Նովո-Ալեքսեևսկի վանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նովո-Ալեքսեևսկի վանք
NAlekseevskiMonstir13.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակվանք և ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
ՏեղագրությունՄոսկվա
Դավանանքուղղափառություն
Ժառանգության կարգավիճակՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
Ճարտարապետական նկարագրություն
Հիմնադրված1837
Կոորդինատներ: 55°46′58.500000101197″ հս․ լ. 37°39′54.000000099997″ ավ. ե. / 55.78291666669477422° հս․. լ. 37.66500000002777426° ավ. ե. / 55.78291666669477422; 37.66500000002777426
hram-ks.ru

Նովո-Ալեքսեևսկի վանք (ռուս.՝ Ново-Алексеевский монастырь), Մոսկվայի տարածքում՝ Կրասնոե Սելոյում գտնվող Ռուս ուղղափառ եկեղեցու վանք: 2013 թվականին վերանվանվել է Ալեքսեևսկի խաչելության վանք:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին Ալեքսիևսկի վանքը հիմնադրվել է 1358 թվականին Կիևյան և համայն Ռուսիո միտրոպոլիտ, Սուրբ Ալեքսիի կողմից Օստոժենկայի թեմական հողերի վրա (այժմ՝ Մոսկվայի Զաչատևսկի վանքի տարածք), վանքի առաջին մայրապետը եղել է կուսակրոն հոգևորական Իուլիանան: Դա առաջին կանացի մենաստանն էր քաղաքում: XVI դարում մենաստանը տեղափոխվում է Կրեմլի մերձակայք Չերտոլյեի բնասահման (այժմ՝ Քրիստոս Փրկչի տաճար տարածք): Այնուհետև այն նորից տեղափոխվում է Կրասնոե Սելո, 1837 թվականի հոկտեմբերի 17-ին կայանում է «հանդիպում Կրասնոե Սելոյում Ալեքսեևյան վանքի առավել հարգված սրբապատկերների հետ, կապված վանքի տեղափոխության և նրա տեղում Քրիստոս Փրկչի վանքի կառուցման հետ»: 1842 թվականին եպիսկոպոս Ֆիլարետի (Դրոզդովի) թույլտվությամբ վանքի տարածքում բացվում է գերեզմանոց:

Մենաստանի տարածքում տեղակայված էին տարբեր արհեստանոցներ, ոսկեկարի, սրբանկարչության, ձեռագործական: XX դարի սկզբում շինությունների քանակը վանական համալիրի տարածքում հասնում էր 42- ի , այդ թվում չորս վանք, Վեհափառ խաչի վանքը, Սուրբ Ալեքսիի Մարդ Աստծո վանքը, մատուռներով, Բոլոր Սրբերի վանքը մատուռներով: Դրանցից պահպանվել են միայն Սուրբ Ալեքսիի և Բոլոր Սրբերի վանքերը:

1871 թվականին մենաստանին կից բացվում է Ռուսաստանում կանանց առաջին ուսումնարանը, հարավսլավոնական երկրների՝ Սերբիայի, Բուլղարիայի, Չեռնոգորիայի բնիկների համար: Մի քանի տարի անց մենաստանում բացվում է ուսումնարան-մանկատուն որբ և աղքատ ընտանիքների աղջիկների համար: 1907 թվականին Նովո-Ալեքսեևսկի մենաստանում բնակվում էին 51 միանձնուհիներ և 24 վանական քույրեր:

1926 թվականին մենաստանը ավերվեց և նրա տեղում ճանապարհ անցկացվեց: Վեհափառ Խաչերի վանքը փակվեց Ձկնային տնտեսության ինստիտուտի շինությունների հետևում, իսկ Հիվանդանոցային վանքն ավերվեց: 1930-ական թվականներին վերջնականապես վերացվեց գերեզմանոցը: Մենաստանի վերջին հոգևորականն ավագ քահանա Ալեքսի Աֆոնսկին էր[1]:

1991 թվականին Բոլոր Սրբերի վանքի պահպանման պայմաններում ստեղծվեց ծխական համայնք, որին կից էլ 2010 թվականին ստեղծվեց քույրություն ի պատիվ Աստծո մարդու, սուրբ Ալեքսիի: 2012 թվականին այն վերափոխվեց կուսակրոնության համայնքի, որում 2013 թվականին հաշվվում էին շուրջ 20 քույրեր:

2013 թվականի հուլիսի 16-ի Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու սուրբ Սինոդի որոշմամբ վանքը վերակենդանացավ, որպես Ալեքսեևյան կանանց մենաստան վանական համալիր ի պատիվ Բոլոր սրբերի[2]: Ալեքսեևսկի եկեղեցին մնաց ծխական (ոչ վանական):

2013 թվականի հուլիսի 16-ից Սոկոլնիկիի զբոսայգում Տիխոն Զադոնսկու վանքի հետ եկեղեցին ուներ իր մենաստանը: Նախկինում այս վանքը Կրասնոե Սելոյում գտնվող Բոլոր սրբերի եկեղեցուն կցագրվածի կարգավիճակ ուներ, իսկ 2013 թվականի հուլիսից ստացավ Ալեքսեևսկյան կանանց մենաստանին կցագրվածի կարգավիճակ:

Տաճարներ վանքի տարածքում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսիի Մարդ Աստծո տաճար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսեևսկի տաճար, 1882

Հին վանքում այն եղել է 1634 թվականին կառուցված երկգմբեթային տաճարը, որը համարվում է 17-րդ դարի ճարտարապետական գլուխգործոցներից մեկը: Դրա կառուցման համար հրավիրվեցին այդ ժամանակվա ռուսական առաջատար ճարտարապետներ Անտիպ Կոնստանտինովը և Տրիֆոն Շարուտինովը: Երկու տարի անց նրանք մասնակցեցին Աշտարակատան պալատի կառուցմանը: Ալեքսեևյան տաճարը ապամոնտաժվել է 1838 թվականին Քրիստոս Փրկչի վանքի շինարարության աշխատանքների նախապատրաստման ժամանակ:

1853 թվականին վանական հողերի հենց կենտրոնում կառուցվեց Աստծո մարդ Սուրբ Ալեքսիի նոր վանքը: Նրա նախագծի հեղինակը դարձավ հանրահայտ մոսկվացի ճարտարապետ Միխայիլ Դորիմեդոնտովիչ Բիկովսկին: Նրա նախագծով էլ տաճարը շրջապատվեց աշտարակներով կառուցված գեղեցիկ պարսպով:

Վանքի հիմնական ծավալային տեսքը իրենից ներկայացնում էր արևելքից արևմուտք ձգվող ուղղանկյուն: Արևելյան կողմից այն ավարտվում է կիսաշրջանաձև ելուստով, իսկ արևմտյան ճակատի կենտրոնում շուրջառ է տեղակայված: Տաճարի վրա վեր է խոյանում հսկայական գմբեթը, լայն լուսային թմբուկով, որի բարձրությունը գրեթե հավասար է նրա հիմնական ծավալի բարձրությանը:

Երկարատև դատարկությունից հետո 2002 թվականից տաճարում վերսկսվեցին ժամերգությունները:

Աստծո Արդար խաչի խաչվերաց տաճար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Krestovozdvizhensky hram moskva 2.jpg

Կառուցվել է 1692 թվականին: Նովո-Ալեքսեևյան տաճարի մի մասը զգալի վերակառուցման ենթարկվեց, նրա հին տեղում Քրիստոս Փրկչի եկեղեցու կառուցման հետ կապված: Խորհրդային ժամանակաշրջանում վանքը վերափոխվեց քաղաքացիական շինության լրիվ կորցնելով իր նախնական տեսքը, վանքի շենքը և կից վանական շինությունները դարձան Ձկնային տնտեսության և օվկիանոսագիտության համառուսաստանյան ինստիտուտի մասնաշենքերը:

Ալեքսիա գահաժառանգի եկեղեցի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ալեքսիա գահաժառանգի անկելանոցի» ծերանոցին կից գործող Ալեքսիա գահաժառանգի եկեղեցին Մոսկվայում գտնվող նախկին Ալեքսեևյան կանանց մենաստանի վերնաշենքային մասնաշենքերից է: Ներկայումս այնտեղ տեղակայված են«Ալեքսիա գահաժառանգի անկելանոցի» ծերանոցը և Ալեքսիևյան եկեղեցին, որը վերակառուցվել է 1990-ական թվականներին:

Միխայիլ հրեշտակապետի եկեղեցի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառուցվել է 1879 թվականին ճարտարապետ Միխայիլ Բիկովսկու նախագծով: Իր հարյուամյակի նախաշեմին 1979 թվականին այն քանդվեց և նրա տեղում կառուցվեց բնակելի շենք:

Բոլոր սրբերի եկեղեցի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոլոր սրբերի եկեղեցի

Հիմնադրվել է 1887 թվականի օգոստոսի 23-ին, ավարտվել է 4 տարի անց, 1891 թվականին: Եկեղեցին կառուցվել է ճարտարապետ Ալեքսանդր Նիկիֆորովի նախագծով, ազգային ռոմանտիկական ձևերով, օգտագործելով 16-17-րդ դարերի ռուսական ճարտարապետության շարժառիթները: Եկեղեցու շինությունը կառուցվել է կարմիր աղյուսից, սպիտակ քարի տարրերով:

Ճարտարապետությունը, միագմբեթ, երկհարկանի, եռապսիդ եկեղեցի է, նրան կից միաօթյակ նավանման զանգակատնով : Զանգակատնից դեպի վերին օթյակ անցման հատվածում գտնվում են վանական խուցերը և տեղակայված է վանական երգչախումբը: Եկեղեցու կենտրոնական բեմասեղանը նվիրված է բոլոր սրբերին, իսկ աջ կողմի մատուռը Մայր Աստվածածնի սրբապատկերների Կազանյան հրաշագործ կերպարին:

1991 թվականին Բոլոր սրբերի վանքն անցավ Ռուսական ուղղափառ եկեղեցուն: Այդ ժամանակվանից սկսվեցին վերակառուցման աշխատանքներ վանքում և հարակից եկեղեցական տարածքներում: 2009 թվականին ավարտվեցին վանքի տարածքում գտնվող «Չխամրող Գույն», Աստվածամոր մատուռի կառուցման աշխատանքները, ամբողջ տարածքը ցանկապատվեց և տեղադրվեցին գեղեցիկ դարպասներ:

2013 թվականից համարվում է Ալեքսեևյան կանանց մենաստանի գլխավոր վանքը:

Գերեզմանատուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այստեղ թաղված նշանավոր մարդկանց թվաքանակով Նովո-Ալեքսեևսկի վանքի գերեզմանատունը մրցակցում է մոսկովյան ավելի հին եկեղեցիների գերեզմանատների հետ: Այստեղ են գտնվում պատմաբաններ Պ. Ի. Բարտնևի և Ա. Ֆ. Բելտմանի, հրապարակախոս և հրատարակիչ Մ. Ն. Կատկովի, գրող Ա. Մ. Ժեմչուժնիկովի, հուշավիպագիր Ֆ. Ֆ. Վիգելի, ճարտարապետ Ա. Ս. Կամինսկու, նկարիչներ Ս. Զարյանկոյի և Ի. Պ. Պրյանիշնիկովի, ֆիզիկոս Պ. Ն. Լեբեդևի, լուսավորիչ Ա. Լ. Շանյավսկու, մեկենաս Նադեժդա ֆոն Մեկի աճյունները: Գերեզմանատանն էին գտնվում վաճառականներ Կոտովների և Ալեքսեևների, Կ. Ս. Ստանիսլավսկու ծնողների հանգստարանները, Աբրիկոսովների, Պերլովների, Օրլովյանշչիկովների և Շուստովների տոհմական դամբարանները: Գերեզմանատունը քանդվել է խորհրդային իշխանությունների կողմից 1930-ական թվականներին:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Найденов Н. А. Москва. Соборы, монастыри и церкви. Ч. IV: Местность за Земляным городом. - М., 1883. - № 8.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]