Շաոլին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Շաոլին
嵩山少林寺
少林寺.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ վանք
Երկիր Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան
Դավանանք Chinese Chan
Ներկա վիճակ գործող
Մասն է Historic Monuments of Dengfeng in “The Centre of Heaven and Earth”
Ժառանգության կարգավիճակ National Key Buddhist Temples in Han Chinese Area
Առաջնորդ Շի Յունսին
Ճարտարապետական նկարագրություն
Հիմնադիր Բհադրա
Հիմնադրված 495 թվական
Շաոլինը գտնվում է Չինաստանում
Շաոլին
Կոորդինատներ: 34°30′1.0000001008091″ հս․ լ. 112°54′56.000000116016″ ավ. ե. / 34.500277777805777646° հս․. լ. 112.91555555558778678° ավ. ե. / 34.500277777805777646; 112.91555555558778678
Պաշտոնական կայք

Շաոլին ( չինարեն հեշտ. 嵩山少林寺 , պինին: Sōng Shān Shàolínsì), բուդդայական վանք կենտրոնական Չինաստանում (Հենան նահանգ, քաղաք Դենֆեն)։ Տեղակայված է Սունշան լեռան վրա։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս վայրում դեռևս 5-րդ դարի սկզբին ստեղծվել է դաոսական վանք, որտեղ բնակվում էր Կոու Ցյանչժին, սակայն ավելի ուշ դաոսականության հալածանքներից հետո վանքը զբաղեցրել են բուդդայականները:

Հենան նահանգում գտնվող Շաոլինի տաճարի գլխավոր դարպասը

Հիմնադրվել է 495 թվականին Սյաո Վեն-դի կայսրի աջակցությամբ (Հյուսիսային Վեյ դինաստիա) Բհադրա անունով հնդկական բուդդայական վանականի կողմից (Բատո 跋陀 Bátuó, Buddhabhadra)։ 530-ական թվականներին վանքում կանգ է առել չան-բուդդայականության առաջին պատրիարք Բոդհիդհարման (Պուտիդամո, Դամո)։ Հնդկական վանական Բոդհիդհարման Շաոլինի վանականներին մեթոդ է փոխանցել, որն արմատապես փոխել է բուդդայականության պրակտիկայի ամբողջ ընթացքը։

1994 թվականին 34-րդ ժառանգի շաոլինյան վանական Շի Յանմինի կողմից ԱՄՆ-ում հիմնադրվել է շաոլինյան տաճար[1]: Այդ տաճարում մարդկանց լայն շրջանակին դասավանդվում է չան-բուդդայականության փիլիսոփայություն մարտարվեստների կամ մեդիտացիայի միջոցով, ինչպիսիք են կունգ-ֆուն, տայդիցյուանը և ցիգունը: Սաների թվում են այնպիսի հայտնի մարդիկ, ինչպիսիք են Ուեսլի Սնայփսը և RZA[2]:

2006 թվականին շաոլինյան մարտիկ-վանական Շի Յանբինի կողմից Ռուսաստանում հիմնադրվել է Շաոլինի ցիգունի և կունգ-ֆուի դպրոցը։ Այդ դպրոցում մարդկանց սովորեցնում են մարտարվեստներ և մեդիտացիայի արվեստ՝ կունգ-ֆու, տայդիցյուան և ցիգուն։

Առասպելական «Հարավային Շաոլին»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ առասպելի, «Հարավային Շաոլին»-ը գտնվում էր Ֆուցզյան նահանգում։ 1930-1940-ական թվականներին ուշուի պատմության չինացի հետազոտող Տան Խաոն դաշտային հետազոտություններ է իրականացրել և պարզել, որ «Հարավային Շաոլին» վանքը գոյություն չի ունեցել և այն, որ վանքը հորինվել է միջնադարյան «ասպետական» «Վան նյան Ցին» վեպում:

Արտացոլումն մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հենրի Լայոն Օլդիի «Մեսիան մաքրում է սկավառակը» (Վեպը Շաոլինի վանքի (Չինաստան) և Ռուսաստանի Ֆեդերացիայի ուշուի պատվո շքանշան է ստացել)։

Կինեմատոգրաֆում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Շաոլինյան վանական Ցյան Գուանչանը (Կեյն Կվանչանգ) (Դևիդ Կերադին) համարվում է հայտնի Կունգ-գու սերիալի գլխավոր հերոսը (1972-1975
  • 1988-1989 թվականները խորհրդային հեռուստատեսության Առաջին ալիքով ցուցադրվում էին չինական կինոնկարներ, որոնք կազմում էին Շաոլինի վանքի եռերգությունը։

Երաժշտության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ակվարիում» երաժշտական խմբի «Ռադիո Աֆրիկա» ալբոմը ներառում է «Ռադիո Շաոլին» 1 րոպե 33 վայրկյան տևողությամբ կոմպոզիցիան։
  • «Կար-մեն» խմբի «Հարավային Շաոլին» երգը։
  • Ամերիկյան Wu-Tang Clan հիփ-հոփ խումբը իր երգերի մեջ քարոզում է Շաոլինը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]