Պիեռ Բերժե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պիեռ Բերժե
ֆր.՝ Pierre Bergé
Pierre Bergé - septembre 2012.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 14, 1930({{padleft:1930|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Սեն Պիեր դյու Պալե[3]
Մահացել է սեպտեմբերի 8, 2017({{padleft:2017|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[3] (86 տարեկանում)
Մահվան վայր Սեն Ռեմի դե Պրովանս[3]
Քաղաքացիություն Flag of France.svg Ֆրանսիա
Մասնագիտություն գործարար, գրող և գործարանատեր
Ամուսին Madison Cox
Պարգևներ և
մրցանակներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ[4] Պատվո ազգային շքանշանի ասպետ և Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր
Pierre Bergé Վիքիպահեստում

Պիեռ Բերժե (ֆր.՝ Pierre Bergé, նոյեմբերի 14, 1930({{padleft:1930|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2], Սեն Պիեր դյու Պալե[3] - սեպտեմբերի 8, 2017({{padleft:2017|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[3], Սեն Ռեմի դե Պրովանս[3]), ֆրանսիացի արդյունաբերող և մեկենաս, Yves Saint Laurent նորաձևության տան հիմնադիրներից մեկը, մոդելավորող Իվ Սեն Լորենի ամուսինը[5]։

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերժեն ծնվել է Օլերոն կղզում (Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտ)։ Մայրը՝ Կրիստիանան, սիրողական երգչուհի էր (սոպրանո) և առաջադեմ ուսուցչուհի, որը կիրառում էր Մոնտեսսորիի մեթոդը։ Հայրն աշխատում էր հարկային ծառայությունում և ռեգբիի սիրահար էր։ Բերժեն սովորել է Լա Ռոշելի Էժեն Ֆրոմանտենի լիցեյում, այնուհետև մեկնել է Փարիզ։ Ժամանման օրը, երբ զբոսնում էր Ելիսեյան դաշտերով, ֆրանսիացի պոետ Ժակ Պրևերը, ընկնելով իր բնակարանի պատուհանից, «վայրէջք կատարեց» նրա վրա։ Առաջին տարիներին Փարիզում Բերժեն ընկերացավ երիտասարդ նկարիչ Բեռնար Բյուֆեի հետ և մեծ դեր խաղաց նրա կայացման գործում[6][7]։

Իվ Սեն Լորան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերժեն Իվ Սեն Լորենի հետ ծանոթացավ 1958 թվականին։ Նրանց միջև սիրավեպ սկսվեց և նրանք միասին 1961 թվականին բացեցին Yves Saint Laurent նորաձևության տունը։ Զույգը բաժանվեց 1976 թվականին, սակայն նրանք մինչև կյանքի վերջ ընկերներ և գործընկերներ մնացին[8]։ Բերժեն մինչև 2002 թվականը «Yves Saint Laurent»-ի գլխավոր տնօրենն էր։ Շատ մեծ ներդրում ունենալով նորաձևության տան վարկի և ժառանգության մեջ՝ նա հայտնի էր որպես «Yves Saint Laurent-ի ավագերեց»[9]։ Նյու Յորք Թայմսի տվյալներով Իվ Սեն Լորանի մահվանից մի քանի օր առաջ՝ 2008 թվականին, նրանք քաղաքացիական ամուսնություն կնքեցին[10]։

1992 թվականին Բերժեն վաճառեց «Yves Saint Laurent»-ի բաժնետոմսերը՝ նախքան ընկերությունը կհայտարարեր իր տնտեսական վատ ցուցանիշները։ 1996 թվականին այն ինսայդերական առևտուր համարվեց, և վերջինս ենթարկվեց 1 մլն ֆրանկ տուգանքի[11]։ Նորաձևության տնից Իվ Սեն Լորենի հեռանալուց հետո 2002 թվականին Բերժեն դարձավ «Pierre Bergé-Yves Saint Laurent Foundation»-ի նախագահը[12]։

Մշակութային և քաղաքական ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1987 թվականին Բերժեն թողարկել է Globe ֆրանսիական ամսագիրը, որը նախագահական ընտրություններում աջակցում էր Ֆրանսուա Միտտերանի թեկնածությունը։ Բերժեն մասնակցել է Միտտերանին աջակցող բոլոր նախընտրական հավաքներին։ Ավելի ուշ նա դարձավ Ֆրանսուա Միտտերանի ինստիտուտի ընկերների ասոցիացիայի նախագահը։ 1993 թվականին նա օգնեց թողարկել Globe Hebdo ամսագիրը։

Օպերայի հնամյա երկրպագու և հովանավոր Միտերանը 1988 թվականին Բերժեին նշանակեց Բաստիլի օպերայի նախագահ։ Բերժեն պաշտոնից հեռացավ 1994 թվականին՝ դառնալով Փարիզի ազգային օպերայի պատվավոր նախագահ։ Եղել է «Médiathèque Musicale Mahler»-ի նախագահը, որը շահույթ չհետապնդող գրադարան է՝ 19 և 20-րդ դարերի երաժշտության մեծ հավաքածուով[6]։ Նա նաև ժան Կոկտո կոմիտեի նախագահն էր և Ժան Կոկտոյի բոլոր աշխատանքների հեղինակային իրավատերը[13]։

1992 թվականի հուլիսին Բերժեն նշանակվեց ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի բարի կամքի դեսպան[14]։ Համասեռամոլների իրավունքների կողմնակից, աջակցել է ՁԻԱՀ-ի, Act Up-Paris-ի դեմ պայքարին, դարձել Têtu ամսագրի սեփականատերը։ Նա նաև Pink TV-ի բաժնետերերից էր։ 1994 թվականին Լին Ռենոյի հետ մասնակցել է Sidaction ասոցիացիայի ստեղծմանը և 1996 թվականին դարձել նրա նախագահը։ Sidaction-ը Եվրոպայում ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի գլխավոր ընկերություններից է։

2009 թվականի փետրվարին Բերժեն վաճառքի է հանել Իվ Սեն Լորենի հետ միասին հավաքած արվեստի գործերի հավաքածուն։ Հավաքածուի մեջ էր 12 բրոնզե արձաններից երկուսը, որոնք գողացել էին Չինաստանի Հին ամառանոցային պալատից Ափիոնային երկրորդ պատերազմի ժամանակ։ Երբ Չինաստանը խնդրեց վերադարձնել այդ արձանները, Բերժեն հայտարարեց․ «Ես պատրաստ եմ հենց հիմա չինացիներին առաջարկել այդ բրոնզե գլուխը։ Միակ բանը, որ նրանք պետք է անեն, հայտարարելն է, որ նրանք չեն խախտի մարդու իրավունքները, տիբեթցիներին կվերադարձնեն ազատությունը և կհամաձայնվեն ընդունել Դալայ լամային իրենց տարածքում»։ Երբ չինացի կոլեկցիոներ Ցայ Մինչաոն հաղթեց աճուրդում և հրաժարվեց վճարել «բարոյական և հայրենասիրական պատճառներով», Բերժեն որոշեց թողնել այն իրեն[15]։

Բերժեն Մարաքեշում ստեղծեց նաև բերբերական արվեստի թանգարան[16], որտեղ հավաքված են գործեր Մարոկոյի տարբեր մասերից[17]։ 2010 թվականի նոյեմբերին նա գնեց Le Monde թերթի բաժնեմասերից։

2014 թվականին էկրան բարձրացավ ֆրանսիացի ռեժիսոր Ջալիլ Լեսպերի «Իվ Սեն Լորեն» ֆիլմը, որը պատմում է Բերժեի և Իվ Սեն Լորենի համատեղ կյանքի և ստեղծագործական կյանքի մասին։ Բերժեն անմիջական մասնակցություն է ունեցել ֆիլմի նախապատրաստմանը, և 1976 թվականի «Opéra Ballets Russes» ցուցադրությունից 77 զգեստ է տրամադրել նկարահանումների համար։ Բերժեի դերը կատարել է Գիյոմ Գալիենը[18]։

Պիեռ Բերժեն մահացել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 8-ին 86 տարեկանում Սեն Ռեմի դե Պրովանսում[19]։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերժեն պարգևատրվել է Օրինջ Նասաու, Արվեստների և գրականության, Պատվավոր լեգիոնի շքանշաններով[7]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #120894041 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 SNAC
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Mort de Pierre Bergé, mécène et mentor, homme d’affaires et d’engagements — 2017.
  4. http://www.lefigaro.fr/actualite-france/2015/01/01/01016-20150101ARTFIG00020-legion-d-honneur-691-medailles-en-ce-1er-janvier.php
  5. Snead Elizabeth (June 5, 2008)։ «Pierre Bergé bids a tearful adieu to designer Yves Saint-Laurent»։ Los Angeles Times։ Վերցված է 2008-07-28 
  6. 6,0 6,1 Médiathèque Musicale Mahler — institution. Mediathequemahler.org. Retrieved on 2011-07-04.
  7. 7,0 7,1 Biography of Pierre Bergé — UNESCO Celebrity Advocates | UNESCO.org. Portal.unesco.org. Retrieved on 2011-07-04.
  8. Cole Shaun (2002)։ «Saint Laurent, Yves»։ glbtq.com։ Վերցված է 2007-08-25 
  9. Pierre Bergé loses out on joining the Immortals (Vogue.com UK). Vogue.co.uk (2008-05-30). Retrieved on 2011-07-04.
  10. New York Times
  11. Yves Saint Laurent Biography and profiles of fashion designers. Infomat.com. Retrieved on 2011-07-04.
  12. Arts and Humanities — Record is not live. Intute (2002-10-31). Retrieved on 2011-07-04.
  13. Committee. Jean Cocteau. Retrieved on 2011-07-04.
  14. Pierre Bergé — UNESCO Celebrity Advocates | UNESCO.org. Portal.unesco.org (2000-06-07). Retrieved on 2011-07-04.
  15. McDonald Mark, Vogel Carol (2 March 2009)։ «Twist in Sale of Relics Has China Winking»։ The New York Times (New York City) 
  16. «Pierre Bergé on His Relationship With Yves Saint Laurent - NYTimes.com»։ The New York Times (New York: NYTC)։ ISSN 0362-4331։ Վերցված է 13 September 2012։ «Marrakesh» 
  17. «Berber Museum»։ fondation-pb-ysl.net։ Վերցված է 13 September 2012։ «Berber objects originating from regions of Morocco, from the Rif to the Sahara.» 
  18. Diderich, Joelle (10 January 2014)։ «Yves Saint Laurent Biopic Wins Pierre Bergé's Approval»։ WWD։ Վերցված է 10 January 2014 
  19. «Mort de Pierre Bergé, mécène et ancien PDG d’Yves Saint Laurent»։ Le Monde (ֆրանսերեն)։ 2017-09-07։ Վերցված է 2017-09-08