «Աջակցության ճակատ» («Ֆրոնտ ան Նուսրա»)[29][30] կամ «Ջաբհաթ ան Նուսրա»[29] լի-Ահլ աշ-Շամ (արաբ․՝ جبهة النصرة لأهل الشام‎‎) «Աշ-Շամի ժողովրդին օգնության ճակատ» անվանումներով։ 2016 թվականի հուլիսին այն փոխել է անվանումը «Ջաբհաթ Ֆաթհ աշ-Շամ» (արաբ․՝ جبهة فتح الشام‎‎ - «Սիրիայի նվաճման ճակատ»[31]։ Նաև հայտնի է որպես «Ալ-Քաիդան Սիրիայում»[32]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմին մասնակցելու ընթացքում «Ֆրոնտ ան Նուսրա»-ն ձեռք է բերել սիրիական զինված ընդդիմության ամենաարագ աճող և ագրեսիվ մասի հեղինակությունը[33]: Մասնավորապես, նա պատասխանատվություն է ստանձնել 70 մահապարտների հարձակումներից 57-ի համար, որոնք կատարվել են Սիրիայում հակամարտության սկսվելուց մինչև 2013 թվականի հունիսը[34]:

Բացի այդ, «Ֆրոնտ ան Նուսրա» մեղադրվում է բազմաթիվ ռազմական հանցագործությունների, այդ թվում կառավարական բանակի գերիների[35] և խաղաղ բնակչության նկատմամբ հաշվեհարդարների մեջ, հիմնականում ալևիների և շիաների ներկայացուցիչների հետ[36]:

Հալեպի համար մարտերի ժամանակ «Ֆրոնտ ան Նուսրա»-ի մարտիկները մասնակցել են ՍԱԲ-ի ապստամբների կողմից իրականացվող մարտական գործողություններին: Բացի այդ, ՄԱԿ-ի առաջնորդ Ահմեդ Մուազ ալ-Հաթիբը կոչ է արել ԱՄՆ-ի կառավարությանը վերանայել այդ կազմակերպությունը ահաբեկչական կազմակերպությունների ցուցակում ընդգրկելու իր որոշումը: Նա համոզված է, որ ցանկացած ապստամբական ուժ, որի նպատակն է Ասադի ռեժիմի անկումը, պետք է հանգիստ թողնել[37]։

2013 թվականի նոյեմբերին Ալ Քաիդայի առաջնորդ Այման ազ Զավահիրին հայտարարել էր, որ Սիրիայում Ալ Քաիդայի միակ օրինական ներկայացուցիչը «Ֆրոնտ ան Նուսրա»-ն է[38]։

Սիրիայի ազատ բանակի հետ կոնֆլիկտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիրիայի ազատ բանակը ստեղծվել է որպես աշխարհիկ ուժ, որը միավորում է բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են տապալել Ասադի ռեժիմը։ Իսկ ի սկզբանե Ջեբհաթ ան Նուսրան Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետության դուստր էր, ինչը նշանակում է, որ ուղղված էր Սիրիայում Իսլամական պետության կառուցմանը։ Երկու խմբերն ի սկզբանե համագործակցել են միմյանց հետ և սերտ կապի մեջ են եղել, սակայն հետագայում նրանց միջև գաղափարական հակամարտություն է բռնկվել: Ջեբհաթ ան-Նուսրա (Օգնության ճակատ), Ահրար աշ-Շամ, Լիվա ատ-Թաուհիդ, Ահրար աս-Սուրիա, Լիվա իսլամի բրիգադները: Ըստ առկա տվյալների, միայն մեկ շարժման Ահրար աշ-Շամ բաղկացած է 3 000-ից 5 000 մարտիկների: Բրիգադը բաժանված է 5-6 գումարտակների, որոնցից յուրաքանչյուրը 250-900 մոջահեդների (կամ 2-6 վաշտ)։ Այդ շարժումների ամիրները պաշտոնապես հայտարարել են ժողովրդավարական Սիրիական ազգային կոալիցիայից հրաժարվելու մասին, որը ստեղծվել է ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի մատուցմամբ, և որը գլխավորել Է Դամասկոսի Օմեյադների սուննի մզկիթի նախկին քարոզիչը[39]։ Ավելի վաղ ՍԱԲ-ի մեկ բրիգադ միացել էր Հալեպի Ֆրոնտին[40]։ Այս ամենը Սիրիայի երկու խոշորագույն հակաօլիգարխիկ ուժերի ենթադրյալ միաձուլման մասն էր[41]։ Այս ամենը կոնֆլիկտի է վերածվել աշխարհիկ ՍԱԲ-ի հետ, որից զանգվածաբար փախել են կրոնական մահմեդականները և հաստատվել Ջեբհաթ ան Նուսրա լի Ահլիշ Շամի կազմակերպությունում։ Հետագայում դա վերածվեց լոկալ բախումների, ինչպես այդ մասին ասել է իր հարցազրույցում[42] Աբու Հանիֆը, Ամիր Քաթիբին, որը մտնում է «Իրաքի և Շամի իսլամական պետություն» շարժման մեջ։ ԶԼՄ-ներում գրել են ՍԱԲ-ի Գերագույն ռազմական խորհրդի անդամ Քամալ Համամիի ոչնչացման մասին[43].

Մուտք Հայաթ Թահրիր աշ-Շամ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2017 թվականի հունվարի 28-ին Ջաբհաթ Ֆաթհ աշ-Շամը Ջաբհաթ Անսար ադ-Դինի, Հարակատ Նուրեդդին ազ-Զինքի, Ջեյշ աս-Սուննայի, Լիվա Ալ-Հակի խմբավորումների հետ ձևավորել է նոր խմբավորում՝ Հայաթ Թահրիր աշ-Շամ։ Նոր կրթության առաջատարը Ահրար աշ-Շամ-Աբու Ջաբերն է։ Այդ միաձուլումը տեղի է ունեցել մի քանի օր անց այն բանից հետո, երբ սիրիական ընդդիմության մի քանի խմբավորումներ հայտարարեցին Ահրար աշ Շամի միանալու մասին՝ Ջաբհաթ Ֆաթհ աշ Շամի գրոհներից պաշտպանվելու համար: Այսպիսով, այսպես կոչված Մեծ Իդլիբում (Իդլիբ նահանգը և դրան հարող Հալեպի, Լաթաքիայի և Համայի նահանգները) մնացել են Բաշար Ասադի հակառակորդների երկու խմբավորումներ[44]։

Ահաբեկչական կազմակերպություն ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ֆրոնտ ան Նուսրա» ահաբեկչական կազմակերպություն է ճանաչվել հետևյալ մարմինների կողմից․

  • ԱՄՆ կառավարության կողմից՝ 2012 թվականի դեկտեմբերին[45];
  • ՄԱԿ՝ 2013 թվականի մայիսին[46];
  • Ավստրալիայի կառավարություն՝ 2013 թվականի հունիսին[47];
  • Մեծ Բրիտանիայի կառավարություն՝ 2013 թվականի հուլիսին[48];
  • Ռուսաստան՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 29[49] ։

ՄԱԿ-ի խաղաղապահների առևանգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականի օգոստոսի վերջին Ֆրոնտ ան-Նուսրա կազմակերպության զինյալներին հաջողվել է գրավել սիրիական Կունեյտրա քաղաքը և նրա շրջակա գյուղերը՝ այնտեղից դուրս մղելով նախագահ Բաշար Ասադի կառավարական զորքերը[50]։ Օգոստոսի 28-ին Ալ-Արաբիա հեռուստաալիքը հայտնել էր, որ Կունեյտրայի շրջանում՝ Իսրայելի հետ սահմանից ոչ հեռու, Ան-Նուսրա ֆրոնտ խմբավորման զինյալների կողմից առևանգվել են ՄԱԿ-ի ուժերի խաղաղապահ զորակազմի զինծառայողները՝ Գոլանի բարձունքներում անջատման դիտարկման նպատակով: Ավելի ուշ հայտնի է դարձել, որ իսլամիստները գրավել են Ֆիջիի քաղաքացիների՝ ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերի մարտիկները[51]։ Խաղաղապահները մտնում են ՄԱԿ-ի այն ստորաբաժանումների մեջ, որոնք 1974 թվականից ի վեր Գոլանի բարձունքներում վերահսկում են Իսրայելի և Սիրիայի միջև ապառազմականացված գոտին: 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ի լույս 2-ի գիշերը Ֆիջիի բանակի հրամանատարը հայտնել է, որ սիրիացի իսլամիստները, որոնք ՄԱԿ-ի 45 դիտորդներ են պահում, որոնք գերեվարվել են Գոլանի բարձունքներում, իրենց պահանջներն են ներկայացրել գերիներին ազատ արձակելու դիմաց: Իսլամիստների պահանջների թվում են ՄԱԿ-ի ահաբեկչական կազմակերպությունների ցուցակից Ան Նուսրա ֆրոնտի բացառումը, հումանիտար օգնության առաքումը Դամասկոսի առանձին շրջաններ, ՄԱԿ-ի դիտորդների հետ փոխհրաձգության ժամանակ սպանված երեք զինյալների զոհվելու համար դրամական փոխհատուցում վճարելը[52]։

Աշ-Շարկ ալ-Աուսաթ թերթը սեպտեմբերի 5-ին հայտնել էր, որ «Ֆրոնտ ան Նուսրա» խմբավորման գրոհայինները մտադիր են խաղաղապահներին դատել շարիաթի օրենքներով[53]։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 11-ին համացանցում հայտնվեց տեսահոլովակ, որը թվագրված է սեպտեմբերի 10-ին, որտեղ ցուցադրվում են ՄԱԿ-ի 45 խաղաղապահներ: Մոտ 15 րոպե տևողությամբ Տեսագրությունում երևում են երկու մորուքավոր տղամարդիկ, որոնք արաբերեն են խոսում, իսկ հետին պլանում երկրի վրա նստած են ՄԱԿ-ի ֆիջիացի դիտորդները: Տեսագրության վերջում (13:30) խոսքը տրվում է առևանգվածներից մեկին (կապիտան Սավենակ Ռաբուկին): Նա հայտնում գրառման ամսաթիվը՝ երեքշաբթի, սեպտեմբերի 9, և շնորհակալություն է հայտնում իսլամիստներին, որ նրանք լավ են վերաբերվում գերիներին․ հաշվի առնելով, որ իրենց ռեսուրսները սահմանափակ են, նրանք մեզ տվել են լավագույնը, ինչ նրանք ունեն: Մեզ համար դա շատ երջանիկ օր է, - ասում է գերին։ Մեզ վստահեցրել են, որ շուտով մենք ազատ կարձակվենք։ Մենք շատ երջանիկ ենք, որ տանը կլինենք։ Նրա խոսքով՝ բոլոր 45 դիտորդները ողջ են և առողջ,անվտանգության մեջ են։ Ֆիջիական բանակի ներկայացուցիչները զինվորներին նույնականացրել են տեսանյութում և հաստատել, որ խոսքը հենց առևանգված զինծառայողների մասին է[54]։

Սեպտեմբերի 11-ի օրվա երկրորդ կեսին Ալ Ջազիրա հեռուստաալիքը հայտնել էր, որ Ֆրոնտ ան-Նուսրա խմբավորումը ազատ է արձակել 45 ֆիջիացի զինծառայողների, որոնք Գոլանի բարձունքներում ՄԱԿ-ի խաղաղապահ զորակազմի կազմում էին: Խաղաղապահները տեղափոխվել են Կունեյտրա սահմանային կետ, որտեղից տեղափոխվել են Իսրայել։ Գերմանական նորությունների գործակալությունը ճշտել Է. ֆիջիացիներին հաջողվել է ջիհադիստների գերությունից ազատել միջնորդի՝ Պարսից ծոցի երկրներից մեկի շնորհիվ[55][56]։

Կատարի կառավարությունը պաշտոնապես ընդունել է, որ միջնորդ է հանդես եկել Ֆրոնտ ան-Նուսրա զինյալների հետ 45 խաղաղապահների ազատ արձակման հարցով բանակցություններում: Ինչպես հաղորդել Է Աշ-Շարկ ալ-Աուսաթ թերթը, Դոհայից միջնորդները Ֆիջիի իշխանությունների խնդրանքով բանակցություններ են վարել իսլամիստների հետ: Սիրիական ընդդիմության ներկայացուցիչները պնդում են, որ Քաթարի կառավարությունը իսլամիստներին 20 մլն դոլար փրկագին է վճարել պատանդ խաղաղապահներին ազատ արձակելու համար[57]։

ՄԱԿ-ի խաղաղապահների բազայի գրավում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն բանից հետո, երբ Գոլանի բարձունքներում ՄԱԿ-ի UNDOF առաքելության դիտորդները լքեցին Սիրիան, նրանց էլ Ֆուար բազան գրավվեց սալաֆիական «Ֆրոնտ ան Նուսրա» կազմակերպության կողմից: Բոլոր ռազմական սարքավորումները, սպառազինությունն ու ռազմական տեխնիկան բաժին են հասել իսլամիստներին։ ՄԱԿ-ում Սիրիայի լիազոր ներկայացուցիչ Բաշար Ջաֆարին 2014 թվականի սեպտեմբերի 17-ին հայտնել էր, որ իսլամական գրոհայինները գրավել են Գոլանի բարձունքների սիրիական մասի ողջ տարածքը[58]։

Գերիների սպանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2015 թվականի սեպտեմբերի կեսերին «Ֆրոնտ ան Նուսրա» խմբավորման զինյալները մահապատժի են ենթարկել սիրիական բանակի 56 գերիների, որոնք նրանք գրավել էին 2015 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Իդլիբ նահանգում գտնվող Աբու էդ Դուհուր օդանավակայանի գրավման ժամանակ[59]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Решение Верховного Суда РФ т 29 декабря 2014 г. N АКПИ14-1424С — признать международные организации "Исламское государство" и Джебхат ан-Нусра (Фронт победы) террористическими и запретить их деятельность на территории Российской Федерации | Национальный антитеррористический комитет» (ռուսերեն)։ Национальный антитеррористический комитет։ Վերցված է 2017-04-12 
  2. «Zawahiri disbands main Qaeda faction in Syria»։ Կաղապար:Нп3։ 2013-11-08։ Վերցված է 2013-11-15 
  3. «Zawahiri disbands main Qaeda faction in Syria»։ The Daily Star։ 8 November 2013։ Վերցված է 2013-11-15 
  4. «Al-Qaeda leader orders main branch in Syria disbanded»։ Russia Today։ Վերցված է 9 November 2013 
  5. Al Qaeda-linked group Al Nusra Front claims deadly car bombing in Lebanese capital Beirut Australian Broadcasting Corporation, 21 January 2014
  6. «Australian Government lists anti-Assad Syrian group as terrorist organisation - ABC News (Australian Broadcasting Corporation)»։ Australian Broadcasting Corporation։ 29 June 2013։ Վերցված է 15 November 2013 
  7. List of Proscribed organisations UK government, 27 March 2015. Retrieved 2 September 2015. Page 6: «The Government laid an Order, in July 2013, which provided that the al-Nusrah Front (ANF) and Jabhat al-Nusrah li-ahl al Sham should be treated as alternative names for the organization which is already proscribed under the name Al Qa’ida.»
  8. Britain bans Syria's al-Qaida-linked Nusra Front on terrorism grounds, Fox News Channel, 19 July 2013, http://www.foxnews.com/world/2013/07/19/britain-bans-syria-al-qaida-linked-nusra-front-on-terrorism-grounds/, վերցված է 15 November 2013 
  9. «Jabhat al-Nusra | Australian National Security»։ Australian National Security։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-09-21-ին։ Վերցված է 18 August 2014 
  10. «UN blacklists Syria's al-Nusra Front»։ Al Jazeera։ 31 May 2013։ Վերցված է 2 September 2015 
  11. 11,0 11,1 «Turkey lists al-Nusra Front as terrorist organization», Hürriyet Daily News, 3 June 2014, http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-lists-al-nusra-front-as-terrorist-organization.aspx?pageID=238&nid=67322, վերցված է 3 September 2015 
  12. «’Public Safety Canada. Currently listed entities.’»։ Publicsafety.gc.ca։ 20 November 2014։ Վերցված է 3 September 2015 
  13. (List of) «Designated individuals and organisations» in New Zealand as «terrorist entities». police.govt.nz, (presumably) 26 Nov. 2014. Retrieved 2 September 2015. See page 135: «associated with Al-Qaeda»; page 151: Al-Nusrah Front, «Listed on 14/5/2014».
  14. UAE to try nine for recruiting militants to fight in Syria: agency, Reuters, 19 May 2014, https://www.reuters.com/article/2014/05/19/us-security-emirates-trial-idUSBREA4I0JH20140519, վերցված է 18 August 2014 
  15. «Russia calls on all states to put Islamic State, Jabhat al-Nusra on terrorist lists»։ TASS։ Վերցված է 29 December 2014 
  16. «Russia seeks UN ban on oil trade with terrorists in Syria»։ En.alalam.ir։ 2 July 2014։ Վերցված է 18 August 2014 
  17. «UN threatens sanctions on anyone trading oil with ISIS terrorists – RT News»։ Russia: RT։ 29 July 2014։ Վերցված է 18 August 2014 
  18. «Верховный суд признал ИГ и "Джебхат ан-Нусра" террористическими организациями»։ ТАСС։ 29 декабря 2014 года 
  19. «РЕШЕНИЕ ВЕРХОВНОГО СУДА РФ Т 29 ДЕКАБРЯ 2014 Г. N АКПИ14-1424С — ПРИЗНАТЬ МЕЖДУНАРОДНЫЕ ОРГАНИЗАЦИИ "ИСЛАМСКОЕ ГОСУДАРСТВО" И ДЖЕБХАТ АН-НУСРА (ФРОНТ ПОБЕДЫ) ТЕРРОРИСТИЧЕСКИМИ И ЗАПРЕТИТЬ ИХ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ НА ТЕРРИТОРИИ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ»։ Национальный Антитеррористический Комитет։ 29 декабря 2014 года 
  20. Saudi Arabia lists terrorist groups - Xinhua | English.news.cn, 8 March 2014, http://news.xinhuanet.com/english/world/2014-03/08/c_133169759.htm, վերցված է 18 August 2014 
  21. «U.S. Places Militant Syrian Rebel Group on List of Terrorist Organizations», New York Times, 10 December 2012, https://www.nytimes.com/2012/12/11/world/middleeast/us-designates-syrian-al-nusra-front-as-terrorist-group.html?_r=0, վերցված է 4 March 2015 
  22. Dorian Jones (4 June 2014)։ «Turkey Designates Al-Nusra Front as a Terrorist Organization»։ Voice of America։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-10-14-ին։ Վերցված է 18 August 2014 
  23. ‘Liste unique de gels’ Archived 2017-07-04 at the Wayback Machine.. République Française, Trésor Direction Générale, Sanctions financières internationales. Published 28 August 2015. Retrieved 3 September 2015. (Click on ‘liste consolidée de gel d’avoirs’; then click on ‘liste unique’:) «Nr. 314: Al-Nusrah Front. [translated:] Designated by the regulation (European Union) nr. 583/2014 of 28 May 2014. Previously, Al-Nusrah was inscribed on the list, between 30 May 2013 and 13 May 2014, in its quality of alias of Al-Qaida in Iraq. Category: terrorism. Rule: Resolution 1989.»
  24. «Фронт Нусра» угрожает Западу из-за авиаударов по ИГ // Русская служба Би-би-си, 28.09.2014
  25. Kim Sengupta. Turkey and Saudi Arabia alarm the West by backing Islamist extremists the Americans had bombed in Syria // Independent (12 May 2015).
  26. «Inside Jabhat al Nusra — the most extreme wing of Syria’s struggle» (անգլերեն)։ Daily Telegraph։ 2012-12-02։ Վերցված է 2013-08-14 
  27. ««Фронт ан-Нусра» внесли в «черный список»»։ MIGnews։ Վերցված է 2013-8-14 
  28. «Jabhat al-Nusra: A Strategic Briefing» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-07-22-ին։ Վերցված է 2013-08-14 
  29. 29,0 29,1 Существует два способа передачи арабского определённого артикля аль: через -ль, что является точной побуквенной транслитерацией, и через -н, что является отражением реального арабского произношения, см. Солнечные и лунные буквы.
  30. Forvo: Jabhat al-Nusra(չաշխատող հղում) (ar) — произношение (мужчина, Иордания).
  31. «Политологи: переименование "Джабхат-ан-Нусры" не повлияет на расклад сил»։ РИА Новости (ռուսերեն)։ Վերցված է 2017-04-12 
  32. «Al-Qaeda Upgrades Its Presence In Syria»։ MEMRI։ 25 November 2013։ Վերցված է 12 December 2013 
  33. «Al-Qaeda affiliate playing larger role in Syria rebellion» (անգլերեն)։ The Washington Post։ 2013-06-11։ Վերցված է 2013-08-14 
  34. «Suicide bombers kill 14 in Damascus». Կաղապար:Нп3, 11 июня 2013 г.(անգլ.)
  35. «Syria conflict: rebel war crime caught on video» (անգլերեն)։ The Guardian։ 2012-11-02։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-06-24-ին։ Վերցված է 2013-08-14 
  36. «A Catholic priest killed. Bishop Hindo: he offered his martyrdom for peace» (անգլերեն)։ Agenzia Fides։ 2013-06-24։ Վերցված է 2013-08-14 
  37. LaFranchi Howard (2012-12-12)։ «For newly recognized Syrian rebel coalition, a first dispute with US» (անգլերեն)։ The Christian Science Monitor։ Վերցված է 2013-08-02 
  38. «Аль-Каеда» уполовинила свое представительство в Сирии // Лента.ру, 08.11.2013
  39. «СИРИЯ. Моджахеды „Джабхат ан-Нусра“ официально объединились с 12-ю повстанческими движениями и отреклись от демократической коалиции (ВИДЕО)». Ummanews, 19 ноября 2012 г.(ռուս.)
  40. «СИРИЯ. К „Джабхат ан-Нусра“ присоединилась ещё одна бригада ССА. Сирийские моджахеды создали в Алеппо систему противовоздушной обороны (Видео)». Ummanews, 3 сентября 2012 г.(ռուս.)
  41. «СИРИЯ. Повстанцы присягнули на верность Амиру моджахедов „Джабхат ан-Нусра“. В Сирии начинается слияние ССА с джихадистскими движениями (ВИДЕО, ФОТО)». Ummanews, 23 августа 2012 г.(ռուս.)
  42. «Интервью Абу Ханифа». , 22 июля 2013 г.(ռուս.)
  43. «Убит один из лидеров Сирийской свободной армии»։ Вести.ру։ Վերցված է 2013-9-27 
  44. Conflict Intelligence Team (29 января 2017)։ «Тахрир аш-Шам: новая группировка в Сирии на базе бывшей ан-Нусра»։ Эхо Москвы (ռուսերեն)։ Վերցված է 2017-07-22 
  45. "[ US blacklists Syrian rebel group al-Nusra]. Al Jazeera, 11 декабря 2012 г.(անգլ.)
  46. «UN blacklists Syria’s al-Nusra Front» (անգլերեն)։ Аль-Джазира։ 2013-05-31։ Վերցված է 2013-08-14 
  47. «Australian Government lists anti-Assad Syrian group as terrorist organisation» (անգլերեն)։ ABC News։ 2013-06-29։ Վերցված է 2013-08-14 
  48. «Britain bans Syria’s al-Qaida-linked Nusra Front on terrorism grounds» (անգլերեն)։ Associated Press։ 2013-07-19։ Վերցված է 2013-08-14 
  49. «Верховный суд признал ИГ и "Джебхат ан-Нусра" террористическими организациями»։ ТАСС։ Վերցված է 2014-12-29 
  50. «Кровавые бои на сирийской границе»։ Վերցված է 2014-09-10 
  51. «Боевики «Джабхат ан-Нусра» похитили солдат ООН в Кунейтре»։ newsru.co.il։ Վերցված է 2014-09-10 
  52. «За наблюдателей ООН требуют выкуп»։ 9 канал։ Վերցված է 2014-09-10 
  53. ««Джабхат ан-Нусра» угрожает «судить миротворцев ООН по законам шариата»»։ newsru.co.il։ Վերցված է 2014-09-11 
  54. «Захваченных миротворцев ООН с Фиджи сняли на видео»։ 9 канал։ Վերցված է 2014-09-11 
  55. «45 фиджийских военнослужащих из Израиля проследовали на базу ООН в Сирии»։ newsru.co.il։ Վերցված է 2014-09-11 
  56. «Сирийские повстанцы освободили 45 фиджийских миротворцев»։ 9 канал։ Վերցված է 2014-09-11 
  57. «Катар выкупил миротворцев у джихадистов за 20 миллионов долларов»։ 9 канал։ Վերցված է 2014-09-13 
  58. «Суннитские боевики захватили базу наблюдателей ООН на Голанах»։ 9 канал։ Վերցված է 2014-09-17 
  59. «Исламисты казнили 56 сирийских военных на захваченной авиабазе»։ Regnum։ Վերցված է 2015-09-21 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]