Ուտելի սպասք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ուտելի սպասք, սպասք, որը կարելի է օգտագործել ուտելուց հետո: Ուտելի սպասքը կարող է լինել ինչպես տնային արտադրության, այնպես էլ կարող է արտադրվել արդյունաբերական ընկերությունների կողմից։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շաքարի խմորից պատրաստված ուտելի սպասքը (ափսեներ, բաժակներ, դանակ-պատառաքաղ) օգտագործվել է դեռևս 16-րդ դարում և համարվել հարստության նշան[1]։ 1562 թվականին սեղանի պարագաների (դանակ, պատառաքաղ, գդալ) բաղադրատոմսը հրատարակվել է քիմիկոս Ժիրոլամո Ռուշելիի գրքում[2]։

Ներկայումս ուտելի սպասքն ընկալվում է որպես շրջակա միջավայրն աղտոտող նյութերից (այդ թվում՝ պլաստիկից) պատրաստված սպասքի բնապահպանական այլընտրանք:

Ուտելի սպասքի արդյունաբերական արտադրությունն այս պահին համեմատելի չէ ավանդական նյութերից պատրաստված սպասքի հետ՝ պլաստիկա, ալյումին, փայտ և այլն։ Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ ապագայում սպասքի և մթերքի փաթեթավորման համար օգտագործվելու են կենսաբանորեն քայքայվող ուտելի նյութեր՝ բանջարեղեն, մրգեր, օսլա, ալյուրի արտադրանք, ջրիմուռներ[3]։

Իրացման օրինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լոնդոնի մարաթոնի կազմակերպիչներն օգտագործում են ուտելի գնդիկներ ջրով։ Վեց շաբաթվա ընթացքում փաթեթը լիովին տարրալուծվում է: 2019 թվականին Լոնդոնի մարաթոնում օգտագործել են ավելի քան 30 հազար տարրալուծվող կապսուլա[4]։
  • Հնդկական «Bakeys» ընկերությունը զբաղվում է բրնձի ալյուրից պատրաստվող ուտելի սպասքի արտադրությամբ։
  • Բաշկիրիայում գործում է ուտելի գդալների, ալյուրի, ձվի և յուղի արդյունաբերական արտադրություն: Ամսական արտադրվում է մինչև 100 հազար գդալ։ Արտադրության մեկնարկի համար միջոցների հավաքագրումը տեղի է ունեցել քրաուդֆանդինգ հարթակների օգնությամբ[5]։ Ըստ տեխնոլոգների հավաստիացումների՝ ուտելի գդալով կարելի է ուտել միայն առաջին ուտեստները, քանի որ գդալը չի թրջվում 10-15 րոպեի ընթացքում[6]։ Արտադրանքը ներկայացված է երկրի 30 շրջաններում, ինչպես նաև արտահանվում է Բելառուս և Ղազախստան։
  • Սամարայի պետական տեխնիկական համալսարանում արտադրվել է դդմից, դդմիկից և խնձորի խյուսից պատրաստված ուտելի սպասք։ Նախագիծը մտահղացվել է որպես փորձարարական-էկոլոգիական տարբերակ տիեզերագնացների համար, որը թույլ է տալիս ուղեծրում թափոնները հասցնել նվազագույնի: Մեկ ուտելի բաժակի արտադրության համար անհրաժեշտ է 200 գրամ խնձորի խյուս[4]։

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]